III SA/Po 123/08
WyrokWSA w Poznaniu2008-04-22
Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Maria Kwiecińska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu celnego o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określeniu kwoty podatku od towarów i usług, wydana po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, jest zgodna z prawem, jeśli postępowanie było zawieszone?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy celne działały zgodnie z prawem. Termin 3 lat na wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe ulega zawieszeniu na czas trwania zawieszenia postępowania celnego. W związku z tym, decyzja wydana po okresie zawieszenia, ale przed upływem 3 lat od pierwotnego przyjęcia zgłoszenia celnego (z uwzględnieniem okresu zawieszenia), jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił również, że polskie władze celne nie mają uprawnień do występowania o retrospektywne wystawienie świadectwa pochodzenia EUR.1, a inicjatywa w tym zakresie należy do strony skarżącej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, a następnie Dyrektora Izby Celnej, o uznaniu zgłoszenia celnego dotyczącego importu naczepy za nieprawidłowe w zakresie zastosowanych preferencji i obliczenia podatku VAT. Skarżąca E. P. kwestionowała prawidłowość decyzji, podnosząc m.in. zarzut wydania decyzji po upływie ustawowego terminu 3 lat, naruszenie przepisów postępowania oraz brak wystąpienia przez organ celny o retrospektywne świadectwo pochodzenia EUR.1. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Maria Kwiecińska Asesor sądowy Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2008 roku przy udziale sprawy ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty podatku od towarów i usług oddala skargę /-/Sz. Widłak /-/M. Kosewska /-/M. Kwiecińska WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego po rozpatrzeniu zgłoszenia celnego o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru naczepy marki [...] typ-[...], rok produkcji [...], nr ramy [...], uznał zgłoszenie celne zaewidencjonowane pod pozycją nr OBR [...] z dnia [...]r. za nieprawidłowe w części dotyczącej: zastosowanych preferencji, określenia stawki celnej, obliczenia kwoty wynikającej z długu celnego, podstawy wyliczenia podatku od towarów i usług, obliczenia kwoty wynikającej z podatku od towarów i usług. Na podstawie art. 230 § 1 kodeksu celnego niniejszą decyzją powiadomiono dłużnika E. P. prowadzącą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]" w U. o zarejestrowaniu kwoty długu celnego w wysokości [...] zł. oraz wysokości należności podatkowych w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...]r. E. P. prowadząca PHU "[...]" złożyła w Urzędzie Celnym zgłoszenie celne SAD OBR nr [...], którym wniosła o objęcie towaru - naczepy marki [...] typ-[...], rok produkcji [...], nr ramy [...], kraj pochodzenia N. - procedurą dopuszczenia do obrotu w oparciu o obniżoną stawkę celną dla produktów pochodzących z Unii Europejskiej, na podstawie deklaracji eksportera sporządzonej na dokumencie uzupełniającym do faktury.
W pierwszej kolejności podkreślono, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (DZ.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.), na mocy którego do przedmiotowej sprawy należy stosować przepisy kodeksu celnego.
Następnie przytoczono treść art. 83 § 1 kodeksu celnego, zgodnie z którym organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego.
Organ celny podkreślił, że w przedmiotowej sprawie handel odbywał się między N. a Polską, a zatem podstawę prawną w tym zakresie mogły stanowić przepisy Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Wskazał, że zgodnie z art. 16 Protokołu produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia m.in. deklaracji eksportera lub upoważnionego eksportera (art. 21 pkt 1 lit. a w zw. z art. 22 Protokołu) sporządzonej na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym opisującym produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji.
Zwrócono uwagę na fakt, że w Protokole - art. 32 pkt 1 - przewidziano instytucję - weryfikację dowodów pochodzenia przez władze celne kraju eksportu. Ujawnienie zatem faktu nieprawidłowości w sporządzaniu dowodów pochodzenia, musi w konsekwencji doprowadzić do odmowy preferencji jako bezzasadnej i stojącej w sprzeczności z treścią umowy. Organ celny podkreślił również, że wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu są wiążące dla władz celnych kraju importu - co potwierdzają przytoczone w uzasadnieniu decyzji wyroki NSA.
Zaznaczono, że weryfikacja [...] władz celnych wykazała, iż "podawany numer dopuszczonego eksportera jako numer pozwolenia w deklaracjach pochodzenia na rachunkach nie jest numerem upoważnionego eksportera i spółka A. w okresie dokonywania wywozu towarów wymienionych na załączonych rachunkach nie posiadała zezwolenia jako upoważniony eksporter (pismo Centralnego Urzędu d/s Kontroli Pochodzenia nr [...] z dnia [...]). Z pisma tego wynika zatem, że [...] organy celne odmówiły potwierdzenia w rachunku o nr [...] pochodzenia towaru w rozumieniu Protokołu. Organ celny podkreślił, że każdy fakt ujawnienia nieprawidłowości w określeniu preferencyjnego pochodzenia towaru winien skutkować odmową wszelkich preferencji.
W wyniku kontroli przedmiotowej naczepy oraz w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie, Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że przedmiotowa naczepa posiada trwałe oznaczenie w postaci tabliczki znamionowej, na której umieszczony jest kod [...], na podstawie którego możliwa jest identyfikacja i ustalenie kraju pochodzenia - N. - pojazdu. Podkreślono, że powyższe ustalenie pochodzenia towaru jest zgodne z pkt 5 załącznika 49 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7.09.2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 117, poz. 1250 ze zm.).
Wobec powyższego organ celny ustalił kwotę długu celnego w oparciu o autonomiczną stawkę celną w wysokości [...]%, zgodnie z ust. 3 lit. b Części Pierwszej Postanowień wstępnych do Taryfy Celnej.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono ponadto, że w świetle § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29.08.2003r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz.U. Nr 146, poz. 1639 ze zm.) sam fakt przedłożenia przez stronę nieprawidłowego, w myśli przepisów Protokołu nr 4, dowodu pochodzenia w postaci deklaracji na rachunku nr [...] z dnia [...] nie uprawnia organ celny do obciążania strony odsetkami wyrównawczymi. Organ celny podkreślił, że strona dopełniła wszystkie wymagane przez prawo formalności związane ze zgłoszeniem towaru do odprawy celnej.
W konkluzji decyzji podkreślono, że w niniejszym postępowaniu wykazano, iż sprowadzony z zagranicy pojazd nie jest produktem pochodzącym w rozumieniu Protokołu nr 4, zatem nie powinny być stosowane żadne preferencje, a kwota długu celnego została obliczona według zasad stosowanych w handlu niepreferencyjnym. Zmiana kwoty cła spowodowała zmianę podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług i w konsekwencji zmianę wysokości podatku od towarów i usług.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. P. żądając jej uchylenia. Odwołująca podniosła:
- naruszenie art. 32 Konstytucji RP,
- naruszenie przepisów dotyczących postępowania, a w szczególności art. 120, art. 121, art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej, a przez to obrazę przepisów postępowania art. 2, art. 7 Konstytucji, ponieważ miało ono istotny wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 65 § 5, art. 266(1) kodeksu celnego, ponieważ miało wpływ na wynik sprawy,
- art. 32 Protokołu nr 4 z dnia 24.06.1997r.
W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że zaskarżona decyzja narusza art. 65 § 5 kodeksu celnego, gdyż została wydana po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Podniosła, że zawieszenie postępowania celnego zostało wprowadzone do kodeksu celnego w drodze nowelizacji, która weszła w życie 10.08.2003r. Stwierdziła, iż w stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją zawieszenia nie było. Można więc tylko powoływać się na powyższe przepisy wtedy, gdy dług celny powstał po 10.08.2003r. Zdaniem odwołującej zawarte w noweli do kodeksu celnego uregulowanie przepisów przejściowych narusza ugruntowany w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zakaz działania prawa w wstecz w odniesieniu do regulacji pogarszających sytuację prawną podmiotów.
W odwołaniu wskazano również, że odpowiedź [...] władz celnych jest tak skonstruowana, że można wnioskować, iż towar w przypadku wystawienia przez eksportera (który posiada zezwolenia) dowodu pochodzenia (deklaracji) może być traktowany jako produkt pochodzący z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4. Odwołująca podniosła, że wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty oraz czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.
Zdaniem strony organy celne naruszyły art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż pracownik urzędu celnego nie udzielił jej pełnej informacji, że może do zgłoszenia celnego załączyć retrospektywnie wystawione świadectwo EUR.1. Dodatkowo odwołująca podniosła, że długość postępowania również ograniczyła jej szansę na pozytywne rozpoznanie sprawy, gdyż w momencie wejścia Polski do Unii Europejskiej nie może już ubiegać się o taki dowód w postępowaniu.
Ponadto wskazała, iż z zasady prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wynika zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez innych. Podkreśliła, że nie mogła stwierdzić, iż kontrahent [...] wystawia nieprawidłowo deklarację.
W konkluzji odwołania strona poinformował, że wystąpiła do [...] eksportera o wystawienie świadectwa EUR.1 w trybie retrospektywnym.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Celne utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji wskazano na przesłanki stosowania w przedmiotowej sprawie stawek celnych obniżonych wynikające z art. 13, 16, 21 Protokołu nr 4. Organ celny stwierdził, że z art. 32 Protokołu wynika, iż rezultaty weryfikacji dokumentu potwierdzającego preferencyjne pochodzenie towarów przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu nie musiały zawierać żadnych dodatkowych informacji poza wyżej wymienionymi. Podkreślono, że możliwość weryfikacji była zatem nieodzownym sposobem upewnienia się przez władze celne kraju importu co do poprawności informacji podanych w dowodach pochodzenia. Zwrócono również uwagę na fakt, że wyniki weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu są wiążące dla władz celnych kraju importu. Zdaniem organu odwoławczego pismo [...] władz celnych jest na tyle czytelne i jasne, że nie można na jego podstawie wnioskować, iż towar może być traktowany jako pochodzący z Unii Europejskiej.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo dokonał zmiany zgłoszenia celnego, uznając za niewłaściwą w tych okolicznościach zastosowaną stawkę celną obniżoną.
Za prawidłowe w świetle art. 15 ustawy z dnia 08.01.1997r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, organ odwoławczy uznał również rozstrzygnięcie organu I instancji co do kwoty należnego podatku włączając do podstawy opodatkowania nowo obliczone cło.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 65 § 4 kodeksu celnego. Jego zdaniem w przedmiotowej sprawie należało zastosować przepisy kodeksu celnego w brzmieniu zmienionym przez ustawę z dnia 23.04.2003r. o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120, poz. 1122 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 w/w ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących uznania celnego za nieprawidłowe, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stąd też organ I instancji zawiesił postępowanie na podstawie art. 266 (1) kodeksu celnego. W konsekwencji okres zawieszenia postępowania od dnia [...] do dnia [...] spowodowało, że organ I instancji wydając decyzję z dnia [...] orzekł w sprawie długu celnego przed upływem 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego - [...]. Stanowisko to wynika z art. 230 § 5 i § 6 w zw. z art. 65 § 5a kodeksu celnego.
Odnośnie poruszanych zarzutów niekonstytucyjności wskazanych w odwołaniu przepisów, organ odwoławczy stwierdził, że nie jest właściwy do wypowiadania się w tej kwestii, gdyż kompetencje w tym zakresie leżą wyłącznie w gestii Trybunału Konstytucyjnego.
Zaznaczono, że odwołująca będąc osobą, na rzecz której złożone zostało zgłoszenie celne winna być uznana za dłużnika, a więc za osobę zobowiązaną do zapłaty kwoty wynikającej z długu celnego. Podkreślono, że sama okoliczność wprowadzenia w błąd dłużnika przez eksportera nie wyłącza jego odpowiedzialności. Stwierdzono bowiem, że strona jako uczestnik profesjonalnego obrotu towarowego z zagranicą, winna w toku prowadzonej działalności zachować odpowiednią staranność i dbałość o własne interesy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 120, 121, 122, 180 i 187 Ordynacji podatkowej oraz art. 65 § 4 i 5 kodeksu celnego.
W uzasadnieniu skargi wskazując na orzecznictwo stwierdzono, że decyzja organu I instancji została wydana po upływie ustawowego terminu 3 lat, o którym mowa w art. 65 § 5 k.c., stąd winna być ona uchylona.
Podniesiono ponadto, że organ I instancji nie podjął żadnych działań mających na celu ustalić w formie dokumentu pochodzenie towaru. Wskazano, że w przypadku powzięcia wątpliwości co do kraju pochodzenia towarów i wszczęciu postępowania powinien wystąpić do [...] organów celnych o wystawienie retrospektywnego świadectwa pochodzenia EUR 1. Tego jednak nie uczynił, czym naruszył art. 120, 121, 122, 180, 187 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącej prowadząc postępowanie przez ponad 4 lata i nie występując o wystawienie powyższego dokumentu, zamknął jej obecnie drogę do możliwości jego otrzymania, gdyż dokumenty w N. urzędy przechowują przez 3 lata. Stwierdzono ponadto, że organ celny I instancji błędnie dokonał weryfikacji u służb [...] nie pytając o weryfikację pochodzenia towaru.
Ostatecznie podniesiono, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające było prowadzone w sposób niebudzący zaufania do organów państwa i w sposób przewlekły. Podkreślono przy tym, że pochodzenie towaru może nastąpić na podstawie innych cech identyfikacyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem przed wydaniem decyzji organów I i II instancji nastąpiło wykreślenie skarżącej z ewidencji działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poa. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Dodatkowo zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż organy celne obu instancji działały zgodnie z prawem. Przeprowadzone postępowanie zarówno przed organem pierwszej instancji, jak i organem odwoławczym odpowiada wymogom prawa procesowego. Z kolei decyzje organów obu instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo zastosowane i zinterpretowane przepisy prawa materialnego. W konsekwencji zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego są zasadne.
Za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia art. 65 § 4 i 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) - w dalszej części zwanej kodeks celny. Zaznaczyć należy, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, a ponadto w odpowiedzi na skargę, w sposób prawidłowy i wyczerpujący omówił niniejszą kwestię. Jednak wobec zarzutu podniesionego w skardze zachodzi potrzeba ponownego wyjaśnienia tego zagadnienia.
Zgodnie z art. 65 § 4 kodeksu celnego po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny, na wniosek strony, wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w całości lub w części rozstrzyga we wskazanym zakresie. Dodatkowo art. 65 § 5 kodeksu celnego stanowi, że decyzja, o której mowa w § 4, nie może zostać wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Z kolei art. 65 § 5a wskazuje, że przepisy art. 230 § 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 230 kodeksu celnego dotyczy obowiązku organów celnych powiadamiania dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych. Również § 4 art. 230 kodeksu celnego stanowi, że powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Tak więc zarówno wydanie decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, jak i powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnej winno nastąpić przed upływem trzech lat od dnia powstania długu celnego. Przy czym stosownie do art. 209 § 2 kodeksu celnego dług celny powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że zgłoszenie celne SAD OBR 091220/00/000897 zostało przyjęte w dniu 10.10.2002r., a nie jak podniesiono w skardze w dniu 26 sierpnia 2002r. Dodatkowo podkreślić należy, zgodnie z powołanym w skardze orzecznictwem, iż powyżej wskazany 3-letni termin do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe dotyczy decyzji pierwszej instancji - a dokładnie daty doręczenia tej decyzji stronie. Jak wyżej wskazano do terminu tego stosuje się art. 230 § 5 i § 6 kodeksu celnego. W konsekwencji omawiany 3-letni termin ulega zawieszeniu z dniem zawieszenia postępowania w sprawie celnej, a następnie biegnie dalej z dniem podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie celnej. W przedmiotowej sprawie postępowanie celne zawieszono na mocy postanowienia z dnia 24.10.2003r., a następnie podjęto na mocy postanowienia z dnia 18.09.2006r. Zatem 3-letni termin do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe nie biegł w okresie od 24.10.2003r. do 18.09.2006r. Wskazanego okresu nie można zatem wliczać do okresu od 10.10.2002r. - daty przyjęcia zgłoszenia celnego do 23.10.2006r. W konsekwencji stwierdzić należy, co słusznie ustalił organ odwoławczy, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 23.10.2006r. została wydana w terminie, o którym mowa w art. 65 § 5 kodeksu celnego.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art. 180 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r Nr 8, poz. 60 ze zm.), które stosuje się do postępowania celnego na mocy art. 262 kodeksu celnego. Jak już wyżej wskazano organy obu instancji działały na podstawie prawa. W ocenie Sądu podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Dodatkowo organy celne w uzasadnieniach swoich decyzji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i wyczerpująco uzasadniły podstawę prawną podjętych przez siebie rozstrzygnięć. W konsekwencji zarówno organ I, jak i II instancji prowadził postępowanie celne w sposób budzący zaufanie do organów celnych.
Za niesłuszny Sąd uznał także zarzut naruszenia prawa przez Naczelnika Urzędu Celnego poprzez niewystąpienie do [...] organów celnych o wystawienie retrospektywnego świadectwa przewozowego EUR.1. Sąd w całości podziela stanowisko organu odwoławczego dotyczące przedmiotowej kwestii przedstawione w odpowiedzi na skargę. Procedurę wystawiania świadectw przewozowych EUR.1 reguluje art. 17 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, a wystawiane retrospektywnie art. 18 Protokołu. Z treści art. 17 ust. 1 wynika, że świadectwo przewozowe EUR.1 jest wystawiane przez władze celne kraju eksportera na pisemny wniosek eksportera lub upoważnionego przez niego przedstawiciela. Ratio legis powyższej regulacji jest uzasadnione - co zasadnie wskazał organ odwoławczy - faktem, że ustalenie statusu "produktu pochodzącego" nie odbywa się z urzędu, gdyż wymagana do tego jest szczegółowa wiedza co do rodzaju użytych surowców, ich pochodzenia, stopnia przetworzenia itd., której to wiedzy trudno wymagać od organu celnego. Wiedzę tę posiadają z kolei eksporterzy, stąd też oni są jedynie uprawnieni do złożenia wniosku o wystawienie przedmiotowego świadectwa. Zaznaczyć ponadto należy, iż wraz z wnioskiem eksporter - zgodnie z art. 17 ust. 2 Protokołu - zobowiązany jest przedłożyć wypełnione świadectwo przewozowe EUR.1. Trudno zatem przyjąć, aby polskie władze celne dysponowały dostateczną wiedzą o produkcie, tak, by mogły wypełnić właściwie świadectwo przewozowe EUR.1. Reasumując, stwierdzić należy, iż w świetle powołanych przepisów polskie władze celne nie posiadają uprawnienia do wystąpienia do władz celnych eksportera z wnioskiem o wystawienie świadectwa przewozowego EUR.1. Zatem w tym zakresie - mimo obowiązywania wynikającej z art. 122 Ordynacji podatkowej zasady prawdy obiektywnej - inicjatywa dowodowa należała do strony skarżącej, która mogła zwrócić się do eksportera, aby ten wystąpił do [...] władz celnych z wnioskiem o wystawienie świadectwa przewozowego EUR.1.
Niezrozumiałe są również - wobec treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji - zarzuty skarżącej odnośnie nieustalenia przez organy celne kraju pochodzenia towaru. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, spór w przedmiotowej sprawie nie dotyczył braku udokumentowania pochodzenia w ogóle, ale nieudokumnetowania preferencyjnego pochodzenia, które uprawniałoby zgłaszającego do zastosowania obniżonej stawki celnej. Przy czym organ celny zaznaczył, że kraj pochodzenia nie był nigdy kwestionowany. Sąd zwraca przy tym uwagę, że kwestię tę wyjaśnił w uzasadnieniu swojej decyzji zarówno Naczelnik Urzędu Celnego (str. 6 decyzji), jak i Dyrektor Izby Celnej (str. 5 decyzji). Organy obu instancji podkreśliły bowiem, że zaimportowany towar oznaczony był numerem fabrycznym, który umożliwiał jego identyfikację i ustalenie kraju pochodzenia. Stąd na tej podstawie kwotę długu celnego ustalono w oparciu o autonomiczną stawkę celną. Organy celne odmówiły natomiast przyznania preferencji taryfowych z uwagi na nieudokumentowanie preferencyjnego pochodzenia w myśl zasad przewidzianych w Protokole nr 4 Układu Europejskiego. W konsekwencji stwierdzić należy, że powyższy zarzut skarżącej pozbawiony jest zasadności.
Sąd nie uwzględnił ponadto zgłoszonego na rozprawie wniosku pełnomocnika skarżącej o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Faktem jest, że z przedłożonego przez pełnomocnika dowodu w postaci decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] o wykreśleniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wynika, iż z dniem [...] skarżąca E. P. prowadząca działalność pod nazwą P.H.U. "[...]" została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Zatem rzeczywiście wykreślenie to nastąpiło przed wydaniem decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] oraz decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Przy czym adresatem decyzji organów obu instancji jest PHU [...] E. P. Podkreślić jednak należy, iż powyższa okoliczność nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 3 § 1 pkt 3 kodeksu celnego dłużnikiem jest każda osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego. Z kolei z zawartej w art. 3 pkt 10 kodeksu celnego definicji legalnej osoby wynika, że podmiotowość w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z postanowień kodeksu celnego mają osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. E. P. prowadziła działalność gospodarczą w formie przedsiębiorstwa handlowo usługowego jako osoba fizyczna. Stąd za zobowiązania powstałe w czasie i w związku z prowadzeniem tej działalności odpowiadała osobiści z majątku przedsiębiorstwa. Z kolei od chwili zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, na nią jako na osobę fizyczną przeszły wszystkie prawa i obowiązki związane z prowadzonym przez nią przedsiębiorstwem. W konsekwencji za zobowiązania wynikające z decyzji organów obu instancji, choć zobowiązania te powstały w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, skarżąca odpowiada osobiści całym swoim majątkiem. Zaznaczyć należy, iż fakt wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, powoduje zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, ale nie powoduje ustania tej osoby - osoby odpowiedzialnej za zobowiązania związane z prowadzeniem tej działalności. W niniejszym przypadku nie ustaje byt prawny przedsiębiorcy, co ma miejsce z chwilą rozwiązania przedsiębiorcy na skutek wykreślenia z rejestru przedsiębiorców będącego następstwem postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. Dodatkowo zgodnie z powołanymi powyżej przepisami kodeksu celnego, na gruncie kodeksu podmiotowość posiadają osoby fizyczne i to bez warunku wykazanie się statusem przedsiębiorcy. W konsekwencji podkreślić należy, iż zaprzestanie przez skarżącą prowadzenia działalności gospodarczej nie powoduje zmiany podmiotu odpowiedzialnego za zobowiązania wynikające z decyzji organów obu instancji.
Wobec bezzasadności zarzutów podniesionych w skardze, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - oddalił skargę.
/-/Sz. Widłak /-/M. Kosewska /-/M. Kwiecińska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło