II GZ 203/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 3 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.G. Ż. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 czerwca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 188/08 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 kwietnia 2008 r. odrzucającego skargę na postanowienie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia uchwały w sprawie zastrzeżeń zgłoszonych do wystąpienia pokontrolnego w zakresie wykorzystania środków publicznych na dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych na rzecz rolnictwa postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie B. G. Ż. S.A. w W. (dalej: B. S.A.) wniosła skargę na postanowienie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] zatwierdzające uchwałę Komisji Odwoławczej Najwyższej Izby Kontroli – Delegatury w S. z dnia [...] października 2007 r. w sprawie zastrzeżeń zgłoszonych przez Dyrektora Oddziału B. S.A. w S. S. do wystąpienia pokontrolnego z dnia [...] października 2007 r., skierowanego w związku z kontrolą Banku w zakresie wykorzystania w okresie 01.01.2004 – 30.04.2007 środków publicznych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) na dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych na rzecz rolnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 188/08 odrzucił powyższą skargę uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na to, że nie dotyczy aktów i czynności, którym można przypisać charakter władczych wypowiedzi organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r. odrzucił wniesioną przez B. S.A. skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Sąd uznał, iż co prawda środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu, jednakże z uwagi na fakt, iż skargę kasacyjną wnosił radca prawny, a nie została ona opłacona, obarczona jest brakiem formalnym skutkującym jej odrzuceniem na podstawie art. 221 w związku z art. 178 p.p.s.a. Sąd podał, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała wpisowi stałemu w kwocie 100 zł, ponieważ zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł, zaś w niniejszej sprawie wpis od skargi zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia w sprawie wysokości i szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosił 200 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu I instancji B. S.A. wniosła o jego uchylenie w całości, z uwagi na naruszenie przepisów art. 177 § 1 w związku z art. 83 § 1 i 3 oraz art. 230 p.p.s.a., a także § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej w kwocie 327 zł. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł, że Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną przedwcześnie i bezzasadnie, ponieważ stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do Sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, zaś zgodnie z art. 83 § 1 i § 3 p.p.s.a. terminy oblicza się wg przepisów prawa cywilnego, a oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu. Odnosząc się do kwestii nieuiszczenia opłaty sądowej pełnomocnik strony wskazał, że pomimo, iż postępowanie co do zasady dotyczyło zarzutów NIK i postanowienia Prezesa NIK zatwierdzającego uchwałę NIK, to skutkiem takiego zakończenia sprawy będzie obowiązek wykonania zaleceń NIK i zwrot prowizji pobranej przez B. S.A. w kwocie ok. 21.760,51 zł. W ocenie pełnomocnika strony opłata sądowa powinna być również pobrana od skargi na postanowienie Prezesa NIK, jednakże Sąd nie wzywał strony do uiszczenia takiej opłaty. Tym samym pełnomocnik składając skargę kasacyjną działał w przekonaniu i zaufaniu do działania Sądu, że w postępowaniu nie powinny być uiszczone opłaty sądowe. Przyjmując jednak, że opłatę należało naliczyć i uiścić, to nieprawidłowe w ocenie strony jest przyjęcie przez Sąd, że powinna być uiszczona opłata stała w kwocie 100 zł. Z uwagi na to, że wpis sądowy od skargi powinien być określony w kwocie 653 zł, to wpis sądowy od skargi kasacyjnej powinien wynosić 327 zł. Zdaniem strony, niepobranie opłaty przez Sąd I instancji, pomimo tego, że powinna być uiszczona, nie może nieść za sobą ujemnych skutków względem strony i dlatego wniosek o uiszczenie opłaty sądowej od skargi kasacyjnej jest w pełni uzasadniony. Pełnomocnik strony w zażaleniu podniósł również, że gdyby Sąd przyjął przy skardze kasacyjnej, tak jak i przy skardze do WSA, że podlegałaby odrzuceniu z uwagi na brak drogi sądowej w przedmiotowej sprawie, to odpowiednio do art. 222 p.p.s.a. w ogóle nie powinna być uiszczona opłata, ani w przypadku skargi, ani w przypadku skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpatrując wniesione w sprawie zażalenie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ono na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten statuuje zasadę pobierania należnej opłaty od pism, które wszczynają postępowanie zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiotem zaskarżenia są akty (decyzje i postanowienia) i czynności albo bezczynność organów z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, prawa miejscowego, a także aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej oraz akty nadzoru nad działalnością organów samorządu terytorialnego. Sąd administracyjny nie orzeka o należnościach pieniężnych, jednakże kontroluje legalność aktów, w których takie należności zostały określone lub ustalone. Zatem należność pieniężna objęta aktem lub czynnością stosownie do art. 216 p.p.s.a. stanowi wartość przedmiotu zaskarżenia, od której uiszcza się określony procentowo wpis stosunkowy (art. 231 p.p.s.a.). Odrzucając w niniejszej sprawie skargę kasacyjną z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego stałego, Sąd I instancji, poza powołaniem stosownych w jego ocenie, przepisów rozporządzenia sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ocenił czy objęty zaskarżeniem akt dotyczy należności pieniężnych. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] października 2007 r. (karta 9-10 akt administracyjnych) Najwyższej Izby Kontroli strona została zobowiązana m.in. do zwrotu na rachunek ARiMR kwoty pobranych zwiększonych dopłat do oprocentowania kredytu, udzielonego na zakup 147,8 ha gruntów, powodujących powiększenie gospodarstwa rolnego ponad 300 ha użytków rolnych oraz do zwrotu kredytobiorcom pobranej w zawyżonej wysokości prowizji na kwotę 21.760,51 zł. Zastrzeżenia Dyrektora Oddziału Operacyjnego B. S.A. zostały oddalone w całości uchwałą Komisji Odwoławczej NIK, a następnie zaskarżonym postanowieniem Prezes Najwyższej Izby Kontroli z dnia [...] listopada 2007 r. zatwierdził uchwałę. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien w toku ponownego rozpatrzenia sprawy rozważyć czy zaskarżony akt w istocie rzeczy dotyczy należności pieniężnych o jakich mowa w § 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też samych zaleceń pokontrolnych bez związku z należnościami pieniężnymi. Na marginesie należy zauważyć, że wprawdzie w postępowaniu przed Sądem I instancji strona nie wskazała wartości przedmiotu zaskarżenia, uczyniła to jednak na etapie postępowania zażaleniowego poprzez wskazanie wysokości należności podlegającej zwrotowi (21.760,51 zł) oraz wysokości wpisu stosunkowego od skargi kasacyjnej (327 zł). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu na podstawie art. 197 p.p.s.a. w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a.