II GSK 82/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 509/08 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 509/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę G. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, iż skarżącemu doręczono zaskarżone orzeczenie w dniu 21 listopada 2007 r., skarga natomiast została przez niego złożona w dniu 5 marca 2008 roku (data nadania w Urzędzie Pocztowym), a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). Sąd I instancji dodał, że skarżący nie złożył także wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. Powyższe postanowienie zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącego zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 49 § 1 p.p.s.a., polegające na nie wezwaniu skarżącego do uzupełnienia skargi z dnia 24 lutego 2008 r. pomimo tego, że nie spełniała ona przesłanek opisanych w art. 46 § 1 pkt 3 tej ustawy, nie zawierając osnowy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz 2. art. 6 p.p.s.a. przez zaniechanie pouczenia skarżącego, występującego wówczas w tej sprawie bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika o skutkach zaniedbania polegającego na prawidłowym sprecyzowaniu i uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, co do zachowania którego, skarżący nie miał pewności. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co stanowi jedną z naczelnych zasad postępowania sądowoadministracyjnego i gwarantuje stronom zachowanie podstawowych standardów w relacji pomiędzy organami państwa i adresatami ich działań. Ponadto z regulacji zawartej w art. 49 § 1 p.p.s.a., jednoznacznie wynika, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Art. 46 p.p.s.a. zawiera ogólne formalne warunki, którym musi odpowiadać każde pismo strony, a jednym z nich, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest osnowa wniosku lub oświadczenia tj. jego merytoryczna treść. W niniejszej sprawie uszło uwadze Sądu I instancji, że skarżący w piśmie z dnia 24 lutego 2008 r. zatytułowanym "zażalenie", będącym skargą mógł zawrzeć jednocześnie - co prawda błędnie sformułowany w zakresie osnowy i pozbawiony szczegółowego uzasadnienia - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza ostatniego zdania, zawartego w piśmie skarżącego z dnia 24 lutego 2008 r. tj.: "Uważam, że moje prawo odwoławcze mieści się w terminie to jest 6 miesięcy być może się mylę, ale czekałem na zaświadczenie z Banku", prowadzi do wniosku, że skarżący, działający na tym etapie postępowania bez profesjonalnego pełnomocnika, bierze pod uwagę, iż mógł przekroczyć termin do wniesienia przysługującego mu środka odwoławczego, stwierdzając jednocześnie, że jeżeli okoliczność taka miała miejsce, nastąpiło to bez jego winy, gdyż "czekał na zaświadczenie z Banku". Tego rodzaju sformułowanie nosi cechy wyrażenia woli żądania przywrócenia terminu, tyle, że wniosek dotknięty byłby brakami formalnymi. Skarżący odwołuje się do przesłanek instytucji określonej regulacją zawartą w art. 86 § 1 p.p.s.a. Wskazuje fakt przekroczenia terminu do wniesienia skargi. Bez istotnego znaczenia pozostaje błędne określenie tego terminu jako sześciomiesięcznego. Wymienia też okoliczność, uznawaną przez niego za niezależną od jego woli, której zaistnienie wyłączać miało możność dokonania czynności w terminie. Wobec tego obowiązkiem Sądu I instancji było pouczenie skarżącego, że realizacja jego woli żądania nieuwzględnienia przekroczenia terminu może nastąpić wyłącznie skutkiem wniosku o przywrócenie terminu. Abstrahując na tym etapie postępowania od zasadności twierdzeń skarżącego zawartych w skardze oraz zasadności samego wniosku, mając jednocześnie na uwadze treść wskazanych wyżej przepisów ustawy procesowej oraz niewątpliwe braki formalne dotychczas formułowanego wniosku, w niniejszej sprawie należało wezwać skarżącego, w trybie art. 49 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych, poprzez sprecyzowanie i uzasadnienie błędnie sformułowanego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych może być połączone z pouczeniem na podstawie art. 6 k.p.a. strony, działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, w zakresie niezbędnym do należytego zrozumienia instytucji przywrócenia terminu. Zaniechanie tych czynności przez Sąd I instancji stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym stanowiło uzasadnioną podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej. Wskazane czynności powinny poprzedzać rozważenie odrzucenia skargi jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia związanego z udziałem w sprawie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. podlega rozpoznaniu przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.