I OW 6/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Jolanta Sikorska (spr.) NSA Marek Stojanowski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w E. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia [...] znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa, bez odszkodowania gospodarstwa rolnego, położonego we wsi L. postanawia: oddalić wniosek I OW 6/08 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił na podstawie art. 22 § 2 i § 3 pkt 2 k.p.a. oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w E. wynikłego na tle wniosku złożonego przez H. K., następnie podtrzymanego przez jego spadkobierców, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we wsi Lipinki gmina B. i wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. jako organu właściwego do rozpatrzenia tego wniosku. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 957/04 stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody W.-M. z dnia [...] znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi L., obecnie gmina B.. W uzasadnieniu owego wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżone przez H. K. decyzje zostały wydane przez organy administracji rządowej z naruszeniem przepisów o właściwości, do przestrzegania której na podstawie art. 19 k.p.a. są zobowiązane. Powyższa okoliczność stanowiła wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. podstawę stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd dowiódł, że organem właściwym rzeczowo do rozpatrzenia wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. jest właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie organy administracji rządowej. W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi otrzymane akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 8 marca 2005r., przy postanowieniu z dnia 22 grudnia 2005r. przekazał właściwemu miejscowo Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w E. celem rozpatrzenia wniosku spadkobierców H. K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. nie zastosowało się do zaleceń wyroku wydanego w tej sprawie i uznało się niewłaściwym do jej rozpatrzenia. Powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. l OW 57/06, rozstrzygające odmiennie spór kompetencyjny w analogicznej sprawie, zwróciło wniosek strony wraz z całością akt sprawy przy postanowieniu z dnia [...] do załatwienia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przy piśmie z dnia 31 lipca 2007r., zwrócił akta niniejszej sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w E. jako organowi właściwemu rzeczowo i miejscowo do rozpatrzenia wniosku, powołując się na przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., ponownie przytaczając postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. l OW 57/06 wydane w innej sprawie rozstrzygające analogiczny spór kompetencyjny wskazało Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy do jej rozpatrzenia i zwróciło akta sprawy organowi naczelnemu. Przedstawiony wyżej stan faktyczny w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jednoznacznie wskazuje, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E.. Z uwagi na to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. nie uznaje się za właściwe w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...] mimo, że tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 marca 2005r., to zasadny jest - w ocenie Ministra - jego wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu. W odpowiedzi na powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jego oddalenie, nie podzielając stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu przyznało, że postanowieniem z dnia 22 grudnia 2005r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w E. do rozpatrzenia według właściwości wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we wsi Lipinki gmina B.. W uzasadnieniu postanowienia organ ten powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/WA 957/04. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że jest w posiadaniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. akt l OW 57/06, wydanego w analogicznej sprawie w związku ze sporem kompetencyjnym pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym, w którym to postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wydanej w oparciu o treść art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym) jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mając na uwadze powyższe postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygające spór kompetencyjny w dokładnie takiej samej sprawie, jak sprawa wszczęta wnioskiem H. K., Kolegium umorzyło postępowanie toczące się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym i przekazało wniosek do rozpatrzenia według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przyznało, że znana mu jest treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/WA 957/04, a także wiadomym jest, że treść tego wyroku wiąże Kolegium, jednakże ze względu na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. akt l OW 57/06, Kolegium pozostawia spór kompetencyjny wyłącznie rozstrzygnięciu Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Organy administracji publicznej, zgodnie z art. 19 k.p.a., zobowiązane są z urzędu do przestrzegania swej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość organu oznacza kompetencję do rozstrzygania w trybie postępowania administracyjnego określonej kategorii spraw. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 in fine p.p.s.a.). Warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w przedmiocie sporu kompetencyjnego jest istnienie sporu prawnego, którego podmiotem z jednej strony jest organ jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowe kolegium odwoławcze, a z drugiej - organ administracji rządowej. Spór taki może wystąpić w sytuacji, kiedy organy uznają się za niewłaściwe do załatwienia danej sprawy - przybiera on wówczas postać sporu negatywnego - lub w sytuacji, kiedy organy uznają się jednocześnie za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny). W rozpoznawanej sprawie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu wystąpił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku tego Sądu z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 957/04, uznał się za organ niewłaściwy do rozpoznania wniosku H. K., następnie podtrzymanego przez jego spadkobierców, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha położonego we wsi Lipinki gmina B.. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wobec poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonego w powołanym wyżej wyroku, właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...], jest właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E.. Oceniając dopuszczalność wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i charakter sporu przedstawionego do rozstrzygnięcia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, należy wskazać, że niespornym w sprawie jest, że powołanym wyrokiem z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 957/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a w uzasadnieniu owego wyroku Sąd ten wywiódł, że organem właściwym rzeczowo do rozpatrzenia wniosku H. K., następnie podtrzymanego przez jego spadkobierców, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we wsi Lipinki gmina B., jest właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Kolegium tym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E.. Po otrzymaniu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 8 marca 2005r., postanowieniem z dnia 22 grudnia 2005r., podjętym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał wniosek H. K. według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w E., które postanowieniem z dnia 14 maja 2007r., wydanym z na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 144 k.p.a. przekazało wniosek H. K. według właściwości Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu owego postanowienia powołało się na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. akt I OW 57/06 w związku z rozstrzygnięciem sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w podobnej sprawie. Mając na względzie wyżej powołane okoliczności faktyczne i prawne, zgłoszony w niniejszej sprawie wniosek należało oddalić. Wskazać bowiem należy, że w kwestii właściwego w sprawie rzeczowo organu do rozpoznania wniosku H. K., następnie podtrzymanego przez jego spadkobierców, o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. M. L. z dnia [...] listopada 1964r. znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha położonego we wsi L. gmina B. wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 957/04, w uzasadnieniu którego wskazał jako organ właściwy rzeczowo do rozpoznania zgłoszonego w sprawie wniosku właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a Kolegium tym jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E.. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oceną zawartą w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA/Wa 957/04 organ administracji publicznej jest zatem związany. W razie stwierdzenia nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonego aktu administracyjnego z powodu naruszenia art. 19 k.p.a. oraz wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, organ, którego akt administracyjny był przedmiotem kontroli Sądu nie może wystąpić do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 22 § 2 i 3 k.p.a. w związku z art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między tym organem, a organem wskazanym przez Sąd w wydanym wyroku, jako organ właściwy do załatwienia sprawy. W takiej sytuacji przyjąć bowiem należy, że kwestia właściwości rzeczowej organów do załatwienia wniosku została już rozstrzygnięta w wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku w związku z czym wobec treści art. 153 p.p.s.a. orzekanie w tym przedmiocie przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zbędne, zgłoszony zaś wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez organ, co do którego braku właściwości rzeczowej wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę na wydany przez ten organ akt, należy oddalić. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.