I SA/Gl 552/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski (spr.), Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] nr [...] 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy K. określił J. i J. D. podatek od nieruchomości za 2007 r. w łącznej wysokości [...] zł., płatne w czterech ratach. Do obliczenia podatku uwzględniono budynki mieszkalne o powierzchni 60 m2, budynki pozostałe o powierzchni 16 m2 oraz grunty o powierzchni 507 m2. Od powyższe decyzji odwołanie wniosła J. D., która stwierdziła, że w decyzji jest błąd, ponieważ powierzchnia jej działki wynosi 600 m2, a nie 507 m2, jak to jest w decyzji podatkowej. Decyzją z dnia [...] nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku ustalania wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie podatku rolnego, jak i podatku od nieruchomości ewidencja gruntów jest podstawą do wymiaru tych podatków, a na konieczność ustalania charakteru gruntu na potrzeby opodatkowania w oparciu o dane z ewidencji gruntów wskazują bezpośrednio art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 1 ustawy o podatku rolnym. W przepisach tych wymienia się ewidencję, jako dokument rozstrzygający o klasyfikowaniu gruntów. Ponieważ dane zawarte w ewidencji mają charakter dokumentu urzędowego, organ podatkowy nie ma możliwości pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podkreślono, że w rozpatrywanym przypadku Starosta [...] w dniu [...] wydał decyzję nr [...], w której zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi N. i R. Efektem postępowania scaleniowego była zmiana numeracji i powierzchni działki stron. Wskazano, że organ podatkowy pierwszej instancji został poinformowany o zmianach w ewidencji gruntów w dniu 18 czerwca 2006 r. Nowa powierzchnia gruntu należącego do stron wynosi obecnie wg rejestru ewidencji gruntów 507 m2, zamiast poprzednich 600 m2. Zaakcentowano, że organ gminy nie mógł zastosować dla obliczenia podatku innej powierzchni niż ta, jaka wskazana została w ewidencji gruntów. Powyższą decyzję odwoławczą doręczono organowi podatkowemu pierwszej instancji oraz J. i J. D. Skargę na powyższą decyzję złożyła J. D. Podniosła w niej fakt uchybienia podczas postępowania scaleniowego, na skutek którego pogorszyła się jej sytuacja. Zdaniem skarżącej zmiana powierzchni nieruchomości, którą Starosta [...] nazwał "sprostowaniem", w ogóle nie nastąpiła. Do skargi skarżąca dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] sygn. akt [...], którym Sąd ten, rozpatrując wniosek Skarbu Państwa (z udziałem J. D. i J. D.) o sprostowanie, na skutek skargi J. D.na orzeczenie referendarza sądowego w postaci wpisu w dziale I-0 z dnia [...], uchylił zaskarżony wpis i wniosek oddalił. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętej skarga decyzji. W aktach sprawy znajduje się Odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że J. D. zmarł w dniu 7 grudnia 1994 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, ale z innych powodów niż w niej wyłuszczone. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Z opodatkowania tym podatkiem wyłączone są m.in. użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2). Z kolei krąg podmiotów, których podatek od nieruchomości dotyczy (podatnicy podatku od nieruchomości) wyszczególniony został w art. 3 ust. 1 wymienionej ustawy. Podatnikami tymi są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa(11) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Sposób obliczania podatku od nieruchomości określony został w art. 4 ustawy podatkowej. Wskazane wyżej regulacje, powiązane z będącą aktem prawa miejscowego uchwałą rady gminy, w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości, stanowią pełną materialnoprawną podstawę decyzji wymiarowej. Stosownie bowiem do art. 210 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) decyzja zawiera powołanie podstawy prawnej. W przypadku podatku od nieruchomości podstawa prawna rozstrzygnięcia powinna być na tyle skonkretyzowana, by można było ustalić właściwe prawo podatnika do nieruchomości (prawo własności, prawo użytkowania wieczystego, posiadanie samoistne czy inne). Stąd też, wydając decyzję, należy wskazać konkretną jednostkę redakcyjną art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a nie – jak uczyniły organy obu instancji odwołać się generalnie do treści art. 3 ust. 1. Rację ma natomiast organ odwoławczy, wskazując w zaskarżonej decyzji, że dane zawarte w ewidencji gruntów mają znaczenie dla wymiaru podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, akcentując charakter ewidencji gruntów, odwołało się jednak do błędnej podstawy prawnej. Powołano bowiem art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który reguluje zupełnie inną materię (vide powyższe uwagi w sprawie tegoż przepisu). Należało natomiast odnieść się do treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt III SAWa 3051/05, LEX nr 201545/). Organy ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt III SA/3016/03). Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencję gruntów prowadzą starostowie. Wójt, jako organ podatkowy w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości, jest związany zapisami w ewidencji gruntów ustalonymi przez starostę. Zakres tego związania w ocenie Sądu, odnosi się do powierzchni gruntów, budynków oraz ich klasyfikacji, nie zwalnia jednak organu podatkowego z samodzielnego dokonania ustaleń, kogo obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości dotyczy, a więc kto jest podatnikiem. Decyzja podatkowa nie może być bowiem adresowana na osobę, która nie jest stroną postępowania podatkowego w rozumieniu art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa, w tym na podmiot nieistniejący (np. zlikwidowaną osobę prawną lub nieżyjącą osobę fizyczną). Decyzje podatkowe kieruje się do wszystkich stron postępowania i to posiadających zdolność prawną oraz zdolność do czynności prawnych (art. 135 Ordynacji podatkowej odsyła tu do przepisów kodeksu cywilnego). Zdolność prawna to zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków. Zgodnie z art. 8 § 1 k.c., każdy człowiek od chwili urodzenia do śmierci ma zdolność prawną. Zdolność do czynności prawnych to zdolność do nabywania praw i obowiązków poprzez własne działania lub zaniechania. Osoba nieżyjąca nie może zatem być stroną postępowania podatkowego. Naruszenie w postępowaniu podatkowym prawa, polegającego na skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, pociąga za sobą kwalifikowaną wadliwość postępowania, określoną w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Tymczasem w rozpatrywanym przypadku, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, ujawnione zostało, że J. D., na którego organ podatkowy pierwszej instancji wydał decyzję wymiarową za 2007 r. (obok J. D.), nie żyje od 1994 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo że odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniosła tylko J. D., skierował swoje rozstrzygnięcie również na J. D. i J. D. Ponieważ jednak fakt śmierci J. D. w 1994 r. ujawniony został dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji, w ocenie Sądu stanowi to nową okoliczność, istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, który wydał decyzję. Biorąc pod uwagę, że okoliczność taka stanowi podstawę wznowienia postępowania podatkowego (art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej), Sąd zadecydował o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Zadaniem organu podatkowego pierwszej instancji będzie ustalenie kto, oprócz J. D., jest podatnikiem podatku od nieruchomości, tzn. jaki jest krąg spadkobierców J. D., dziedziczących w momencie otwarcia spadku (tj. śmierci spadkodawcy) jego udział we współwłasności nieruchomości. Z tych tez względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd nie zasądził natomiast kosztów postępowania, ponieważ strona skarżąca została z nich zwolniona postanowieniem z dnia [...], a, reprezentujący ją pełnomocnik – adwokat ustanowiony z urzędu (nieobecny na rozprawie), nie zażądał zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed zamknięciem rozprawy (art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).