III SA/Wa 3/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od stycznia 2003 r. do marca 2007 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Zaskarżoną decyzją Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2007 r., w której określił S. P. Z. O. Z. [...] w K., zwanej dalej Skarżącą wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwany dalej PFRON za okres od stycznia 2003 r. do marca 2007 r. w kwocie 154.118,99 zł. Uzasadniając decyzję Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, iż w toku wszczętego z urzędu postępowania ustalono, że Skarżąca nie wywiązała się z obowiązku dokonania należnych wpłat wraz z odsetkami na PFRON za okres od stycznia 2003 r. do marca 2007 r. Stwierdził też, iż wobec niedokonania należnych wpłat określił Skarżącej zaległość w kwocie 154.118,99 zł za miesiące od stycznia 2003 r. do marca 2007 r. oraz odsetki naliczone na dzień 27 lipca 2007 r. w kwocie 43.549 zł. Od tej decyzji Skarżąca wniosła pismem z dnia 16 sierpnia 2007 r. odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Podniosła, że zgodnie z art. 21 ust. 2e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123. poz. 776 ze zm., dalej jako "u.r.z.s.z.o.n"), S. P. Z. O. Z. [...] jest jednostką publiczną, nie działającą w celu osiągnięcia zysku, ale w celu zapewnienia dobrej opieki osobom chorym. Wyłącznym przedmiotem prowadzonej przez stronę działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza. Skarżąca stwierdziła, że spełnia przesłankę zwolnienia z obowiązku comiesięcznych wpłat na Fundusz. Podkreśliła też, że Szpital prowadzi statutową działalność leczniczą, a w strukturach posiada Pracownię Rehabilitacji Leczniczej, Oddział Opieki Paliatywnej, Zakład Opiekuńczo Leczniczy. Zatrudnia również 2 osoby niepełnosprawne z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Zdaniem Skarżącej spełniona została przesłanka zwolnienia z obowiązku wpłat na PFRON. Jednocześnie Skarżąca wyjaśniła, że Szpital w K. jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nie jest w stanie uregulować należności bez znacznego uszczerbku w prowadzonej działalności. Brakuje ponadto na podstawowe składniki potrzebne do świadczenia usług leczniczych. Jakiekolwiek dodatkowe obciążenie może doprowadzić do postawienia Szpitala w stan likwidacji. Tym samym decyzja o naliczeniu wpłat na PFRON jest w jej ocenie krzywdząca, gdyż z uwagi na ilość osób zatrudnionych w 2004 r. Szpital nie mógł skorzystać z "dobrodziejstwa" restrukturyzacji zgodnie z ustawą z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 78, poz. 684, dalej powoływana jako "ustawa o restrukturyzacji"). W odpowiedzi na wezwanie organu z 13 września 2007 r. Skarżąca nadesłała statut S.P. Z.O.Z., wskazując, iż opieka, leczenie i rehabilitacja osób w Szpitalu dotyczy wszystkich pacjentów (w znacznej mierze osób w podeszłym wieku). Przyznała, że nie może wykazać, iż świadczenia zdrowotne udzielane są tylko i wyłącznie osobom niepełnosprawnym, gdyż przy udzielaniu świadczeń medycznych nie wymagane są orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Strona wskazała, że likwidacja placówki pociągnie za sobą utratę 68 miejsc pracy oraz pozbawi opieki dwudziestotysięczną populację, dla której Szpital jest jedyną placówką służby zdrowia o świadczonym profilu. Ustosunkowując się do zarzutu Skarżącej Minister Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, iż organ podatkowy jest obowiązany wydać tego rodzaju decyzje zawsze, kiedy postępowanie wykaże niewykonanie lub nieprawidłowe, co do wysokości, wykonanie zobowiązania. Stwierdził, że na wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania nie ma wpływu sytuacja finansowa strony, jak również przyczyny, dla których strona nie regulowała swoich zobowiązań. Ponadto od 1 stycznia 2001 r. z wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwolnione są podmioty wymienione w art. 21 ust. 2e u.r.z.s.z.o.n w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 111, poz. 1280). Zdaniem organu odwoławczego Skarżąca byłaby zwolniona z przedmiotowych wpłat, jeśli świadczyłaby usługi zakresu wskazanego w art. 21 ust. 2e u.r.z.s.z.o.n, wyłącznie osobom niepełnosprawnym w rozumieniu art. 1 oraz 62 ww. ustawy, tj. osobom legitymującym się ważnym orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3, 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów lub wydanym przed 1 stycznia 1998 r. orzeczeniem o grupie inwalidzkiej lub niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, 3) o niepełnosprawności przed ukończeniem 16 roku życia, 4) o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów wydanym przed dniem l stycznia 1998r. Organ odwoławczy podniósł, że w stosunku do skarżącej nie ma zastosowania art. 21 ust. 2e u.r.z.s.z.o.n, gdyż z jej pisma oraz statutu wynika, że nie wszyscy pacjenci SP ZOZ są osobami niepełnosprawnymi. Ponadto rehabilitacja społeczna i lecznicza nie jest wyłącznym przedmiotem działalności Skarżącej. Zgodnie z § 6 statutu celem Zakładu jest udzielanie świadczeń zdrowotnych, połączonych z edukacją zdrowotną oraz działaniami z zakresu promocji zdrowia, natomiast w § 7 wskazane zostały podstawowe zadania Zakładu, tj. zapewnienie świadczeń w zakresie podstawowej, specjalistycznej i stacjonarnej opieki medycznej, wykonywanie badań diagnostycznych i profilaktycznych, a których nie można uznać za zadania z zakresu rehabilitacji społecznej i leczniczej osób niepełnosprawnych. W skardze na tę decyzję Skarżąca zarzuciła nierówne traktowanie podmiotów i wniosła o jej uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżącej spełnia ona przesłankę zwolnienia z obowiązku comiesięcznych wpłat na Fundusz, gdyż prowadzi statutową działalność leczniczą. Powtórzyła tym samym argumentację prezentowaną w postępowaniu, wskazując na trudną sytuację finansową placówki. Dodatkowo Skarżąca zarzuciła PFRON nierówne traktowanie podmiotów oraz niekonstytucyjność zapisów ustawy o restrukturyzacji, która preferuje jednostki zatrudniające większą liczbę pracowników. Podniosła, że inne zadłużone S.P. Z.O.Z.-y mogły zgłosić wniosek w ramach restrukturyzacji i zobowiązania publicznoprawne w tym świadczenia na PFRON zostały im umorzone. Wskazała, że nie posiadała takiej możliwości. Pomimo, iż podlega takim samym obowiązkom jak inne podmioty, które mimo obowiązku odprowadzania świadczeń na PFRON z uwagi na sytuację finansową, nie realizowały powyższych należności a następnie w ramach dobrodziejstwa ustawy o restrukturyzacji, powyższe zobowiązania zostały im umorzone. Zdaniem skarżącej brak możliwości skorzystania z dobrodziejstwa umorzenia należności z tytułu wpłat na PFRON powoduje, że jednostki S.P. Z.O.Z., którym umorzono nieopłacone składki znajdują się w lepszej kondycji finansowej w stosunku do S.P. Z.O.Z., które z uwagi na brak spełniania przesłanek określonych w ustawie o restrukturyzacji, nie maja możliwości, aby zobowiązania względem PFRON zostały im umorzone. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. Z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że organy administracyjne określiły wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON w kwocie, jaka wynikała ze złożonych przez skarżącą deklaracji. Powyższe zostało potwierdzone przez skarżącą na rozprawie. Zatem decyzja wydana przez Prezesa PFRON i utrzymana przez organ odwoławczy określała wpłaty na rzecz PFRON w tej samej wysokości, co wykazane w deklaracjach przez skarżącą. W świetle tych ustaleń należy stwierdzić, że wśród przepisów O.p., bowiem z mocy art. 49 ust. 1 u.r.z.s.z.o.n.- stosuje się przepisy tej ustawy do określania wysokości wpłat na rzecz PFRON, bez wątpienia brak jest normy prawnej upoważniającej organ administracyjny do wydania decyzji określającej zobowiązanie powstające z mocy prawa, w tej samej wysokości, co zobowiązanie zadeklarowane przez podatnika. Rodzaje decyzji wymiarowych występujących w postępowaniu podatkowym określają przepisy art. 21 § 1 pkt 2 i § 3 o.p. Na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 o.p. organ wydaje decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe i dotyczy to zobowiązań podatkowych powstających na podstawie decyzji konstytutywnych. Na podstawie art. 21 § 3 o.p. organ podatkowy wydaje decyzję określającą zobowiązanie podatkowe powstające z mocy prawa i uprawnienie to dotyczy sytuacji, w których podatnik zdeklarował zobowiązanie podatkowe w wysokości nieprawidłowej, to znaczy innej, niż wynikająca z zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i obowiązujących przepisów. Zatem należało stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie doszło do wydania decyzji określającej, która określała to zobowiązanie w wysokości takiej samej jak wysokość tego zobowiązania zadeklarowana przez podatnika w deklaracji (zeznaniu). To działanie organu podatkowego naruszało przepisy art. 21 § 2 i § 3 O.p. Wydana w rozpoznanej sprawie decyzja wymiarowa, naruszała wynikającą z przepisów art. 21 u.r.z.s.z.o.n zasadę samoobliczenia podatku, która jest kwestią materialnoprawną, gdyż zasada ta określa sposób powstania zobowiązania a więc obowiązku o charakterze materialnym. Zauważyć należy, iż w polskim systemie prawa podatkowego nie istnieje domniemanie kompetencji organu podatkowego do wydania decyzji określających zobowiązanie podatkowe. Oznacza to, że władcze uprawnienie organu do rozstrzygania w formie decyzji o wysokości podatku musi wynikać z wyraźnego upoważnienia zawartego w przepisach prawa. Z przywołanych przepisów prawa materialnego oraz procesowego jednoznacznie wynika, że organ jest uprawniony do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania wyłącznie w sytuacji, gdy określa zobowiązanie w innej wysokości niż wykazana w deklaracji. Przepisy prawa nie zawierają podstawy prawnej do wydania decyzji określającej zobowiązanie, jeżeli wysokość zobowiązania wykazana przez podatnika nie jest kwestionowana przez organ. Skoro zaskarżoną decyzją Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję określającą należności z tytułu wpłat na PFRON w wysokości identycznej, jak wykazana przez podatnika, to tym samym decyzje organów zostały wydane z naruszeniem prawa, a mianowicie art. 21 O.p. Zarzuty dotyczące kwestii umorzenia nie mogły być w tym postępowaniu rozstrzygnięte, bowiem wykraczają poza zakres tego postępowania. Organ poinformował skarżącą, iż takie postępowanie się toczy. Zatem dopiero po wydaniu decyzji w tym przedmiocie i wyczerpaniu środków zaskarżenia, stronie przysługiwać będzie skarga do Sądu. Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 z póź. zm. zwanej dalej "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji. Zakres, w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. ----------------------- 5