III SA/Wa 139/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę UZASADNIENIA Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2007 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "kpa") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; "dalej upea"), Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] czerwca 2007 r. oddalające skargę W.G (zwanego dalej "Skarżącym") na czynności egzekucyjne. Powyższe rozstrzygnięcie Minister Finansów wydał na podstawie następującego stanu faktycznego. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., działając jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne prowadzi egzekucję do majątku Skarżącego. Organ ten zawiadomieniami z 26 stycznia 2007 r. dokonał zajęcia wierzytelności Skarżącego z rachunku bankowego, a o zastosowanym środku egzekucyjnym powiadomił Skarżącego 6 marca 2007 r. Pismem z 19 marca 2007 r. Skarżący wniósł skargę na dokonane czynności egzekucyjne, podnosząc, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest bezprawne, gdyż dochodzone zaległości nie istnieją, uległy one przedawnieniu. Postanowieniem z [...] czerwca 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. - uznając iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z przepisami upea, a także mając na uwadze że kwestie dotyczące wymagalności egzekwowanego obowiązku nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym na podstawie ww. art. 54 upea - oddalił wniesioną skargę. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł zażalenie, w którym ponownie podniósł, iż brak było podstaw do zajęcia rachunku bankowego, bowiem egzekwowane zaległości uległy przedawnieniu. Powołanym na wstępie postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. W uzasadnieniu tegoż postanowienia Minister Finansów podkreślił, że art. 54 upea będący podstawą rozstrzygnięcia w sprawie stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast w trybie powołanego przepisu prawa nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialnoprawne dotyczące wymagalności dochodzonych należności. Kwestie te podlegają bowiem rozpatrzeniu w odrębnym trybie postępowania prowadzonego na podstawie art. 34 upea jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ponadto kwestie te mogą być przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 59 upea. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Minister Finansów Stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji oraz nie ubiegał się o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oceniając natomiast dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego pod względem wykonawczym Minister Finansów nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny zastosował bowiem we właściwym trybie środek egzekucyjny, egzekucję z rachunku bankowego, do którego upoważnia go ustawa. W skardze skierowanej do tutejszego Sądu Skarżący stwierdził, że skoro art. 54 upea nie precyzuje, co może być podstawą skargi na czynności egzekucyjne, to może zdarzyć się i tak, że jej podstawy będą podobne do zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji. W ocenie Skarżącego, niewykorzystanie innych środków prawnych (z art. 33 i art. 34 upea) w kwestii przedawnienia zobowiązania, nie może stanowić, że podobnych zarzutów i przyczyn nie można podnosić w ramach skargi na czynności egzekucyjne. Ze względu na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania. Odpowiadając na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 1 kwietnia 2008 r. stanowiącym replikę odpowiedzi na skargę Skarżący zarzucił organom obu instancji brak "dogłębnego wyjaśnienia stanu faktycznego", czym - w jego ocenie - naruszono m.in.: art. 29 § 1 upea. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W punkcie wyjścia zaznaczyć należy, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa"), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). W niniejszej sprawie Sąd takich naruszeń prawa w działaniach organów administracji publicznej nie stwierdził. Dodatkowo podnieść należy, że kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne nie może być rozumiana jako zastąpienie organów administracji w załatwieniu sprawy administracyjnej, bowiem kompetencja do działania w tym zakresie należy do organów administracji. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności administracji publicznej nie przyjmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować działanie tego organu. Mając powyższe na uwadze, rozpoznający sprawę skład orzekający nie mógł przychylić się do wniosku Skarżącego o umorzenie toczącego się przed organami postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa - rozpatrzył wniesioną skargę dokonując rozstrzygnięcia jedynie w granicach danej sprawy. Granice te wyznaczane są przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 54 upea postanowienie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej w L., oddalające skargę na czynności egzekucyjne. W związku z tym, mimo podnoszonych przez Skarżącego zarzutów nieprawidłowości postępowania organów egzekucyjnych, Sąd w niniejszym wyroku mógł odnieść się wyłącznie do kwestii zgodności z prawem postanowienia Ministra Finansów z [...] października 2007 r. W rozpoznanej sprawie Skarżący korzystając z uprawnień jakie daje mu przepis art. 54 § 1 upea usiłuje wzruszyć prowadzone w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne zarzucając organom, że obowiązek którego egzekucja administracyjna jest prowadzona uległ przedawnieniu i nie istnieje. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut którego podstawy wymienione są w art. 33 pkt 1-10 upea. Natomiast skarga wymieniona w art. 54 § 1 upea służy zaskarżaniu czynności wykonawczych postępowania i może być wniesiona zarówno na czynności organu egzekucyjnego jak i czynności egzekutora. Rozróżnienie powyższe daje podstawy do sformułowania tezy, iż skarga art. 54 upea nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -Warszawa 1992 r. s. 84., wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99, LEX nr 43032, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20). Oznacza to - wbrew prezentowanemu w skardze do tutejszego Sądu stanowisku - że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w upea, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 upea. W pkt 1) ostatniego z ww. przepisów ustawodawca wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zważywszy powyższe stwierdzić należy, iż w rozpatrywanej sprawie Skarżącemu, który podnosi, że egzekwowane od niego zobowiązanie uległo przedawnieniu i nie istnieje, przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zarzutów. Skoro więc Skarżącemu przysługiwał inny środek ochrony w zakresie istnienia egzekwowanego obowiązku, to zgodnie z powołanymi poglądami prezentowanymi w piśmiennictwie i orzeczeniach NSA, nieistnienie egzekwowanego obowiązku nie mogło być przedmiotem skargi wymienionej w art. 54 § 1 upea. Z tych powodów w niniejszej sprawie organy zasadnie wykazywały, że w trybie postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego nie może oceniane istnienie egzekwowanego obowiązku. Organy prawidłowo ograniczyły rozpoznanie wniesionej przez Skarżącego skargi do zbadania czy dokonane przez organ zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie naruszało prawa. Organy obu instancji w wydanych w sprawie postanowieniach wykazały, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, oraz że podjęto prawidłowe czynności w celu zastosowania tego środka. Rozstrzygnięcia w tym zakresie prawa nie naruszały, gdyż w sprawie zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit a upea. Przy stosowaniu tego środka organ nie naruszono przepisów art. 80-87 upea. Stosownie do art. 1a pkt 2 upea, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego (zob. Dariusz Jankowiak [w]: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Skarga składana w trybie art. 54 upea powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, w rozumieniu przepisów upea. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie sądowym podkreśla się również, iż przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 upea mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99 - LEX nr 43032, wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578). Tak więc, tylko w powyższych ramach prawnych ma miejsce wykonywana trybie art. 54 upea kontrola przez organy nadzoru czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż w toku postępowania wszczętego skargą Skarżącego, ten ostatni w żadnym stopniu nie wskazał i nie uzasadnił swoich zastrzeżeń wobec czynności egzekucyjnych podjętych w jego sprawie. Przyjmując nawet, iż pomiędzy poszczególnymi działaniami podejmowanymi przez organ egzekucyjny na różnych etapach prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego istnieje określony związek, nie ma jednak podstaw, aby składaną w trybie art. 54 upea skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów poddał analizie prawidłowość zaskarżonej przez Skarżącego czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, w świetle obowiązujących tym zakresie przepisów upea. Wskazał, iż organ egzekucyjny zastosował we właściwym trybie, przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a upea, środek egzekucyjny, przesyłając zawiadomienia o zajęciu do banku oraz jego odpis wraz odpisami tytułów wykonawczych do Skarżącego. Skoro zatem sam Skarżący w żaden sposób nie wskazał na czym polega wadliwość zaskarżonej przez niego czynności egzekucyjnej, to w ocenie Sądu, uwzględniając ramy prawne postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, nie ma podstaw, aby przyjąć, iż zaskarżone postanowienie Ministra Finansów oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. oddalające skargę Skarżącego jako nieuzasadnioną, nie odpowiadają prawu. Z tych powodów organy prawidło uznały, że skarga będąca przedmiotem niniejszej sprawy podlegała oddaleniu. Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.