V SA/Wa 90/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Sylwia Wojtkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej oddala skargę. W dniu 29 listopada 2004 r. wpłynął do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. wniosek R. G. o przyznanie renty strukturalnej. W dniu [...] lutego 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego w S. wydał postanowienie nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W pouczeniu przedmiotowego postanowienia R. G. został poinformowany o konieczności przekazania gospodarstwa i zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę jak i jego współmałżonka w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy [...] lutego 2005 r. W terminie przewidzianym w § 20 ust. 7 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, czyli do dnia [...] sierpnia 2005 r. R. G. nie przedstawił dokumentów potwierdzających przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. W dniu [...] sierpnia 2005 r. do Kierownika Biura Powiatowego w S. wpłynęła prośba o zawieszenie postępowania z uwagi na toczący się proces przed Sądem Rejonowym w S. Kierownik Biura Powiatowego w S. w związku z uchybieniem terminu na wniesienie ww. prośby, postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2005 r. odmówił zawieszenia postępowania. Wobec braku dokumentów potwierdzających przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, oraz w związku z koniecznością zakończenia toczącego się postępowania decyzją ostateczną, Kierownik BP ARiMR w S. w dniu 10 lipca 2007 r. wystosował do R. G. wezwanie do złożenia wyjaśnień w ww. sprawie oraz informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W dniu 18 lipca 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynął wniosek o przywrócenie terminu ostatecznego załatwienia wniosku o rentę strukturalną, w którym R. G. oświadczył, że nie przekazał gospodarstwa w terminie 6 miesięcy oraz wniósł o wznowienie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej na podstawie art. 147 k.p.a. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa w S. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji podano, że wobec faktu, iż postępowanie administracyjne w sprawie nie zostało zakończone, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. nie znalazł podstaw do zastosowania instytucji wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Organ podkreślił, że w związku z niedopełnieniem warunków określających w § 20 ust.7 i § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich Kierownik BP ARiMR w S. postanowił odmówić przyznania renty strukturalnej R.G. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskodawca. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podkreślił, że wnioskodawca wnosząc o przyznanie renty strukturalnej nie spełnił warunku określonego w § 20 ust. 7 ww. rozporządzenia, tj. nie przekazał gospodarstwa rolnego w okresie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do otrzymania renty strukturalnej. Podkreślił również, że R. G. pomyślne rozstrzygnięcie swojej sprawy widział w zawieszeniu postępowania, jak również w wyrażeniu zgody na wydłużenie terminu na przekazanie gospodarstwa, przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. i Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Organ II instancji stwierdził, iż wyznaczony w rozporządzeniu termin 6 miesięcy na przekazanie gospodarstwa i zaprzestania działalności rolniczej od daty otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do przyznania renty strukturalnej nie może być przedłużony poprzez zawieszenie postępowania ani też przywracany. Organ podkreślił, ze zgodnie z art. 103 k.p.a., zawieszenie postępowania wstrzymuje jedynie bieg terminów określonych w k.p.a., pozostając bez wpływu na terminy określone w innych przepisach. Niezależnie od przyczyn nieprzekazania gospodarstwa rolnego w wyznaczonym w ww. rozporządzeniu terminie mogło skutkować tylko wydaniem decyzji o odmowie przyznawania renty strukturalnej. Dalej organ II instancji stwierdził, że odmowa przyznania renty strukturalnej R.G. jest uzasadniona, lecz z innych powodów mających miejsce w I etapie rozpatrywania wniosku. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podkreślił, że na podstawie akt sprawy ustalił, że w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej R. G. był rozwiedziony. Stan ten wnioskodawca potwierdza we wniosku oraz w informacjach związanych z podziałem majątku. Zdaniem organu stan cywilny R. G. w dniu składania wniosku oznacza równocześnie, że deklarowane do przekazania gospodarstwo rolne (użytki rolne) w całości będące we współwłasności z żoną, faktycznie stanowiły współwłasność z byłą żoną tj. z osobą trzecią. Na tej podstawie organ uznał, że R. G. w dniu składania wniosku nie był właścicielem gospodarstwa rolnego o wielkości co najmniej 1 ha użytków rolnych. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podkreślił, że stan prawny gospodarstwa powinien być uregulowany przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Podkreślił również, że na podstawie § 20 ust. 3 pkt 2 ww. rozporządzenia , jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że miedzy innymi "wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika- kierownik biura powiatowego Agencji w drodze decyzji administracyjnej, omawia przyznanie renty strukturalnej". Następnie organ II instancji stwierdził, że ze względu na to, że w sprawie wniosku o przyznanie renty strukturalnej złożonego przez R. G. mogła zapaść tylko decyzja o odmowie renty strukturalnej, dlatego pomimo niewłaściwej oceny stanu faktycznego przez organ I instancji i wydania decyzji w oparciu o inne ustalenia, organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2006 r. R. G. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] września 2007 r. w całości jako naruszającej prawo. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: ­ naruszenie prawa materialnego § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, polegające na odmowie przyznania renty strukturalnej, ­ naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 12 § 1 oraz 35 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodejmowanie przez organ administracji czynności przez okres od 13 września 2005 r. do 10 lipca 2007 r. W uzasadnieniu skargi R. G. podkreślił, że kwestią problematyczną w niniejszej sprawie był wymóg przekazania gospodarstwa rolnego przez skarżącego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Skarżący wyjaśnił, że była to kwestia o tyle problematyczna, że po wydaniu ww. postanowienia zostało wszczęte postępowanie przed Sądem Rejonowym o podział majątku dorobkowego R. G. i jego byłej żony. Skarżący podkreślił, że we wniosku o przyznanie renty strukturalnej R. G. wskazał swój stan cywilny oraz fakt istnienia współwłasności gruntów rolnych oraz że organ I instancji, będąc w posiadaniu tychże informacji wydał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków do przyznania renty strukturalnej skarżącemu. Podkreślił również, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wskazał w decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, że pomimo, iż organ ten niewłaściwie ocenił stan faktyczny, to i tak należy utrzymać w mocy decyzję odmawiającą przyznanie renty strukturalnej. Zdaniem skarżącego decyzja organu II instancji narusza obowiązujący porządek prawny, jest nietrafna i nie można się z nią zgodzić. Dalej skarżący zarzucił organom I i II instancji rażącą niekonsekwencję. Podkreślił, że w ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. niebudzący żadnych wątpliwości był fakt, iż skarżący spełnił wstępne warunki do wydania decyzji o przyznaniu renty, w tym i warunek dotyczący stanu własności gospodarstwa rolnego skarżącego-określony w § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Skarżący zwrócił uwagę na to, że przez ponad dwa lata organ I instancji nie podejmował w niniejszej sprawie żadnych czynności, nie wskazał skarżącemu aby istniały jakiekolwiek wątpliwości co do wymogu własności. Nie przejawił ponadto żadnego zainteresowania niniejszą sprawą przez wskazany okres. Dopuścił się w ten sposób rażącego naruszenia przepisów postępowania, które nakładają na organ administracji obowiązek szybkości postępowania a więc załatwienia spraw bez zbędnej zwłoki. Następnie skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, gdyż organ II instancji stwierdził w niej, że odmowa przyznania renty strukturalnej wynika z faktu, iż wnioskodawca- skarżący nie spełnił podstawowego warunku, tj. w dniu składania wniosku nie był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych. Skarżący podkreślił, że organ II instancji nie wziął pod uwagę, że R.G. w chwili składania wniosku był współwłaścicielem wskazanego gospodarstwa w części ułamkowej. Zdaniem R. G. pomimo tego, iż nie zostało wtedy przeprowadzone postępowanie o podział majątku dorobkowego to skarżącemu przysługiwało prawo własności a zgodnie z istniejącym domniemaniem prawnym jego część ułamkowa wynosiła -. W ocenie skarżącego nie sposób zrozumieć interpretacji dokonanej przez organ II instancji, który wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż skarżący nie był właścicielem 1 ha w chwili składania wniosku. Skarżący podkreślił, że nawet jeżeli przyjąć interpretację dokonaną w decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. to należy jeszcze zauważyć, że w dniu 10 lipca 2007 r. Biuro Powiatowe w S. wysłało do skarżącego pismo informujące o możliwości przedstawienia nowych dokumentów- dowodów, które mogą wpłynąć na sposób załatwienia sprawy oraz że we wniosku z dnia 17 lipca 2007 r. przedstawił zaświadczenie z Urzędu Miasta i Gminy w M., z którego wnikało, że od dnia 28 listopada 2006 r. skarżący nie jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, ale właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha. Dalej skarżący podkreślił, że w myśl § 20 ust. 1 rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR weryfikuje wniosek o przyznanie renty strukturalnej w terminie 40 dni od dnia złożenia wniosku i jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej. Skarżący podkreślił, że wprost z brzmienia przepisów wynika, że termin na weryfikację wniosku o przyznanie renty wynosi 40 dni od dnia jego złożenia oraz że z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ II instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi, uznał skargę za niezasadną. Przyznawanie rent strukturalnych jest jedną z form wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej określonych m. in. przepisami Unii Europejskiej. Zgodnie § 4 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli łącznie spełnia on warunki w nim wymienione w pkt 1-7. Stosownie do treści § 20 ust. 2 ww. rozporządzenia Kierownik Biura Powiatowego Agencji weryfikując wniosek o przyznanie renty strukturalnej, w terminie 40 dni od dnia złożenia wniosku, ustala: ­ czy wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 rozporządzenia tj. czy: 1. ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągną wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; 2. prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, 3. w dniu złożenia wniosku podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, 4. wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 5. nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników; ­ łączną powierzchnię posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany, jakim podlegała ta powierzchnia w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; ­ stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego oraz zmiany jakim podlegał stan prawny tego gospodarstwa w ostatnich 5 latach przed złożeniem wniosku; ­ spełnienie warunku posiadania kwalifikacji zawodowych przez osobę deklarowaną we wniosku jako przyjmującą gospodarstwo rolne lub przyjmującą użytki rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone m. in., że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika- zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia - organ odmawia przyznania renty strukturalnej. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w dniu 29 listopada 2004 r., w którym w części A w rubryce nr 7 zaznaczył, że jest rozwiedziony natomiast w części B w rubryce nr 12 "oświadczenia o posiadanych i zadeklarowanych do przekazania/przekazanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" przy każdej z wymienionych działek wpisał, że jest ich właścicielem. Z wypisu z rejestru gruntów znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że współwłaścicielami działek o numerach [...] są małżonkowie R. [...] G. i G. G.. W wyniku weryfikacji wniosku złożonego przez skarżącego organ uznał, iż spełnia on wstępne warunki wymagane do uzyskania renty strukturalnej. Analiza dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych prowadzi do wniosku, że organ I instancji błędnie uznał, iż skarżący spełnia wstępne warunki wymagane do uzyskania renty strukturalnej, gdyż w chwili składania wniosku R.G. nie był ani właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych ani współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem. Właścicielem takiego gospodarstwa nie był także małżonek skarżącego. R. G. w dniu składania wniosku był rozwiedziony, a zatem deklarowane do przekazania gospodarstwo rolne (użytki rolne) w całości będące we współwłasności z żoną, faktycznie stanowiło współwłasność z byłą żoną tj. z osoba trzecią. Powyższa okoliczność świadczy o nie spełnieniu przez skarżącego wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r., powinien wydać decyzję administracyjną o odmowie przyznania renty strukturalnej. Fakt, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zamiast ww. decyzji wydał w dniu [...] lutego 2005 r. postanowienie nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej miałby znaczenie gdyby skarżący wykazał przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności stosownie do tego orzeczenia. Oznacza to, że gdyby skarżący przekazał gospodarstwo oraz zaprzestałby prowadzenia działalności w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia z dnia [...] lutego 2005 r. wówczas organ nie mógłby odmówić mu przyznania renty strukturalnej z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego i ochronę uprawnień jednostki. Dwuetapowa procedura dotycząca przyznania renty strukturalnej służy ochronie przed nieodwracalnymi skutkami dokonania czynności, jaką jest przeniesienie własności gospodarstwa rolnego i zapobiega sytuacjom, w których mimo niespełnienia ustawowych warunków rolnik sprzeda gospodarstwo rolne i w konsekwencji pozostanie bez środków do życia. Zatem w sytuacji gdy organ błędnie wyda postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej a strona dokona stosownie do tego orzeczenia przeniesienia własności gospodarstwa rolnego wówczas stronie służy ochrona polegająca na tym, że organ nie może odmówić jej przyznania renty strukturalnej. W przedmiotowej sprawie skarżący w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej nie przekazał gospodarstwa rolnego oraz nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. A zatem fakt błędnego wydania ww. postanowienia nie pozbawia organu możliwości wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej. W tym miejscu należy podkreślić, że termin, o którym mowa § 20 ust. 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r., jest terminem prawa materialnego a zatem nie można go przywrócić. Jedynie terminy zawite, a więc dotyczące czynności procesowych są przywracalne. Do terminów materialoprawnych nie mają więc zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58-60) dotyczące możliwości przywrócenia terminu przewidzianego przez prawo dla dopełnienia określonej czynności procesowej. Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia § 20 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. Natomiast za zasadny należy uznać zarzut naruszenia zasady szybkości postępowania. Jednakże to naruszenie prawa z uwagi na treść art. 145 § 1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) nie może spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd bowiem uchyla decyzję, jeżeli naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Sądu naruszenie zasady szybkości postępowania pozostaje bez wpływu na treść decyzji. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.