II OSK 1901/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-12-03
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewicz, Wojciech Chróścielewski, Jerzy Solarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, opierając się na zarzutach naruszenia przepisów postępowania (brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, konieczność ustalenia aktualnego właściciela działki i udziału geodety) oraz prawa materialnego (niewłaściwe zastosowanie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że WSA błędnie ocenił wpływ braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania na wynik sprawy, gdyż strony były informowane o kolejnych czynnościach. Ponadto, WSA wadliwie uznał potrzebę ustalenia aktualnego właściciela działki i udziału geodety, gdyż prawo użytkowania wygasło wraz ze śmiercią użytkownika. Sąd uznał również, że WSA niewłaściwie zastosował art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż obiekt budowlany, mimo że wybudowany na podstawie pozwolenia, mógł być niezgodny z jego warunkami, co powinno być rozpatrywane na gruncie przepisów obowiązujących, a nie przepisów z 1974 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając m.in. brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania i potrzebę ustalenia aktualnego właściciela działki. Skarżący J. R. zarzucał zmianę przedmiotu sprawy oraz legalność obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną PWINB, która kwestionowała wyrok WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Zasądził od J. R. na rzecz Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 151/08 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od J. R. na rzecz Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 400 (słownie: czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
II OSK 1901/08
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2008r. sygn. akt II SA/Rz 151/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (zwany dalej WSA), po rozpoznaniu skargi J. R. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w Rzeszowie (zwanego dalej PWINB) z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych celem doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem - uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jarosławiu z dnia [...] lipca 2007r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: na skutek pisma G. C. w sprawie zgodności z prawem zabudowy działki nr [...] położonej w T. będącej własnością J. R.. PINB przeprowadził oględziny i ustalił, że na przedmiotowej działce znajduje się kilka obiektów, w tym budynek garażowo-gospodarczy /szopo-garaż/ kryty dachówką cementową, wybudowany w 1989r, w odległości 1,19 od własnego budynku garażowego murowanego i 4,69 od stodoły drewnianej. Organ ustalił, że H. R. zamieszkała w T. 168 uzyskała pozwolenie na budowę nr [...] budynku garażu o powierzchni zabudowy 75m² i kubaturze 300m³. Natomiast na działce nr [...] usytuowany jest budynek garażowo-gospodarczy o powierzchni 72m², ale wybudowany niezgodnie z warunkami technicznymi obowiązującymi w czasie budowy, ponieważ odległość między ścianami murowanymi z otworem okiennym tego obiektu, a budynku garażowego, wynosi 1,19 zamiast 8 m. Wobec tego PINB decyzją z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] nakazał J. R. sporządzić inwentaryzację budowlaną budynku oraz przedłożyć orzeczenie techniczne o prawidłowości wykonanych robót budowlanych wraz z projektem robót budowlanych w terminie do 31.07.2003r. W podstawie prawnej organ powołał art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Na skutek odwołania PWINB decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że szopo-garaż stanowi samowolę budowlaną zrealizowaną w 1989 r., do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy PINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...], na podstawie art. 40 i art. 54 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane oraz § 14 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, nakazał J. R. zamurowanie otworu okiennego w ścianie zlokalizowanej 1,19m od budynku garażowego usytuowanego na tej posesji. Na skutek odwołania PWINB decyzją z dnia [...] września 2004r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż w sentencji nie rozstrzygnięto, czym otwór okienny powinien być wypełniony. Rozpatrując po raz kolejny sprawę PINB decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] nakazał J. R. zamurowanie otworu okiennego na pełną grubość w budynku garażowo-gospodarczym w ścianie zlokalizowanej w odległości 4,69m od budynku stodoły usytuowanej na działce nr [...] oraz wykonanie wentylacji naturalnej nawiewno-wywiewnej w każdym pomieszczeniu garażowym. W zakresie wentylacji organ powołał § 158 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...). PWINB rozpoznając odwołanie decyzją z dnia [...] maja 2006r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując, że na przedmiotowy budynek było wydane pozwolenie na budowę, o czym świadczą wskazane przez organ okładki z urzędowym potwierdzeniem Urząd Gminy Rokietnica i załącznik do decyzji z dnia [...] grudnia 1989r nr [...]. Organ uznał więc, że na przedmiotowy budynek inwestor posiadał pozwolenia na budowę z dnia 7 grudnia 1989r., przy czym obiekt ten będąc budynkiem gospodarczo-garażowym a nie garażem, o jakim mowa w § 158 ust. 1 rozporządzenia z 1980 r. i nie wymaga wentylacji nawiewno-wywiewnej; wobec tego nakaz w tym zakresie jest chybiony. PINB po raz czwarty rozpoznając sprawę przeprowadził oględziny w dniu 26 czerwca 2007r. i decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, nakazał J. R. wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w miejscu ściany szczytowej w budynku garażowo-gospodarczym o wymiarach 6 x 12 usytuowanego na działce nr [...] w T. w odległości 4,69 od murowano-drewnianego budynku stodoły oraz w odległości 1,19 – 1,21 od budynku garażowego, zakreślając termin do 31 października 2007r. Rozpoznając odwołanie PWINB decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...], na podstawie art. 138 § pkt 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, wyznaczając ostateczny termin do 30 czerwca 2008r. a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazując na § 14 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62 ze zm.) naprowadził, że odwołujący się nie przedłożył żądanych dokumentów, zaś pokazane w trakcie rozprawy administracyjnej jedynie okładki bez możliwości wglądu w treść projektu nie pozwoliły na stwierdzenie czy inwestor przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy usytuował zgodnie z pozwoleniem.
W skardze J. R. zarzucił, że organy zmieniły przedmiot sprawy, bowiem początkowo postępowanie toczyło się w sprawie zamurowania otworu okiennego w budynku garażowo-gospodarczym i wykonania wentylacji, a później obejmowało tylko wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w miejscu ściany szczytowej budynku garażowo-gospodarczego. Wskazał też, że ma dokumenty świadczące o legalności obiektu budowlanego i przedstawi je na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie .
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA skargę uwzględnił wyjaśniając, że legalność obiektów budowlanych wzniesionych przed 1 stycznia 1994 r. oceniać należy według przepisów Prawa budowlanego z 1974r. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980r Nr 17, poz. 62 ze zm.), a to stosownie do art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2006r. Nr 156, poz. 118 ze zm.). Z akt wynika bowiem, że objęty nakazem obiekt budowlany został posadowiony przed 1 stycznia 1995r. na podstawie uzyskanego pozwolenia budowlanego udzielonego H. R. (matce skarżącego) decyzją Naczelnika Gminy Rokietnica w dniu [...] grudnia 1989r, nr [...], według projektu nr [...]. Dlatego też w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku oraz powołanego wyżej rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, co zostało wskazane w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...]. Niezależnie od tego organy prowadziły postępowanie z naruszeniem art. 61 § 1 i 4 kpa, bowiem w aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Niezaleznie od tego z dołączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1989r. nr rep. [...] sporządzonego w Państwowym Biurze Notarialnym w Jarosławiu wynika, że działka nr [...] położona w T. została podarowana przez rodziców J. i H. R. skarżącemu J. R.. W punkcie VII tego aktu wskazano, że działka ta w części 30 arów została obciążona prawem użytkowania na rzecz rodziców skarżącego. Z oświadczenia skarżącego złożonego do protokołu rozprawy wynika, że Józef R. (ojciec) nie żyje. Zatem organy winny ustalić aktualnego właściciela działki i sprawdzić czy sporny obiekt jest usytuowany na części objętej prawem użytkowania. W takim bowiem przypadku przymiot strony przysługiwałby również matce skarżącego – H. R.. Wszystkie te uchybienia wymagają dodatkowych ustaleń i dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji.
W skardze kasacyjnej PWINB, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), a to:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 4 kpa poprzez uznanie, że formalne niezawiadomienie stron o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie jest uchybieniem proceduralnym mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w aktach sprawy zalegają zawiadomienia o wszczęciu postępowania za pośrednictwem podejmowanych wobec stron czynności procesowych, określone jako forma "dorozumiana" zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie,
2. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku naruszenia prawa przez organ co do przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z jednoczesnym zobowiązaniem organu, aby w ponownym postępowaniu uzupełnić je we wskazanym zakresie, co dopiero pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji oraz niewskazanie podstawy prawnej, w oparciu o którą Sąd zobowiązał organy do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie z zastosowaniem określonych środków dowodowych co powoduje, że uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, ponieważ nie pozwala na skontrolowanie przez stronę ewentualnie przez Sąd wyższej instancji, iż dołożono należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz nie pozwala na ocenę trafności przesłanek, na których oparł się Sąd pierwszej instancji,
3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa poprzez uznanie, że stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony, wymaga zebrania dodatkowego materiału dowodowego i dopiero uzupełnienie postępowania wyjaśniającego poprzez ustalenie aktualnego właściciela działki nr [...] położonej w T. na podstawie aktualnego wypisu z rejestru gruntów oraz analiza usytuowania spornego obiektu przy udziale geodety, czy sporny obiekt usytuowany jest na działce nr [...] w T. na części objętej prawem użytkowania tej działki, pozwoli na wydanie prawidłowej decyzji,
4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 kpa poprzez uznanie, że do ustalenia czy sporny obiekt usytuowany jest na działce nr [...] w T. na części objętej prawem użytkowania tej działki wymaga wiadomości specjalnych i udziału geodety dla dokonania właściwych ustaleń w sprawie, od których to ustaleń zdaniem Sądu zależy przyznanie interesu prawnego użytkownikowi działki nr [...] w T. w przedmiotowym postępowaniu,
Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. sformułowano również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego:
1. poprzez niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) przez uznanie, że do obiektu budowlanego wzniesionego przed 1 stycznia 1995r. na podstawie uzyskanego pozwolenia na budowę zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38 poz. 229 ze zm.), co jest skutkiem błędnej wykładni art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane polegającej na uznaniu, że legalność wszystkich obiektów budowlanych wzniesionych przed 1 stycznia 1995r. oceniać należy według przepisów Prawa budowlanego z 1974r., a nie wyłącznie legalność wybudowania tych obiektów, do których zastosowanie miałby art. 48 ustawy - Prawo budowlane z 1994r., tj. wybudowanych bez pozwolenia na budowę,
2. poprzez niezastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane zobowiązującego organ nadzoru budowlanego do nałożenia na podmiot wskazany w art. 52 ustawy - Prawo budowlane obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem określając termin ich wykonania, w stosunku do obiektu wzniesionego przed 1 stycznia 1995r. na podstawie pozwolenia na budowę, ale wybudowanego w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane,
3. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 254 kc w zw. z art. 28 kpa i 30 § 4 kpa przez uznanie, że interes prawny w postępowaniu administracyjnym ma następca prawny użytkownika działki znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu, którego legalność wybudowania jest przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego, co wynika z błędnej wykładni art. 254 kc, ponieważ zgodnie z tym przepisem użytkowanie jest niezbywalne i jako takie nie może być przenoszone na inny podmiot w drodze czynności prawnej i nie podlega również dziedziczeniu w razie śmierci użytkownika, a zatem w toku postępowania administracyjnego na miejsce dotychczasowej strony – użytkownika nie wstępują jego następcy prawni.
Na tych podstawach wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wszystkie zarzuty zostały rozwinięte i umotywowane.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. R. wskazał, że zaskarżony wyrok jest zgodny z materiałem dowodowym, a skarga kasacyjna nie ma uzasadnienia i jest jedynie polemiką. Wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej, jako chybionej i niezasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w przepisie art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był podstawami skargi kasacyjnej.
W podstawach skargi kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 4 kpa, a także w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 84 § 1 kpa. Wskazano też na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a.
Oceniając ten zarzut w odniesieniu do pierwszego ze wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zgodzić należy się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym wyroku, że organ nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania, stosownie do wymagań wynikających z przepisu art. 64 kpa, co niewątpliwie było uchybieniem proceduralnym, przy czym zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji jednakże pod warunkiem, że uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw.
Stawiając organom zarzut naruszenia art. 64 kpa WSA nie wyjaśnił jednak, jaki wpływ na wynik sprawy mógł mieć brak zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że po interwencji G. C. z 31 stycznia 2002 r., organ I instancji wezwał J. R. w charakterze strony do złożenia wyjaśnień odnośnie do zabudowy działki, a następnie zawiadomił o terminie oględzin i przeprowadził tę czynność przy udziale strony. Dalszą czynnością organu było zawiadomienie i rozprawa z udziałem stron, a kolejną - odrębne wezwanie do przełożenia dokumentów dotyczących budynków zlokalizowanych na działce nr [...] położonej w T., będącej własnością J. R.. Dopiero po tak przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji podjął w dniu [...] lutego 2003 r. decyzję dotyczącą przedmiotowego obiektu. Przedstawiony tok postępowania jednoznacznie wskazuje, że adresat decyzji (i pozostałe strony postępowania), za wyjątkiem zawiadomienia z art. 64 § 4 kpa, o wszystkich kolejnych czynnościach podejmowanych w sprawie, był informowany. Okoliczność ta, przy braku uzasadnienia odnoszącego się do wpływu uchybienia przepisowi art. 64 § 4 kpa na wynik sprawy, zarzut skargi kasacyjnej czyni usprawiedliwionym.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji WSA stwierdził, że obowiązkiem organów jest zapewnić udział wszystkim stronom w postępowaniu, a ponieważ część działki zabudowanej przedmiotowym obiektem oraz budynek mieszkalny obciążone były prawem użytkowania na rzecz zmarłego J. R., to rzeczą organów było wyjaśnić, kto jest aktualnie właścicielem tej działki i ustalić z udziałem geodety, czy sporny obiekt usytuowany jest na części objętej użytkowaniem. Ponieważ organy kwestii tych nie uwzględniły, to w tym zakresie winny uzupełnić postępowanie, przy czym stwierdzenie to znalazło się w wytycznych co do dalszego postępowania. Wyliczając te braki postępowania wyjaśniającego WSA w istocie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 7 i art. 77 § 1 kpa, natomiast wskazując na geodetę - nakazał przeprowadzenie dowodu, o jakim mowa w art. 84 § 1 kpa. W realiach sprawy braki te nie wystąpiły. Słusznie skarga kasacyjna podnosi, że użytkowanie jest niezbywalne (art. 254 kodeksu cywilnego). Z tej przyczyny nie wchodzi do spadku co oznacza, że najpóźniej z chwilą śmierci J. R., użytkowanie wygasło. Stąd też nie mają oparcia w przepisach prawa zawarte w uzasadnieniu wyroku wskazania co do dalszego postępowania oparte na wadliwym poglądzie związanym ze śmiercią użytkownika. Oznacza to, że zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 84 § 1 kpa, jest usprawiedliwiony. W konsekwencji zasadnie skarga kasacyjna zarzuca również naruszenie przepisu art. 141 § 4 zd. drugie P.p.s.a., jeśli chodzi o wytyczne co do dalszego postępowania.
Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego przypomnieć należy, że na skutek decyzji kasacyjnych podejmowanych przez organ odwoławczy, postępowanie wyjaśniające było kilkakrotnie uzupełniane przez organ I instancji. Kolejne oględziny i przedkładane przez J. R. oraz H. R. szczątkowe dokumenty dotyczące przedmiotowego obiektu pozwoliły jednak ustalić, że budynek garażowo – gospodarczy objęty postępowaniem, zrealizowany został na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] grudnia 1989 r. Nie stanowi więc samowoli budowlanej, jednakże wobec braku kompletnej dokumentacji w ocenie organów brak było podstaw do stwierdzenia, że wykonany został zgodnie z udzielonym pozwoleniem. Taki stan faktyczny zadecydował o nałożeniu obowiązku wykonania ściany oddzielenia pożarowego, z czym zgodził się organ odwoławczy i utrzymał w mocy decyzję PINB, zmieniając jedynie termin wykonania nałożonego obowiązku.
Wykonanie obiektu na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę przed dniem 1 stycznia 1995r., jednakże z naruszeniem warunków tego pozwolenia upoważnia organy nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania naprawczego. Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), wchodząc w życie z dniem 1 stycznia 1995 r. (art. 108) w przepisie art. 103 rozstrzygnęła o stosowaniu jej przepisów. Nakazując stosowanie od dnia wejścia w życie zawartych w ustawie regulacji w ustępie 2 zawarła wyjątek stwierdzając, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Wyjątek ten odnosi się więc do samowoli budowlanych popełnionych przed 1 stycznia 1995 r. Tymczasem obiekt, którego postępowanie dotyczy, w świetle ustaleń organów nadzoru budowlanego, nie stanowi samowoli budowlanej co oznacza, że przepisy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, to jest ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229 ze zm.), nie mogą mieć w tym przypadku zastosowania. Zatem ewentualne odstępstwa od pozwolenia na budowę winny być usuwane na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, a adresatem rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 52 ustawy, będzie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu. Trafnie więc skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego.
Z tych przyczyn, skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 P.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło