VII SA/Wa 175/08
WyrokWSA w Warszawie2008-04-11
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Krystyna Tomaszewska, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, wydając decyzję o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej, prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego, w szczególności w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego zasady sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. Jednakże, organ nadzoru budowlanego nie przeprowadził pełnego postępowania legalizacyjnego, a powinien był rozważyć możliwość zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. (sygn. akt P 37/2006), który uznał za niezgodne z Konstytucją fragmenty art. 48 ust. 2 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego w części dotyczącej terminu "w dniu wszczęcia postępowania".Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego (kotłowni i spiżarni) dobudowanego do budynku mieszkalnego, który został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej w 2002 r. Organy nadzoru budowlanego uznały, że nie ma możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, m.in. z uwagi na naruszenie przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz brak ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w dniu wszczęcia postępowania. Inwestorzy wnieśli skargę, zarzucając m.in. niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. zamiast przepisów ustawy z 1974 r.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 757 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi B. i T. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. i T. W. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej stanów technicznych budynku hurtowni wędlin przy ul. B. [...]
i budynku mieszkalno – gospodarczego przy ul. B. [...] w R. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006r na podstawie art. 48 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał inwestorom B. i T. W. rozbiórkę budynku gospodarczego ( kotłowni i spiżarni ) dobudowanych do istniejącego budynku mieszkalnego na terenie posesji przy ul. B. [...] w R.
W uzasadnieniu organ podał, iż decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2006r., Nr [...] działając na podstawie art. 154§ 2 kpa uchylił swoją własną decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 2005r., Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalno – gospodarczego przy ul. B. [...] w R. wypełniając wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2005r., sygn. akt. 7/IV SA 2538/03, że " rozdzielenie postępowania dot. stanu technicznego budynków przy ul. B. [...] i [...] było nieuprawnione".
Ponownie analizując zebrany materiał dowodowy w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalno – gospodarczego przy ul. B. [...] w R. organ ustalił, że budynek mieszkalny został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i został objęty decyzją ostateczną Architekta Miasta R. z dnia [...].12.1987r. zezwalającą na jego tymczasowe użytkowanie.
Ponadto, z porównania dokumentacji stanowiącej załącznik do tej decyzji ze stanem faktycznym uwidocznionym w protokole oględzin przeprowadzonych w dniu [...] marca 2003r. wynika, że budynek mieszkalny został rozbudowany bez pozwolenia na budowę wzdłuż granicy z działką przy ul. B. [...] o pomieszczenia kotłowni i spiżarni.
Wymiary rozbudowy w rzucie wynoszą 5, 05m x 3,3m, a wysokość łazienko-kotłowni wynosi 2, 14m w świetle.
Inwestorzy B. i T. W. podczas oględzin w dniu [...] marca 2003r wyjaśnili fakt rozbudowy podając, że przedmiotowy budynek mieszkalny został w 1988r rozbudowany o drewnianą szopę obitą eternitem.
Następnie w kwietniu 2002r. inwestorzy zdemontowali eternit którym były obite ściany starej szopy i od wewnątrz wykonali nowe ściany z cegły gr.6,5cm, które ocieplono styropianem gr 5 cm i otynkowano. W trakcie modernizacji wykonali również nową konstrukcję dachu.
Fakt wykonania rozbudowy budynku mieszkalnego o pomieszczenia gospodarcze w 2002r. potwierdził również właściciel działki sąsiedniej przy ul. B. [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2006r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. na podstawie art. 81 c Prawa budowlanego zobowiązał inwestorów do przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalno-gospodarczego. Z ekspertyzy technicznej wynika, że ściany zewnętrzne kotłowni i spiżarni nie posiadają właściwych fundamentów i izolacji p.wilgociowej.
Dokonując ponownie analizy zebranego materiału dowodowego organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego ustalił, że w/wym ściany usytuowane przy granicy z działką sąsiednią nie spełniają wymagań w zakresie ich izolacyjności cieplnej, ochrony przed zawilgoceniem i korozją biologiczną oraz nie posiadają ściany oddzielenia przeciwpożarowego czym naruszają § 272 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
W ocenie organu wysokość pomieszczenia kotłowni i łazienki wynosząca w świetle 2,14 m narusza warunki § 77 pkt 2 cytowanego wyżej rozporządzenia zgodnie z którym powinna wynosić minimum 2,5 m oraz narusza § 170 pkt 4 zgodnie z którym pomieszczenia w których instaluje się urządzenia gazowe powinny mieć wysokość co najmniej 2,2m w przypadku braku instalacji mechanicznej wywiewnej i nawiewowo-wywiewnej jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. uznał, że nie ma możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem i odstąpił od możliwości zastosowania procedury legalizacyjnej uzasadniając to brakiem posiadania przez inwestora ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz naruszeniem powołanych wyżej przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania inwestorów B. i T. W. decyzją z dnia [...] października 2006r., Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dodatkowo ustalając, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. korzystając z instytucji legalizacji samowoli budowlanej chciał zalegalizować obiekt dlatego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006r., Nr [...] zobowiązał inwestorów do przedłożenia dokumentów – zaświadczenia Prezydenta miasta R. o zgodności wiatrołapu dobudowanego do budynku mieszkalno-gospodarczego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku jego braku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu architektoniczno-budowlanego przedmiotowego wiatrołapu i inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej zagopodarowania działki.
W ocenie organu odwoławczego zarzuty skarżących dotyczące możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem są uzasadnione bowiem stwierdzone uchybienia mogą być usunięte i obiekt może zostać doprowadzony do stanu zgodnego z prawem.
Jednakże zdaniem organu odwoławczego nakaz rozbiórki jest uzasadniony z uwagi na brak ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagopodarowania terenu oraz nie przedłożenie przez inwestora w odpowiednim terminie dokumentów wymienionych w art. 48 ust 3 koniecznych do zalegalizowania obiektu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli inwestorzy B. i T. W.
Zaskarżonej decyzji zarzucili rażącą obrazę przepisu art 103 ust 2 Prawa budowlanego poprzez zastosowanie przepisu art. 48 ust 4 ustawy w sytuacji gdy przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w 1987r. i powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24.10.1974r. – Prawo budowlane.
Skarżący na dowód wybudowania budynku gospodarczego w 1987r załączyli plan zagospodarowania działki przy ul. B. [...] w R. sporządzony i zarejestrowany w 1987r.
W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Przede wszystkim należy podnieść, iż wbrew zarzutom skargi organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane.
Prace adaptacyjne prowadzone przez skarżących przy drewnianej szopie wybudowanej samowolnie w 1988r. polegające na zdemontowaniu eternitu którym były obite ściany starej szopy i wykonaniu od wewnątrz nowych ścian z cegły, ocieplonych styropianem i otynkowanych oraz wykonaniu nowej konstrukcji dachu w rzeczywistości stanowiły budowę nowego obiektu budowlanego - budynku gospodarczego.
Przedmiotowy budynek wybudowany został w warunkach samowoli budowlanej w 2002r dlatego podlega regulacji Prawa budowlanego z 1994r.
Możliwość zalegalizowania obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę została wprowadzona ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718).
Przed podjęciem decyzji o nakazie rozbiórki, organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 48 ust 2 Prawa budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w m. R. przeprowadził postępowanie legalizacyjne dotyczące wiatrołapu dobudowanego do budynku mieszkalno-gospodarczego co wynika z treści postanowienia Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006r. wydanego na podstawie art. 48 ust 2 i ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r, nr 207, poz. 2016 ze zm.).
Organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego nie przeprowadził natomiast postępowania legalizacyjnego budynku gospodarczego (kotłowni i spiżarni).
Prowadząc postępowanie legalizacyjne należy uwzględnić fakt, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r., P 37/2006 orzekł, że art. 48 ust 2 lit b i art. 48 ust 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r- Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007r., Nr 88, poz. 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880) w częściach wyrażenia " w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust 1 Konstytucji.
Mając na uwadze treść powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć możliwość zastosowania art. 48 ust 2 Prawa budowlanego, a dopiero w przypadku braku możliwości legalizacji wydać decyzję o nakazie rozbiórki.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 a kpa) co powoduje uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło