II FSK 1773/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie: NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), WSA del. Lidia Ciechomska-Florek, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. w likwidacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wr 1775/07 w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1775/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. G. w likwidacji (zwanego dalej: "Zakładem Opieki Zdrowotnej") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 października 2007 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w dniu 21 sierpnia 2007 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. G. z dnia 3 sierpnia 2007 r. w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. W treści pisma reprezentujący skarżącego likwidator wyjaśnił, że terminowe złożenie odwołania było niemożliwe z uwagi na jego chorobę. Do wniosku dołączono kopię zwolnienia lekarskiego z dnia 6 sierpnia 2007 r. Postanowieniem z dnia 3 października 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił uwzględnienia żądania strony. Organ podniósł, że choroba likwidatora, udokumentowana zwolnieniem lekarskim, nie usprawiedliwiała – w świetle art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - braku jego winy w niedochowaniu ustawowego terminu. Prowadząc bowiem sprawy likwidowanej jednostki, likwidator powinien tak zorganizować jej obsługę, aby w każdym czasie możliwe było podjęcie działań w jego imieniu. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w W. zauważył, że z akt sprawy wynika, iż likwidator ustanowił pełnomocnika w osobie E. K., podczas, gdy w rozpatrywanym wniosku twierdził on, że brak jest osoby, która mogłaby go zastąpić podczas składania odwołania. W skardze do sądu administracyjnego Zakład Opieki Zdrowotnej wskazał na naruszenie art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, argumentując, że ustanowiony przez likwidatora pełnomocnik nie był uprawniony do składania w imieniu strony środków zaskarżenia, a choroba likwidatora stanowiła wystarczającą podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w motywach rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej podkreślając, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość jego przywrócenia. Zdaniem Sądu wskazana we wniosku choroba likwidatora wraz z załączonym zwolnieniem lekarskim nie była wystarczającym argumentem uprawdopodabniającym brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Strona skarżąca nie wykazała bowiem, że przy dochowaniu należytej staranności nie mogła dokonać czynności wniesienia odwołania w ustawowym terminie, jak też nie mogła wyręczyć się inną osobą. Przedłożyła jedynie zaświadczenie lekarskie, z którego wynikało, że reprezentujący ją likwidator nie był zobligowany do leżenia. Nie odniosła się również do samego charakteru choroby, który mógłby stanowić okoliczność uniemożliwiającą złożenie odwołania w ustawowym terminie. Sąd uznał ponadto za trafne twierdzenie organu, że prowadząc interesy skarżącego likwidator był zobowiązany do zachowania należytej staranności, pod pojęciem której należy rozumieć również takie zorganizowanie pracy, aby w każdym czasie możliwe było podjęcie działań w jego imieniu. W skardze kasacyjnej Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K. G. w likwidacji wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że wskazane przez skarżącego okoliczności, w szczególności fakt przebywania likwidatora na zwolnieniu lekarskim nie stanowiły przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu do wniesienia odwołania i w konsekwencji stwierdzenie, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania była zasadna. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że choroba uniemożliwiająca działanie w ostatnich dniach upływu terminu jest uważana za przeszkodę usprawiedliwiającą przywrócenie terminu. Skarżący argumentował, że choroba likwidatora była zdarzeniem nagłym, niespodziewanym, którego nie można było w żaden sposób przewidzieć. Likwidator nie był zatem w stanie odpowiednio wcześniej zorganizować obsługi skarżącego w taki sposób, aby możliwe było terminowe wniesienie odwołania. Nagłość zdarzenia wykluczała także wyznaczenie innej osoby do zastępowania likwidatora w realizacji jego obowiązków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że mimo iż autor analizowanego środka zaskarżenia sformułował zarzut naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 162 § 1 i 2) bez powiązania go z odpowiednimi unormowaniami przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to konstrukcja taka nie wyklucza możliwości merytorycznego rozpoznania podstawy kasacyjnej (por. pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publik. ZNSA 2009/6/94). Przechodząc do oceny twierdzeń skarżącego zawartych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że na gruncie niniejszej sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przytoczoną regulacją, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 § 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, przy czym jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2). Na tle rozstrzyganej sprawy sporny pozostawał fakt uprawdopodobnienia braku winy w nieterminowym złożeniu odwołania. Nie ulegało bowiem wątpliwości, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu we właściwym czasie, składając jednocześnie odwołanie od decyzji organu podatkowego. W odniesieniu do tak zarysowanego problemu zwrócić uwagę należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie podkreśla się, iż przywrócenie terminu jest dopuszczalne w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. m. in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1032/08, LEX nr 487283, B. Gruszczyński [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser. A. Kabat. M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz., Wyd. Prawn. LexisNexis Warszawa 2006, str. 551). Dopuszczenie się chociażby lekkiego niedbalstwa wyklucza zaś skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 518/08, LEX nr 484855, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Po 705/08, LEX nr 462233, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. Prawn. Unimex Wrocław 2009, str. 690). Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że okoliczności wskazane przez skarżącego nie usprawiedliwiały przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. G. z dnia 3 sierpnia 2007 r. Zwolnienie lekarskie przedłożone przez likwidatora Zakładu Opieki Zdrowotnej nie mogło samodzielnie świadczyć o braku zawinienia w dokonaniu czynności procesowej (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1145/07, LEX nr 471091, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. Prawn. Unimex Wrocław 2009, str. 691 i powołane tam orzeczenie). Zaświadczenie lekarskie nie wykluczało bowiem możliwości osobistego wniesienia odwołania, bądź posłużenia się w tym zakresie inną osobą, tym bardziej, że ze wskazań lekarskich zamieszczonych w zaświadczeniu nie wynikało, że chory był zmuszony leżeć. Trafności prezentowanej oceny nie zmieniały również w żaden sposób wyjaśnienia likwidatora, który ograniczył się do ogólnych stwierdzeń, że choroba była nagła, a więc nie było możliwe wyznaczenie zastępcy. Strona nie przedstawiła tym samym żadnych argumentów uwiarygodniających okoliczność, że choroba likwidatora rzeczywiście wykluczała podjęcie przez niego jakichkolwiek czynności. Uwzględnienia jednocześnie wymaga, że w rozpatrywanym przypadku ocena zachowania osoby wnioskującej o przywrócenie terminu powinna być dokonywana przez pryzmat sprawowanej przez nią funkcji. Nie może bowiem ujść uwadze Sądu, że opóźnienia dopuścił się likwidator odpowiedzialny za prowadzenie spraw i reprezentację innego podmiotu - Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. G. w likwidacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego osoba taka jest zobowiązana do szczególnej staranności, w ramach której powinna zapewnić możliwość niezakłóconego działania likwidowanej jednostki. Za trafne należało zatem uznać stanowisko organu podatkowego, zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji, że likwidator był zobowiązany do takiego zorganizowania obsługi likwidowanego podmiotu, aby w każdym czasie możliwe było podjęcie w jego imieniu działań. W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia kwestionowanego przez skarżącego wyroku. Strona – wbrew wymogom przewidzianym w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej – nie uprawdopodobniła bowiem, że istniały obiektywne przeszkody, które czyniłyby całkowicie niemożliwym terminowe dokonanie czynności procesowej. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.