II SA/Kr 163/08

WyrokWSA w Krakowie2008-04-22

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Renata Czeluśniak, Ewa Rynczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku faktycznego zajęcia nieruchomości pod budowę drogi, która stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym spółdzielni mieszkaniowej, możliwe jest ustalenie i wypłata odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo braku formalnej decyzji o wywłaszczeniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ustalenie i wypłata odszkodowania w trybie administracyjnym na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niemożliwa, gdy nieruchomość została faktycznie zajęta pod budowę drogi, ale nie została wywłaszczona decyzją administracyjną. W takiej sytuacji, gdy cel publiczny został już zrealizowany, a własność nieruchomości należy do Skarbu Państwa, a prawo użytkowania wieczystego przysługuje spółdzielni, ewentualne roszczenia o charakterze cywilnoprawnym powinny być dochodzone przed sądem powszechnym.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod budowę dróg, które stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają w jej użytkowaniu wieczystym. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, wskazując na brak formalnej decyzji o wywłaszczeniu oraz na fakt, że nieruchomości te nie zostały wywłaszczone, lecz faktycznie zajęte pod drogi. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego oraz zasad konstytucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], na podstawie art. 129 ust. 5 pkt. 3 w zw. z art. 112 ust. 4, art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako parcele l.kat. [...] o pow. 0,0520 ha obj. Kw [...], l.kat. [...] o pow. 0,0005 ha obj. Kw [...] wchodzące obecnie w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] stanowiącej ul. [...] w K. oraz l.kat. [...] o pow. 0,0030 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0026 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0028 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0011 ha obj. Kw [...], l.kat. [...] o pow. 0,0029 ha, l.kat. [...] pow. 0,0029 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0021 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0044 ha obj. Kw [...] i l.kat. [...] o pow. 0,0032 ha obj. Kw [...] wchodzące obecnie w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] stanowiącej ul. [...] w K. - w trybie art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 i 5 w zw. z art. 240 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 27.12.2006 r. Spółdzielnia Mieszkaniowej im. [...] w K. wniosła o uregulowanie stanu prawnego i o odszkodowanie za w/w nieruchomości. Organ ustalił na podstawie materiałów geodezyjnych, że na podstawie wykazu synchronizacyjnego Nr [...] przyjętego do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...].11.2006 za nr [...] parcele l.kat. [...], l.kat. [...], l.kar. [...],l.kat. [...], l.kat. [...], l.kar. [...], weszły w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K., natomiast parcele l.kat. [...] i l.kat. [...] weszły w skład działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. K. Powyższe zmiany oznaczenia nieruchomości nie zostały ujawnione w księgach wieczystych. Organ ustalił ponadto, że parcela l.kat. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], parcela l.kat. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], parcele l.kat. [...], l.kat. [...], l.kat [...] i l.kat. [...] objęte są księgą wieczystą nr [...], parcele l.kat. [...], l.kat. [...], l.kat. [...], l.kat. [...] objęte są księgą wieczystą nr [...], natomiast parcela l.kat. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Wszystkie w/w nieruchomości zgodnie z wpisami w księgach wieczystych stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają obecnie w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. Zebrane w sprawie dokumenty wskazują, że nieruchomości objęte wnioskiem stanowiące własność Skarbu Państwa nie zostały wywłaszczone decyzją administracyjną, ale zostały faktycznie zajęte pod budowę dróg i pozostają nadal w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. Na fakt ten jednoznacznie wskazuje treść odpisów ksiąg wieczystych obejmujących w/w parcele: [...], [...], Kw [...], Kw [...] i [...]. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, wpisy w księgach wieczystych objęte są domniemaniem, że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W związku z tym nie jest możliwe przyznanie odszkodowania w trybie art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami za w/w nieruchomości, wprawdzie zajęte pod drogi, lecz nie wywłaszczone decyzją administracyjną. Odnosząc się do żądania "uregulowania stanu prawnego nieruchomości" organ l instancji wskazał, że nie jest również możliwa tzw. "regulacja stanu prawnego nieruchomości" w drodze wywłaszczenia. Brak w świetle obowiązujących przepisów podstaw prawnych do wywłaszczenia nieruchomości na których, tak jak w przedmiotowej sprawie, cel publiczny (urządzenie drogi) został zrealizowany. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych wywłaszczenie ma dopiero umożliwić realizację celu publicznego, nie może zaś służyć do regulowania stanu prawnego nieruchomości - jeżeli cel publiczny został już na nieruchomości zrealizowany (wyrok S.A. w Warszawie z dnia [...].04.2000 r., sygn. akt [...]). Uregulowanie stanu prawnego nieruchomości pozostających w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...], a zajętych pod ulice przez doprowadzenie do odjęcia w/w parcel z dotychczasowych ksiąg wieczystych może nastąpić jedynie w drodze czynności cywilnoprawnej rozwiązania umowy użytkowania wieczystego w stosunku do tych nieruchomości. Organ wskazał także, iż w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości uzyskania odszkodowania na podstawie innych niż zamieszczone w rozdziałach 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisów prawa. Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne - z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego - za odszkodowaniem. Z przepisu wynika, że dana nieruchomość winna w dniu 31 grudnia 1998 r. być: zajęta pod drogę publiczną, pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, stanowić własność innych podmiotów niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Brak którejkolwiek z w/w przesłanek powoduje niemożność zastosowania trybu wynikającego z art. 73 w/w ustawy. Jak wynika z treści wpisów w [...], [...], Kw [...], Kw [...] i [...] wszystkie działki objęte wnioskiem stanowiły w dniu [...].12.1998 r. i stanowią nadal własność Skarbu Państwa. Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne, a prawo użytkowania wieczystego wygasa. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Za takie działki gruntu, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Organ ustalił, że: - parcele l.kat. [...],l.kat. [...],l.kat. [...],l.kat. [...],l.kat. [...],l.kat. [...], [...], zostały wydzielone przed ich oddaniem w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K., - parcele l.kat. [...] i l.kat. [...] powstały w wyniku podziału działek przeprowadzonego na podstawie wykazu zmian gruntowych nr ks. [...] z dnia [...].02.1993 r., parcele l.kat. [...] i l.kat. [...] i l.kat. [...] powstały w wyniku podziału działek przeprowadzonego na podstawie wykazu zmian gruntowych nr ks. [...] z dnia [...].1995 r. Z wpisów w księgach wieczystych obejmujących w/w działki wynika zatem, że podziały nie zostały dokonane w trybie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości na wniosek użytkownika wieczystego tj. Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. Wobec powyższego w stosunku do w/w nieruchomości nie ma zastosowania art. 98 w/w ustawy. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...] w K. zarzucając: 1/ obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną interpretację i w konsekwencji nie zastosowanie jako postawy rozstrzygnięcia art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 i 5 w zw. z art. 240 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, 2/ sprzeczność w dokonanych przez organ ustaleniach stanu faktycznego polegających na tym, że poszczególne oznaczenia nieruchomości nie zostały ujawnione w księgach wieczystych, wymienione we wniosku i w decyzji działki zostały faktycznie odjęte Spółdzielni w latach 70-tych, a w dniu 1 stycznia 1999 roku były już we władaniu nie Skarbu Państwa, a Gminy K., a mimo to nie zastosowano właściwych przepisów do ustalenia i przyznania odszkodowania, 3/ naruszenie zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 21 ust. 1, art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz naruszenie zasady wyrażonej w wyroku z dnia 14 marca 2000r. sygn. akt [...] Trybunału Konstytucyjnego, w którym potwierdzono prawo do odszkodowania za odjęcie praw jakiemukolwiek podmiotowi, jako zgodne z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995r. Nr 36 poz. 175). Strona odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie stosownego odszkodowania zgodnie z zasadami wyliczenia wartości jak w postępowaniu wywłaszczeniowym, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 2004 r. z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania jest kwestia ustalenia odszkodowania w oparciu o wskazane przez Spółdzielnię Mieszkaniową we wniosku z [...].12.2006 r. przepisy art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 i 5 w związku z art. 240 ustawy o gospodarce nieruchomościami, za wymienione we wniosku nieruchomości. Organ odwoławczy podzielając ustalenia i stanowisko prawne organu l instancji wskazał na treść art. 128 ust. 1 oraz art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podkreślił, że ustalenie odszkodowania może nastąpić wtedy, gdy zostało odjęte prawo własności (lub też prawo użytkowania wieczystego, albo zniesienie innych praw rzeczowych związanych z nieruchomością), akt ten został dokonany w postępowaniu administracyjnym w formie decyzji oraz gdy z wnioskiem o odszkodowanie wystąpiła osoba uprawniona do takiego roszczenia. Niespełnienie powyższych warunków powoduje niemożność ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w trybie omawianych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy wskazał, że w chwili obecnej parcela l.kat. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], parcela l.kat. [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...], parcela l.kat.: [...], [...], [...], [...] objęte są księgą wieczystą nr [...], parcele l.kat: [...], [...], [...], [...] objęte są księgą wieczystą nr [...] i wszystkie w/w nieruchomości zgodnie z wpisami w księdze wieczystych stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają obecnie w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowe nieruchomości zostały faktycznie zajęte pod budowę drogi, a nie dokonano ich wywłaszczenia w drodze decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy podzielił również pogląd przedstawiony przez organ l instancji w kwestii "uregulowania stanu prawnego nieruchomości", wskazując, iż nie jest możliwe uregulowanie stanu prawnego w/w nieruchomości poprzez zastosowanie instytucji wywłaszczenia nieruchomości. Nie jest możliwa regulacja stanu prawnego na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też instytucji przewidzianej w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Organ wskazał następnie, że w powyższych kwestiach strona może rozważyć skorzystanie z drogi postępowania przed sądem powszechnym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowej im. [...] w K. Strona skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w swoim odwołaniu i ponadto zarzuciła: 1/ obrazę przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 Nr 141, poz. 1492), a zwłaszcza art. 98 ust. 1, 2 i 3, art. 128, art. 129 ust. 1 i 5 oraz art. 240 ustawy przez nie zastosowanie art. 128, a także obrazę przepisu art. 73 ust. 1, 3 i 4 ustawy Przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 roku - wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872) przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, co sprowadziło się do niewłaściwej oceny niespornego stanu faktycznego, a w konkluzji do wniosku, że odszkodowanie za odjętą nieruchomość użytkownikowi wieczystemu przysługuje tylko w przypadku wydania uprzedniej decyzji deklaratoryjnej wojewody, 2/ naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. wyrażające się w braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji zarówno przez Prezydenta jak i Wojewodę, w celu umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, 3/ niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, a wyrażające się w niewłaściwym i nieaktualnym oznaczeniu działek, a także braku ustalenia, kiedy odjęto skarżącej Spółdzielni władztwo nad częścią ich działek (wieczyste użytkowanie) pod ulice [...] i [...]. Zapisy w księgach wieczystych nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy, a stan prawny został ustalony z mocy samego prawa przez faktyczne wydarzenie jakim było podzielenie działek i odjęcie ich z użytkowania wieczystego strony skarżącej. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według załączonej faktury. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§ 1 p.p.s.a.). Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. , skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu l instancji nie naruszają prawa. Postępowanie administracyjne w sprawie będącej przedmiotem kontroli zostało wszczęte w związku z pismem Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. z dnia [...].12.2006 r., w którym Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o uregulowanie stanu prawnego i o odszkodowanie za wskazane we wniosku działki oznaczone jako parcele l.kat. [...] o pow. 0,0520 ha obj. Kw [...], l.kat. [...] o pow. 0,0005 ha obj; Kw [...] wchodzące obecnie w skład działki nr [...] o pow. 0,1377 ha obr. [...] jedn. ewid. K. stanowiącej ul. [...] w K. oraz l.kat. [...] o pow. 0,0030 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0026 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0028 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0011 ha obj. Kw [...], l.kat. [...] o pow. 0,0029 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0029 ha, l.kat. [...] o pow. 0,0021 ha, I.kat. [...] o pow. 0,0044 ha obj. Kw [...] i l.kat. [...] o pow. 0,0032 ha obj. Kw [...] wchodzące obecnie w skład działki nr [...] o pow. 0,0497 ha obr. [...] jedn. ewid. K. stanowiącej ul. [...] w K. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał przepisy art. - art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 i 5 w zw. z art. 240 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu wynikającym z ustawy z dnia 28.11.2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. nr 141 poz. 1492). W uzasadnieniu wniosku natomiast podał, że wskazane działki zostały zagarnięte przez Miasto K. pod ulicę [...] i ulicę [...] bez zachowania jakichkolwiek procedur przepisanych prawem, bez zawiadomienia i zgody Spółdzielni, bez uregulowania stanu prawnego. W ten sposób Spółdzielnię pozbawiono prawa wieczystego użytkowania. Odnosząc treść powyższego wniosku do kontrolowanego postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że organy administracyjne w sposób prawidłowy ustaliły, że wszystkie w/w nieruchomości stanowiły i nadal stanowią własność Skarbu Państwa i zgodnie z wpisami w księgach wieczystych, pozostają w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w K. oraz iż nie nastąpiło wywłaszczenie tych nieruchomości. Strona skarżąca żąda cyt. "uregulowania stanu prawnego i odszkodowania za przedmiotowe działki". Ustawa z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami w Dziale III zatytułowanym "Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości", w rozdziale 4 dotyczącym wywłaszczania nieruchomości, oraz w rozdziale 5 dotyczącym odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, reguluje ogólne zasady wywłaszczenia wszystkich nieruchomości w rozumieniu art. 46 § 1 kc, a więc nieruchomości gruntowych, budynkowych i lokalowych. Przepisy rozdziału 4 stosuje się do nieruchomości położonych, z zastrzeżeniem art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W świetle przepisu art. 112 ust. 2-4 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji administracyjnej prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. A zatem, w sytuacji kiedy został zrealizowany już cel publiczny, wyłączona jest możliwość wydania ex post decyzji o wywłaszczeniu, gdyż brak jest ustawowych przesłanek do podjęcia takiej decyzji. Decyzja o wywłaszczeniu ma dopiero umożliwić przyszłą realizację celu wywłaszczenia. W takim przypadku stosunki pomiędzy stronami kształtują się według zasad określonych w art. 224-231 kc. Rozpatrywanie wynikających z tych stosunków roszczeń należy do drogi postępowania cywilnego ( por: wyrok NSA z dnia [...] r. [...], post. NSA [...]r. [...] niepubl.). Odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość (lub innego prawa rzeczowego) jak również roszczenia z tym związane są co do zasady roszczeniami z zakresu prawa cywilnego. Mimo to ustawodawca w przepisie art. 129 ust. 1 u.g.n. postanowił, że ustalenie odszkodowania następuje w trybie administracyjnym, w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej i ustala je starosta w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, co jednak nie zmienia charakteru roszczenia o odszkodowanie, które ze swojej istoty pozostaje roszczeniem cywilnym. Brzmienie przepisu art. 129 ust. 1 u.g.n. przesądza, że zarówno orzeczenie o wywłaszczeniu jak i ustaleniu odszkodowania następuje co do zasady w jednej decyzji. Odrębna decyzja o odszkodowaniu, stosownie do art.129ust.5 u.g.n., obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, może być wydana: 1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 124-126, 2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości, 3) gdy "nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie". Stosownie do art. 98 ust. 1 i ust. 3, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe, z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa odpowiednio na własności gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzji zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego. W niniejszej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa jako użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości nie wystąpiła z takim wnioskiem o podział nieruchomości. Pozostałe przepisy art. 106 ust. 1, art. 124-126 u.g.n. nie dotyczą przedmiotu niniejszej sprawy. Nie może też mieć zastosowania pkt. 3 ust. 5 art. 129, skoro Spółdzielnia nie została pozbawiona prawa wieczystego użytkowania , lecz co najwyżej posiadania nieruchomości (ich części). Brak jest również podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania na podstawie przepisu art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Stosownie do tego przepisu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne - z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego - za odszkodowaniem. Z przepisu wynika, że dana nieruchomość winna w dniu 31 grudnia 1998 r. być: zajęta pod drogę publiczną, pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, stanowić własność innych podmiotów niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Brak którejkolwiek z w/w przesłanek powoduje niemożność zastosowania trybu wynikającego z art. 73 w/w ustawy. Jak wynika z treści wpisów w [...], [...], Kw [...], Kw [...] i [...] wszystkie działki objęte wnioskiem stanowiły w dniu [...].12.1998 r. i stanowią nadal własność Skarbu Państwa. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, to należy uznać je za bezpodstawne. W ocenie Sądu nie zostały naruszone przepisy o gospodarce nieruchomościami, gdyż organy obu instancji w sposób prawidłowy je zastosowały, a także w sposób właściwy dokonały ustaleń stanu faktycznego sprawy. Natomiast co do naruszenia przez organ l instancji przepisu art. 10 k.p.a., to zarzut ten nie znajduje również uzasadnienia w aktach sprawy , gdyż strona skarżąca jako wnioskodawcy, brali udział w całym postępowaniu oraz byli też zawiadomieni o jego zakończeniu. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ zawiadomieniem z dnia 19.03.2007r. poinformował stronę skarżącą o zakończeniu postępowania i możliwości zgłoszenia ewentualnych wniosków w terminie do siedmiu dni. Zawiadomienie to zostało stronie skarżącej prawidłowo doręczone w dniu 2.04.2007r. Strona skarżąca w zakreślonym terminie nie złożyła żadnych zastrzeżeń i organ l instancji [...].04. 2007r. wydał decyzję. Ponadto strona skarżąca nie wskazała na czym miałoby polegać nie zapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu . Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niewłaściwego oznaczenia działek oraz braku ustalenia kiedy strona skarżąca utraciła władztwo nad przedmiotowymi nieruchomościami. Po pierwsze strona skarżąca nie podała, które działki zostały niewłaściwie oznaczone i jaki miało to wpływ na wynik w sprawy. Bezsporną okolicznością w sprawie jest, iż przed dniem 31.12.1998r. i w dniu 31.12.1998r. właścicielem tych nieruchomości był Skarb Państwa, a nie Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...] w K., która była użytkownikiem wieczystym przedmiotowych nieruchomości. Nietrafny jest też zarzut strony skarżącej, iż zaskarżona decyzja narusza zasadę konstytucyjną wyrażoną w art. 21 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, a także w wyroku TK z dnia [...].2000r. (sygn. akt [...]), według której potwierdzono prawo do odszkodowania za odjęcie praw jakiemukolwiek podmiotowi. Istotnie odjęcie praw jakiemukolwiek podmiotowi daje prawo do odszkodowania, ale wówczas, jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki do tego prawa uregulowane w ustawie z dnia 21.08.1997 r. o u.g.n. Art. 21 ust. 2 Konstytucji RP określa, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas gdy jest dokonywane na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem. Ta zasada konstytucyjna wyznacza ramy ingerencji w prawo własności, z której wypływają określone konsekwencje. Przede wszystkim to, że przepisy dopuszczające wywłaszczenie nie mogą być interpretowane rozszerzające. W ocenie Sądu skoro Skarb Państwa naruszył uprawnienia wynikające z wieczystego użytkowania, to są to relacje czysto cywilnoprawne. Naruszenie uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania może stanowić źródło roszczeń cywilno-prawnych, dochodzonych przed sądem powszechnym, a nie administracyjnym. Sąd orzekający w niniejszym składzie w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA w Lublinie z dnia 26 marca 1993 r. (sygn. SA/Lu 1339/1992 opubl. ONSA 1994/2/70), że przyznanie decyzją administracyjną odszkodowania jak przy wywłaszczeniu nieruchomości za nieruchomość zajętą, lecz nie wywłaszczoną powoduje nieważność tej decyzji, jako decyzji wydanej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2k.p.a.) Tak więc, wszystkie zarzuty podniesione w skardze należy uznać za nieuzasadnione. Organy obu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne ustalając właściwie stan faktyczny sprawy oraz wskazując na zastosowanie właściwych przepisów prawnych swojego rozstrzygnięcia zawartych w decyzjach, czyniąc również zadość wymaganiom określonym w przepisach art. 7 k.p.a, ( zasady prawdy obiektywnej), art. 77 k.p.a. (zasady zebrania i rozpatrzenia dowodów) oraz wymogom uzasadnienia decyzji wynikających z art.107 § 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie wskazuje fakty, na których oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję oraz wyjaśnił podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia . Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w myśl którego w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło