I SA/Wa 124/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego J. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. M., od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody G. z dnia [...] października 1991 r. nr [...] w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta G. własności nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], umorzyła postępowanie odwoławcze. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W związku z wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego powołaną decyzją Wojewody G. z dnia [...] października 1991 r., Wojewoda Pomorski powołaną decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił wznowienia postępowania, uznając że skarżący jako spadkobierca poprzednich właścicieli nie ma interesu prawnego do występowania o wznowienie postępowania komunalizacyjnego, ponieważ nie przysługiwał mu żaden prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 roku. Ponadto sama decyzja komunalizacyjna w żaden sposób nie narusza jego praw do żądania zwrotu tej nieruchomości, jeżeli okaże się iż jest zbędna na cel wywłaszczenia. W oparciu o te ustalenia organ uznał, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie może on skutecznie żądać wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody G. z dnia [...] października 1991 r. Od powyższej decyzji Wojewody Pomorskiego skarżący wniósł odwołanie, podnosząc zarzuty dotyczące prawidłowości wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, w wyniku rozpoznania odwołania uznała, że skarżący nie dysponując żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości nie jest stroną postępowania wznowieniowego. W związku tym organ odwoławczy stwierdził, iż skoro skarżący nie jest stroną postępowania, to zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 Kpa należy umorzyć postępowanie odwoławcze. Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniósł J. M. podnosząc zarzut naruszenia art. 53 § 1 ust. 5, art. 53, art. 54 i art. 74 przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz art. 36 ust. 1-3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Ponadto zarzucił naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując że jego interes prawny w postępowaniu wznowieniowym jest niepodważalny. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z całkowicie innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przyczyna uchylenia zaskarżonej decyzji wynika z błędnego zrozumienia przez organ odwoławczy istoty decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w przeciwieństwie do trybu zwykłego oraz pozostałych trybów nadzwyczajnych wyraźnie regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Jeżeli termin został zachowany, właściwy organ winien wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) albo odmówić wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.), wtedy, gdy: 1) podanie o wznowienie postępowania złoży jednostka nie będąca stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego, 2) strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnoprawnej, 3) w podaniu o wznowienie postępowania nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 1604/99). Wszczęcie to następuje w drodze postanowienia, natomiast odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia następuje w drodze decyzji. Od decyzji odmawiającej wznowienia służy odwołanie albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym, każdy podmiot, któremu odmówiono wznowienia postępowania jest uprawiony do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) od takiej decyzji. Uprawnienie to nie ma żadnego związku z materialnym interesem prawnym strony. Osoba, która złożyła podanie o wznowienie postępowania a organ odmówił jej wznowienia postępowania, jest stroną postępowania w przedmiocie dopuszczalności wznowienia i w tych granicach ma prawo do wniesienia odwołania. Jest to wyraz obowiązującej na gruncie postępowania administracyjnego zasad dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III AZP 16/1993). W związku z tym organ odwoławczy błędnie uznał, że odwołanie od decyzji o odmowie wznowienia wnosi osoba nie będąca stroną w sprawie, i tym samym umarzając postępowanie odwoławcze pozbawił osoby żądającej wznowienia postępowania prawa do merytorycznej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania przez organ drugiej instancji. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 28, art. 77 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., przy czym naruszenia tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami są całkowicie chybione, ponieważ powołane przepisy nie mają w ogóle zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym. Ponownie rozpatrując odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa powinna dokonać merytorycznej oceny decyzji organu pierwszej instancji i zweryfikować, czy istnieją podstawy do odmowy wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz na podstawie art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sadowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.