II SA/Gl 6/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę. Pismem z dnia [...] I. C. wniosła o wyrejestrowanie ciągnika [...] nr rej. [...]. Do wniosku dołączono oświadczenie o kradzieży jednej tablicy rejestracyjnej i skrzyni biegów oraz wywiezieniu ramy, kabiny i niekompletnego silnika do skupu surowców wtórnych w S., 4 formularze przyjęcia odpadów metali z daty [...]r., umowę kupna ciągnika z daty [...]r. i dowód rejestracyjny na nazwisko B. B. i G. C. Jako przyczynę skreślenia pojazdu z ewidencji wskazano fakt udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezydent D. określił wysokość opłaty stanowiącej warunek wyrejestrowania pojazdu na kwotę [...] zł., którą to kwotę rozłożono następnie na [...] rat decyzją z dnia [...]r. nr [...]. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent D. orzekł o odmowie wyrejestrowania ciągnika samochodowego marki [...], nr [...], rok prod. [...], zarejestrowanego na rzecz B. B. i G. C. Jednakże wskutek odwołania I. C. powyższa decyzja została uchylona w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez organ I instancji celem zapewnienia udziału w postępowaniu B. B. i G. C., na których zarejestrowany jest przedmiotowy pojazd. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta D., orzeczono powtórnie o odmowie wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, że wniosek nie spełnia żadnej z przesłanek wyrejestrowania, wymienionych w art. 79 ust. 1 cyt. ustawy, który to przepis zacytowano w całości. W odwołaniu od decyzji odmownej I. C. zwróciła się o umożliwienie jej wyrejestrowania pojazdu, deklarując gotowość uregulowania całej opłaty z tego tytułu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podzielając pogląd o braku podstaw do wyrejestrowania pojazdu, wymienionych w art. 79 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W szczególności, organ odwoławczy wyjaśnił, że przypadek trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, obejmuje m.in. sytuacje przewłaszczenia pojazdu czy ukrywania go przez określoną osobę, czyniąc niemożliwym korzystanie z niego przez właściciela, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W ocenie organu II instancji nie występuje też przesłanka trwałej kasacji pojazdu, gdyż nie nastąpiło to za granicą, jak wymaga ustawodawca. Faktyczne zdemontowanie pojazdu i sprzedaż poszczególnych jego podzespołów, nie spełnia zaś przesłanki ustawowej, gdyż wymagane jest wówczas przekazanie pojazdu określonemu przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów i uzyskania odpowiedniego zaświadczenia. Wreszcie, nie można mówić o przesłance kradzieży pojazdu ze względu na brak stosownego oświadczenia pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznanie. Z tych względów odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego I. C. wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 7 kpa. W uzasadnieniu skarżąca ponowiła argumentację, zawartą we wniosku o wyrejestrowanie pojazdu, wyjaśniając, że oddając na złom rozkradziony częściowo pojazd, nie była świadoma faktu, że powinna go zezłomować u przedsiębiorcy prowadzącego demontaż pojazdów lub zbierającego pojazdy. Niewątpliwy jest jednak fakt, że ciągnik został złomowany i fizycznie nie istnieje, zaś formularze przyjęcia odpadów metali potwierdzają, jej zdaniem trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Wreszcie skarżąca zarzuciła, że decyzja legalizuje fikcję prawną istnienia w rejestrze pojazdu, który fizycznie nie istnieje. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji, podkreślając że w rozpatrywanej sprawie nastąpiła zmiana w zakresie prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkujących wznowieniem tego postępowania. W niniejszej sprawie nie jest negowany fakt, iż skarżąca po nabyciu w dniu [...]r. niesprawnego technicznie ciągnika samochodowego, w dniu [...]r. przekazała do skupu odpadów złom stalowy, w tym części ramy pojazdu nr [...]i części silnika, ( bez oznaczenia numeru ) co udokumentowała dołączonymi do wniosku o wyrejestrowanie formularzami przyjęcia odpadów metali ( k. 51 – 55 akt adm.). Organy administracji nie podważyły też prawdziwości złożonego przez nią oświadczenia o kradzieży jednej tablicy rejestracyjnej i skrzyni biegów. Przypadki wyrejestrowania pojazdu wymienia przywołany przez organy obydwu instancji przepis art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.). I tak, pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek jego właściciela w następujących sytuacjach : 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, wydanego w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2) kradzieży pojazdu, jeżeli właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania, 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę, 4) zniszczenia ( kasacji ) pojazdu za granicą, 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdu na podstawie stosownego zaświadczenia. Rozważenia wymaga zatem, czy przypadek przekazania do punktu skupu odpadów wtórnych, nie będącego przedsiębiorcą prowadzącym punkt zbierania pojazdów, zdemontowanych części pojazdu i to bliżej niezidentyfikowanych z wyjątkiem ramy, podpada pod wyżej wymienione przesłanki ustawowe. Zdaniem sądu administracyjnego, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, iż nie chodzi o przypadki wymienione w pkt 1, 2, 3, 4 i 6. W szczególności, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy nie chodzi o przypadek kradzieży pojazdu, bowiem skarżąca złożyła oświadczenie o kradzieży jednej tablicy rejestracyjnej i skrzyni biegów, czyli części pojazdu, podczas gdy przepis dotyczy kradzieży całego pojazdu. Po takiej kradzieży pozostał jednak niekompletny pojazd. Stąd też w rachubę wchodzić może jedynie przypadek z punktu 5, a mianowicie udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. W tym zaś względzie podnieść należy, że złożone przez skarżącą formularze przyjęcia odpadów metali z daty [...]r., nie pozwalają na identyfikację pojazdu. Poza oznaczeniem numeru ramy, dokumenty te nie wskazują żadnych innych cech, ani opisu przyjętego złomu. Podobnie, nie pozwala na taką identyfikację wskazanie, że przyjęto części silnika, skoro nie oznaczono jego numeru. Braków w tym zakresie nie może zaś uzupełnić oświadczenie skarżącej, iż przekazany do skupu złom metalowy, stanowił pozostały po kradzieży niekompletny pojazd, który wszak został uprzednio zdemontowany. Tymczasem cechy identyfikujące pojazd zawiera dowód rejestracyjny, w którym oznacza się także numer silnika. Niezależnie jednak od powyższych stwierdzeń, iż skarżąca nie udokumentowała, iż formularze przyjęcia odpadów z daty [...]r. dotyczą niekompletnego pojazdu, będącego przedmiotem postępowania podzielić należy pogląd organów administracji, iż przypadek demontażu pojazdu i przekazania jego części podmiotowi, nie będącemu przedsiębiorcą, wymienionych w art. 79 ust. 1 pkt 1 i 6 cyt. ustawy, nie wyczerpuje przesłanek z pkt 5. Ustawodawca wymaga wszak, aby nastąpiła trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności. Tymczasem przekazanie złomu do punktu skupu jest w istocie umową sprzedaży. Z mocy art. 535 kodeksu cywilnego, cechą takiej umowy jest przeniesienie własności rzeczy. Oczywiste jest, że przedmiotem takiej umowy nie jest pojazd. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 1999 r. sygn. akt K 13/98 (OTK 1999/4/74), "pojazd" w rozumieniu art. 79 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym ( w ówczesnym brzmieniu ), to taki pojazd, który posiada co najmniej te zespoły składowe, które są niezbędne do jego identyfikacji jako pojazdu zarejestrowanego w świetle tejże ustawy, zaś cechy identyfikujące obecny pojazd są opisane każdorazowo w dowodzie rejestracyjnym albo pozwoleniu tymczasowym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, celem ówczesnej regulacji prawnej było zapobieżenie porzucenia pojazdów zniszczonych i wyeksploatowanych, poprawa bezpieczeństwa obrotu pojazdami, zapobieżenie fałszowaniu i manipulacjom dokumentacją samochodową. Zdaniem składu orzekającego, powyższa argumentacja zachowała aktualność po nowelizacji art. 79 ust. 1 ustawy. Wszak ustawodawca wyodrębnił przypadki zniszczenia ( kasacji ) pojazdu od przekazania pojazdu bądź niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub prowadzącego punkt zbierania pojazdów, a wreszcie odrębnie wskazał przypadek kradzieży pojazdu oraz trwałej i zupełnej utraty jego posiadania bez zmiany w zakresie prawa własności. Taki zabieg byłby zaś zbędny, gdyż w istocie we wszystkich tych przypadkach dochodzi do skutku w postaci trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu. Zatem demontaż pojazdu przez właściciela, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie i przekazuje części do składnicy złomu, nie wyczerpuje przesłanek ustawowych. Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 ), wprowadza bowiem wyłączność określonych jednostek na zbieranie i demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji. Z mocy art. 18 tej ustawy, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji może go przekazać wyłącznie takiemu podmiotowi. Gdyby więc podzielić pogląd skarżącej, przepis art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, pozostawałby w sprzeczności z powyższą regulacją. Natomiast udokumentowana trwała i zupełna utrata posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności ( art. 71 ust. 1 pkt 5 ustawy ) obejmuje przypadki przywłaszczenia pojazdu, ukrywania go przez określoną osobę, czyniąc niemożliwym korzystanie z niego przez właściciela ( vide : R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2005, wyd. II ). Chodzi zatem o przypadki popełnienia przestępstwa na szkodę właściciela pojazdu, inne niż jego kradzież, które nie powodują zmiany w zakresie prawa własności. Wówczas jednak właściciel w celu wyrejestrowania pojazdu zobowiązany jest do wniesienia opłaty na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach ( art. 79 ust. 5 ustawy ). Istotne jest też, że zadania te dotyczą usuwania pojazdów porzuconych. Udokumentowanie trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu w przypadku popełnienia przestępstwa, wymagało wówczas wylegitymowania się przez właściciela dokumentem, stwierdzającym taki fakt, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Jak już wyżej podano, skarżąca przedłożyła 4 formularze przyjęcia odpadów metali, z których jedynie rama posiada numer identyfikacyjny. Pozostałe elementy opisano jako złom metalowy i części silnika, co nie pozwala na identyfikację pojazdu, opisanego w dowodzie rejestracyjnym. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 7 kpa wskazać przyjdzie, iż organy administracji działają na podstawie prawa. Regulacja z art. 79 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zawiera zaś zamknięty katalog przypadków wyrejestrowania pojazdów. Niespełnienie wymogów ustawowych musi zatem prowadzić do wydania decyzji odmownej. Nawet nieświadomość regulacji ustawowej, nie może zatem prowadzić do pozytywnego skutku prawnego, zaś przez surowe obwarowanie ustawodawca założył skutek w postaci fikcji prawnej i ograniczając przypadki wyrejestrowania pojazdu. Cel takiej regulacji wynika jednoznacznie z treści wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z tych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).