II SA/Wa 165/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi W.D. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 83 ust 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2006 r., Nr 96, poz. 667 ze zm.), decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] podpisaną przez A.U. Zastępcę [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] września 2003 r. nr [...]. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że W.D. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2003 r. wniósł o przyznanie mu kwatery tymczasowej. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w B. pismem z dnia [...] września 2003 r. poinformował strażaka o zakwalifikowaniu go do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...]. Raportem z dnia [...] września 2003 r. W.D. odmówił przyjęcia przedmiotowego lokalu z uwagi na wysokie koszty utrzymania proponowanego lokalu. Następnie Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w B. decyzją z dnia [...] września 2003 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej kpa oraz § 18 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 4, poz. 13 ze zm.) w zw. z art. 78 oraz 74 ust. 1 i 3 powołanej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu (Dz. U. Nr 15, poz. 67), stwierdził z dniem [...] września 2003 r. utratę mocy decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] i zobowiązał W.D. do zwrotu pobranych należności za brak lokalu mieszkalnego od [...] września 2003 r. do [...] września 2003 r. w kwocie [...] zł i [...] groszy w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji. W dniu [...] marca 2007 r. W.D. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] września 2003 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ, odmawiając stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji uznał, że przy jej wydaniu nie zaistniały przesłanki rażącego naruszenia prawa wymienione w przepisie art. 156 § 1 kpa. W skardze do Sądu, W.D. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wnoszący skargę zarzucił organowi naruszenie art. 74 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu oraz art. 7 i 8 kpa. W.D. wskazał, że przydzielony mu lokal był kwaterą tymczasową, a nie lokalem mieszkalnym, w związku z czym nie mógł mieć zastosowania w jego sprawie § 6 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998 r., określający jako negatywną przesłankę przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego bezzasadną odmowę przyjęcia lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym strażakowi normom zaludnienia, z pełnym wyposażeniem. Dodatkowo skarżący podniósł, iż nie można mówić o bezzasadności odmowy przyjęcia przez niego lokalu w przypadku, gdy był on najpierw zmuszony do złożenia wniosku o przyznanie kwatery tymczasowej nie znając jej metrażu ani kosztów utrzymania, a następnie odmówił jego przyjęcia, gdyż opłaty za lokal przekraczały jego możliwości finansowe. Skarżący podkreślił również, iż przedmiotowy lokal był proponowany 50 strażakom, co miało na celu pozbawienie ich uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, co w oczywisty sposób naruszało słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w B. jak i Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej rażąco naruszyli przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 19 kpa, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przestrzeganie właściwości organów administracji publicznej jest szczególnie istotne w przypadku, gdy do działania w danym zakresie upoważnionych jest kilka osób, a zakres ich działania jest uzależniony od obecności osoby zajmującej wyższe stanowisko. Właściwość do działania wynika wtedy z odrębnych przepisów regulujących relacje pomiędzy takimi osobami. W przedmiotowej sprawie decyzję z dnia [...] września 2003 r. nr [...] orzekającą o utracie mocy decyzji przyznającej W.D. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego wydał Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w B. – zgodnie z treścią § 18 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Zatem wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji został właściwie skierowany do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w B. Regulamin organizacyjny Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] marca 2007 r. wskazuje, że do aprobaty i podpisu Komendanta Wojewódzkiego zastrzeżono m. in. dokumenty w zakresie spraw osobowych (§ 5 pkt 2 ppkt 8). Natomiast zgodnie z § 5 pkt 3 tego Regulaminu, Komendant Wojewódzki może upoważnić na piśmie Zastępców Komendanta do podpisywania niektórych dokumentów zastrzeżonych do jego aprobaty i podpisu. W imieniu [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w B. decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. z dnia [...] września 2003 r. nr [...] podpisał A.U. Z zakresu jego czynności podpisanego [...] kwietnia 2007 r. wynika, że zajmuje on stanowisko Drugiego Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, a do jego zadań stałych należy m.in. kierowanie pracą Komendy podczas nieobecności Komendanta Wojewódzkiego i jego Pierwszego Zastępcy oraz działanie w imieniu Komendanta Wojewódzkiego. Zakres uprawnień wymienionego przewiduje, że w czasie nieobecności Komendanta Wojewódzkiego oraz Pierwszego Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego (urlopu, delegowania, zwolnienia lekarskiego itp.) podpisuje on dokumenty zastrzeżone do podpisywania przez Komendanta Wojewódzkiego w tym decyzji personalnych. W związku z powyższym koniecznym stało się ustalenie obecności kadry kierowniczej Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w B. w dniu wydania decyzji nr [...]. Z nadesłanych przez organ, na żądanie Sądu, dokumentów wynika jednoznacznie, iż w dniu [...] kwietnia 2007 r. [...] Komendant Wojewódzki przebywał na urlopie wypoczynkowym, natomiast zarówno Pierwszy jak i Drugi Zastępca Komendanta Wojewódzkiego stawili się w tym dniu do pracy. Zatem upoważnionym do podpisania w imieniu [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej decyzji w dniu [...] kwietnia 2007 r. był Pierwszy Zastępca Komendanta Wojewódzkiego, a nie jego Drugi Zastępca. W związku z powyższym, należy uznać, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r., jako podpisana przez osobę nieposiadającą umocowania do działania w imieniu organu, jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Powyższego naruszenia właściwości nie zauważył Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej i utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. W konsekwencji również zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję obarczoną wadą nieważności, rażąco narusza prawo i stąd jest nieważna, stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W takiej sytuacji zaszła konieczność stwierdzenia nieważności obydwu wydanych w sprawie decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa, orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zarówno z akt sądowych sprawy jak i z protokołu rozprawy nie wynika, aby wskazywał, że poniósł on koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 powołanej ustawy, co w konsekwencji skutkuje nieuwzględnieniem przez Sąd wniosku o zasądzenie kosztów. Dodatkowo należy stwierdzić, że zobowiązanie skarżącego do zwrotu pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od [...] września 2003 r. do [...] września 2003 r., w sytuacji odmowy przyjęcia przez niego kwatery tymczasowej, nie znajduje podstawy prawnej zarówno w ustawie o Państwowej Straży Pożarnej jak i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu.