II SA/Ke 154/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z[...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy przez p.o. Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia[...] znak: [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu urodzenia dziecka oraz z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dziecko M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że organ I instancji odmówił przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku uznając, iż M. K. nie spełnia kryteriów dochodowych, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, albowiem dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 504,53zł, a więc przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania tego świadczenia, które wynosi 504zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Od powyższej decyzji M. K. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że przyczyną odmowy przyznania zasiłku rodzinnego była wyłącznie forma rozliczenia podatkowego za 2006r. Gdyby bowiem małżonkowie rozliczyli się osobno, a nie wspólnie, wówczas zachowałaby prawo do zasiłku rodzinnego. Podkreśliła, iż organ pomocy powinien wziąć pod uwagę faktyczne dochody jej męża za 2006r., które znajdują potwierdzenie w formularzu PIT-11. Nadto zarzuciła organowi bezpodstawną odmowę przyjęcia PIT-11. Rozpatrując odwołanie organ II instancji ustalił, że wnioskiem z dnia [...] M. K. wystąpiła o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do tego zasiłku na dziecko - M. K., na okres zasiłkowy od 1 września 2007r. do 31 sierpnia 2008r. Podstawę wyliczenia dochodu rodziny za 2006r. - poprzedzający okres zasiłkowy stanowiło zaświadczenie Urzędu Skarbowego w K. z dnia[...] o wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Dochód osiągnięty przez M. K. w związku z uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego organ stosownie do art. 3 pkt 23 cyt. ustawy uznał jako utracony i z tego względu nie wliczył do dochodu rodziny za 2006r. Dochód męża za 2006r. (26.631,24zł), po pomniejszeniu o kwotę należnego podatku (1.478,23zł), kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (1.925,34zł), kwotę składki na ubezpieczenie społeczne (5.064,48zł) wyniósł 18.163,19zł, co w przeliczeniu na miesięczny dochód na osobę w rodzinie trzyosobowej dało dochód w wysokości 504,53zł. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie odmówił M. K. prawa do zasiłku rodzinnego i związanych z nim dodatków wobec przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń rodzinnych o kwotę 0,53 zł, którego granice nie zależą od uznania administracyjnego lecz zostały ściśle określone w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, umożliwiający przyznanie zasiłku rodzinnego pomimo przekroczenia kryterium dochodowego na osobę (504zł) w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przedmiotowej sprawie jakkolwiek przekroczenie dochodu na osobę w rodzinie jest mniejsze od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 48zł, to fakt, że M. K. w poprzednim okresie zasiłkowym nie pobierała zasiłku rodzinnego wyklucza możliwość skorzystania z wyjątku przewidzianego powołanym przepisem. W odpowiedzi na zawarte w odwołaniu zarzuty organ odwoławczy wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej zasadnie odmówił przyjęcia PIT-11 jako dokumentu potwierdzającego uzyskanie dochodów za 2006r. dokonując ustaleń w zakresie dochodu rodziny w sposób zgodny z dyspozycją § 2 pkt 2 ppkt 6 lit a rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne tj. na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zarzuciła organom ustalenie wysokości dochodu rodziny jedynie na podstawie zaświadczenia Urzędu Skarbowego w K., z pominięciem innych dokumentów, które dopuszcza § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Skarżąca zakwestionowała treść zaświadczenia Urzędu Skarbowego stwierdzając, że Urząd Skarbowy zawyżył podatek naliczony od jej dochodu uzyskanego w 2006r., zaś w odniesieniu do męża zaniżył, co jej zdaniem ma związek z komputerowym rozbiciem podatku przy wspólnym rozliczeniu podatkowym małżonków. Zdaniem skarżącej dochód męża, który należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego wynosi 17856,42zł, co miesięcznie w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie stanowi dochód w kwocie 496zł, a zatem nie przekracza kryterium dochodowego przewidzianego przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie w ramach przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej takich naruszeń prawa Sąd nie stwierdził. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.- zwanej dalej jako ustawa) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (ust.3 art. 5 ). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności zagadnienia, czy w okolicznościach danej sprawy istniał dla organów administracji obowiązek ustalenia wysokości dochodu członków rodziny za 2006r. w oparciu o inne dokumenty, niż zaświadczenie z urzędu skarbowego. Problem ten wymaga rozważenia w kontekście istniejących regulacji zawartych w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy umieszczonym w rozdziale zatytułowanym "Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych", do wniosku należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych każdego członka rodziny, wydane przez właściwy urząd skarbowy, zawierające informacje o: a) wysokości dochodu, b) wysokości składek na ubezpieczenie społeczne odliczonych od dochodu, c) wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne odliczonych od podatku, d) wysokości należnego podatku. pkt. 2: zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów pkt 3: oświadczenie o deklarowanych dochodach osiąganych przez osoby podlegające przepisom o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Ust. 5 art. 23 zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszania wypłaty tych świadczeń, a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i wzory: 1) wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, 2) zaświadczenia z urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, 3) oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W granicach określonych art. 25 ust. 5 ustawy Minister Polityki Społecznej wydał w dniu 2 czerwca 2005r. rozporządzenie w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Przepisy tego aktu zawierają szczegółową regulację m.inn. w zakresie dokumentów jakie należy dołączyć do wniosku o zasiłek rodzinny. Z § 2 ust. 2 pkt 6 lit a rozporządzenia wynika obowiązek dołączenia zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych; wzór zaświadczenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. We wzorze przewidziano w przypadku łącznego rozliczania się małżonków podanie w rubryce danych małżonka wraz z wymaganymi tym zaświadczeniem informacjami o małżonku. Poza sporem pozostaje okoliczność, że zarówno dochody męża skarżącej jak i samej skarżącej podlegały w 2006r. opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach ogólnych. Z faktu tego wynika, że dla celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku dowodem w oparciu o który organy miały obowiązek ustalenia wysokości dochodu członków rodziny skarżącej było stosownie do dyspozycji art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy oraz § 2 ust. 2 pkt 6 lit a rozporządzenia - zaświadczenie z urzędu skarbowego. Znajdujące się w aktach rozpoznawanej sprawy zaświadczenie Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] zostało wydane przez właściwy organ i zgodnie ze wzorem ustalonym w załączniku nr 2 do powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. Zgodnie z art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Takie rozwiązanie prawne powoduje, że przedłożone przez skarżącą zaświadczenie Urzędu Skarbowego w K z dnia [...] stanowi dokument urzędowy. Skarżąca może domagać się zaświadczenia o żądanej przez nią treści, jednakże takie uprawnienie przysługuje jej nie w postępowaniu o przyznanie świadczeń rodzinnych lecz w odrębnym trybie o którym mowa w art. 219 kpa i od organu właściwego do wydania zaświadczenia. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Wbrew twierdzeniom skarżącej z ust. 3 § 2 powołanego rozporządzenia, stanowiącego: w przypadku gdy okoliczności sprawy mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych wymagają potwierdzenia innym dokumentem niż wymienione w ust. 2, podmiot realizujący świadczenie może domagać się takiego dokumentu - nie wynika dla organu obowiązek żądania innych dokumentów niż zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, a taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Analiza przepisów dotyczących postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne prowadzi do wniosku, że organy administracji orzekające w sprawach o świadczenia rodzinne nie są uprawnione do samodzielnego obliczania podatku dochodowego należnego za dany okres, czy też korygowania jego wysokości. Dlatego też organy zasadnie uznały, że złożone wraz z wnioskiem zaświadczenie było zgodne z wymogami powołanego wyżej rozporządzenia, a informacje wynikające z przedłożonego zaświadczenia należało uznać za prawidłowe i w sprawie wiążące. Organ odwoławczy zobowiązany był więc przyjąć do obliczenia dochodu rodziny kwotę należnego podatku jaka wynikała z wydanego zaświadczenia na ustalonym wzorze. W myśl art. 3 pkt 1 lit a ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast przez dochód rodziny należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że w związku z zaistnieniem przesłanki o której mowa w art. 3 pkt 23 lit a ustawy tj. uzyskaniem przez skarżącą prawa do urlopu wychowawczego, do dochodu rodziny na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy nie wlicza się dochodu utraconego. W ocenie Sądu organy administracyjne w I i II instancji zasadnie przyjęły, że roczny dochód rodziny skarżącej za 2006r. ustalony dla potrzeb niniejszej sprawy wyniósł 18.163,19zł (z uwzględnieniem odmiennego niż wynikającego z zaświadczenia urzędu skarbowego sposobu obliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje dochód w wysokości 504,53zł. Ponieważ kwota ta przekroczyła kryterium dochodowe w kwocie 504 zł, organy zasadnie przyjęły, iż skarżąca nie nabyła prawa do świadczeń w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślenia wymaga, że brak podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 5 ust. 4 ustawy umożliwiającego w okolicznościach przewidzianych w tym przepisie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego mimo przekroczenia kryterium dochodowego wynika z faktu, iż w poprzednim okresie zasiłkowym skarżąca nie miała na utrzymaniu dziecka (M. K urodziła się[...].) i z tego względu nie była uprawniona do przyznania jej zasiłku rodzinnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.