II SA/Wa 119/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości oddala skargę Postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2007 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. o przekazaniu według właściwości Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. wniosku Z. L. z dnia [...] grudnia 2002 r. W uzasadnieniu podano m.in., iż Z. L. zwrócił się wnioskiem z dnia [...] grudnia 2002 r. do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie dokumentów/zapytanie o status pokrzywdzonego na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 1998 r. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o IPN". W wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2427/05, postanowień Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 9 stycznia i 13 maja 2004 r., powyższy wniosek pozostaje niezrealizowany i z mocy prawa staje się wnioskiem o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy (art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów). Organem właściwym do jego rozpatrzenia jest dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, który w myśl art. 43 ust. 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424), w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną jest organem pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie organem tym jest Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. Ustosunkowując się natomiast do zawartego w piśmie z dnia [...] września 2007 r. żądania Z. L. wydania zaświadczenia stwierdzającego, iż jest on osobą pokrzywdzoną oraz wydania kserokopii dotyczących go dokumentów, organ podkreślił, iż Instytut Pamięci Narodowej działa na podstawie aktualnych przepisów ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, która po nowelizacji z dnia 15 marca 2007 r. nie przewiduje instytucji osoby pokrzywdzonej. Wydanie zaś kopii dokumentów dotyczących Z. L. może nastąpić wówczas, gdy w wyniku realizacji wniosku z dnia [...] grudnia 2002 r. przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w W., uzyska on wgląd w kopie dotyczących go dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 2 ustawy o IPN "każdy, kto uzyskał wgląd w kopie dokumentów, o których mowa w art. 30, i nie zachowały się w stosunku do niego dokumenty, o których mowa w art. 31 ust. 1, ma prawo – na zasadach i w zakresie określonym w ustawie – do uzyskania kopii tych dokumentów, prawo do ujawnienia nazwisk oraz dalszych danych identyfikujących tożsamość funkcjonariuszy, pracowników, żołnierzy oraz współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, prawo do zwrotu przedmiotów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, które w momencie utraty stanowiły jego własność lub były w jego posiadaniu, i prawo zastrzeżenia swoich danych osobowych". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Z. L. wyraził niezadowolenie ze sposobu rozpatrzenia sprawy i wniósł o zobowiązanie organu do realizacji jego wniosku z dnia [...] grudnia 2002 r. według stanu prawnego na dzień jego złożenia. Ponadto domagał się zasądzenia poniesionych kosztów sądowych oraz zadośćuczynienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty zawarte w wydanych postanowieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodność z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga rozpatrywana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, iż wyrażona w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż z dniem 15 marca 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U z 2007 r. Nr 63, poz. 425 z późn. zm.), zwana dalej ustawą o ujawnianiu. Ustawa ta znowelizowała m.in. ustawę o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424), uchylając art. 6 ustawy o IPN będący podstawą prawną rozstrzygnięć w zakresie statusu osoby pokrzywdzonej. Przepis przejściowy art. 63 ustawy o ujawnianiu określa tryb postępowania w przypadku wniosków niezrealizowanych, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 63 ust. 1 wnioski o ustalenie statusu pokrzywdzonego niezrealizowane do dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o IPN traktuje się jako wnioski, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy o IPN w jej nowym brzmieniu, tj. jako wnioski o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy. Ponadto, zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy o ujawnianiu "do spraw, o których mowa w ust. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu ustalonym niniejszą ustawą". Przepis art. 63 ust. 1 dotyczy sytuacji, w której złożony wniosek nie został w ogóle rozpatrzony, natomiast art. 63 ust. 2 w przypadku spraw niezakończonych odsyła do przepisów nowych. Poza sporem jest, iż po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2427/05, wydanych przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej postanowień z dnia 9 stycznia i 13 maja 2004 r. wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2002 r. pozostaje niezrealizowany i z mocy prawa – art. 63 ust. 1 ustawy o ujawnianiu informacji, staje się wnioskiem o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy. Organ zasadnie wskazuje, iż w świetle art. 43 ust. 2 ustawy o IPN, właściwym do rozpatrzenia wniosku jest dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej jako organ pierwszej instancji, zaś organem odwoławczym jest Prezes Instytutu Pamięci. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 209 powołanej ustawy wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu uwzględniającym skargę, natomiast w niniejszej sprawie skarga została oddalona. Należy też wskazać, iż ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości orzekania w przedmiocie zadośćuczynienia.