II SA/Wa 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Janusz Walawski, Asesor WSA - Sławomir Antoniuk, Protokolant - Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], działając na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.) w zw. z § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział [...] J. S. stosunek zawodowej służby wojskowej. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] (punkt [...]), mając za podstawę art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w zw. art. 78 ust. 2 pkt 2 oraz art. 79 ust. 4 cytowanej już wyżej ustawy, art. 14 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 76, poz. 804) w zw. z § 122 pkt 1 i § 137 ust. 4 cytowanego już wyżej rozporządzenia, z dniem [...] lutego 2003 r. zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy i przeniósł go do rezerwy. W uzasadnieniu podał, że okres wypowiedzenia skrócono na wniosek oficera. W dniu [...] maja 2007 r. skarżący złożył wniosek na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] (punkt [...]). Uzasadniając swoje stanowisko podał, że decyzja została poprzedzona wnioskiem Rektora WAT z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzenie mu stosunku zawodowej służby wojskowej. W jego zatem ocenie, została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie proponowano mu pozostawienia w dyspozycji kadrowej, a także nie proponowano przeniesienie na inne stanowisko służbowe poza miejscem pełnienia służby w macierzystej jednostce wojskowej. Stąd też organ potwierdził nieprawdę stwierdzając, że brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe, podczas gdy nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 157 § 3 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] (punkt [...]). W uzasadnieniu - poza przedstawionym już powyżej stanem faktycznym - podał, że powyższy rozkaz, wydany w trybie § 137 ust. 4 rozporządzenia, ma charakter ewidencyjny i w tej sytuacji nie przysługuje na niego środek odwoławczy, jak również inne środki zaskarżenia, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2002 r. sygn. akt OSA 9/01 oraz utrwalona już linia orzecznicza sądów administracyjnych. Wobec powyższego wszczęcie postępowania w sprawie jego nieważności, jest niedopuszczalne. We wniosku z dnia [...] września 2007 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, powołując się na te same zarzuty, co we wniosku z dnia [...] maja 2007 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu natomiast powołał się na zawartą w nim argumentację, rozszerzając ją o uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. sygn. akt OSA 9/01. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. S. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją wnosząc o jej uchylenie, zaś w uzasadnieniu powołał te same zarzuty, co we wnioskach. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W pismach procesowych z dnia [...] lutego 2008 r. i z dnia [...] marca 2008 r., skarżący powtórzył swoje zarzuty ze skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na wstępie wskazać należy, iż postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, wszczynanym w nowej sprawie, w której nie orzeka się co do istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, zaś w sytuacji, gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.). Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie przepisu art. 157 § 3 k.p.a. organ orzeka co do niedopuszczalności, z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W przypadku stwierdzenia przez organ, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzą przyczyny przesądzające o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, to wówczas załatwia sprawę w sposób odmienny, aniżeli uregulowany w art. 158 § 1 w zw. z art. 156 k.p.a., tj. nie stwierdza ani nie odmawia stwierdzenia nieważności decyzji, lecz odmawia wszczęcia postępowania - art. 157 § 3 k.p.a. Do przyczyn podmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania należy zaliczyć np. złożenie podania przez podmiot niebędący stroną w sprawie albo gdy żądanie wniosła strona niemająca zdolności do czynności prawnych. Zaś niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności wtedy, gdy: a. strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji, np. umowy cywilnej, czynności materialno - technicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej; b. żądanie wszczęcia postępowania dotyczy co prawda decyzji administracyjnej, ale takiej, która już wcześniej została wyeliminowana z obrotu prawnego; c. żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji lub postanowienia, które jeszcze nie zostały wydane; d. żądanie zostało oparte na przesłankach stanowiących podstawę do uruchomienia innych trybów nadzwyczajnych postępowania. Stosownie do treści § 137 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego przez organ wojskowy może nastąpić w przypadkach wskazanych w art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. z 1997 r. Dz. U. Nr 10, poz. 55 ze zm.) na wniosek dowódcy jednostki wojskowej skierowany do organu zwalniającego żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W sytuacji, gdy organ zwalniający (w odniesieniu do oficerów - dyrektor departamentu MON właściwego do spraw kadr) uznał zasadność wniosku, o którym mowa w ust. 1, to wówczas dokonuje on wypowiedzenia stosunku służbowego. Następnie dowódca jednostki wojskowej doręcza żołnierzowi zawodowemu za pokwitowaniem odbioru wypowiedzenie określające datę, od której biegnie okres wypowiedzenia (§ 137 ust. 3). Egzemplarz wypowiedzenia z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 3, dowódca jednostki wojskowej przesyła do organu zwalniającego w celu wydania - dla celów ewidencyjnych - rozkazu personalnego o zwolnieniu tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej (§ 137 ust. 4). Zdaniem Sądu, należy podzielić stanowisko organu, iż do oceny charakteru prawnego decyzji wydawanej na podstawie § 137 ust. 4 powołanego rozporządzenia, ma zastosowanie tok rozumowania oraz argumentacja przedstawiona w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. sygn. akt OSA 9/01, ONSA 2002/3/97. Rozporządzenie bowiem stanowi o dwóch rozkazach: rozkazie personalnym o wypowiedzeniu stosunku służbowego oraz o rozkazie personalnym o zwolnieniu wydawanym dla celów ewidencyjnych, nie wyjaśniając, czym one różnią się od siebie. Wskazać należy, iż przepisy rozporządzenia przewidują obowiązek doręczenia żołnierzowi "właściwego" rozkazu personalnego o wypowiedzeniu (§ 137 ust. 3), a nie przewidują wprost obowiązku doręczenia mu rozkazu wydanego dla celów ewidencyjnych. Stąd wniosek, iż cel ewidencyjny oznacza jedynie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony (stosunek służbowy został rozwiązany), a nie zwolnienie powodujące rozwiązanie tego stosunku. Na gruncie powołanego rozporządzenia mamy zatem do czynienia w tej samej sprawie, rozstrzyganej na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z dwoma rozkazami personalnymi, przy czym jeden - pierwszy z nich - jest decyzją administracyjną wywołującą skutki w sferze zewnętrznej, zaś drugi wydawany jest wyłącznie na użytek wewnętrzny, tj. dla celów ewidencyjnych, porządkowych i w związku z tym nie podlega on kontroli sądowej. Reasumując, skoro skarżący domagał się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] (punkt [...]) wydanej dla celów ewidencyjnych (co w gruncie rzeczy oznacza jedynie zarejestrowanie faktu, że żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej), a zatem decyzji niemającej charakteru decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 oraz 2 k.p.a., to zasadnie organ odmówił z przyczyn przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.