II GZ 213/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.-A. T. Polska S.A. w A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 443/08 w zakresie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. SA z siedzibą w B., F. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy S. nr [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 443/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając wniosek pełnomocnika B. SA z siedzibą w B. we F. – dalej: skarżąca - przywrócił termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że skarżąca wezwana została do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało doręczone w dniu [...] marca 2008 r., zaś wpis uiszczono w dniu [...] kwietnia 2008 r. W związku z tym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W dniu [...] maja 2008 r., skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2007 r. podając, iż w Kancelarii E. M. & P. za obieg dokumentów, dozorowanie terminów i funkcjonowanie biura kancelarii odpowiedzialna jest A. R. Na skutek niedyspozycji spowodowanej rozwijającą się chorobą i pod wpływem leków, w dniu wpływu do kancelarii wezwania do uiszczenia przedmiotowego wpisu A. R. błędnie odnotowała datę wpływu na piśmie sądowym, wpisując dzień wpływu [...] marca 2008 r., zamiast dzień [...] marca 2008 r. W związku z powyższym błędnie obliczyła siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na skutek narastającej niedyspozycji w tym dniu wcześniej opuściła biuro i chorowała przez kolejne cztery dni. Po powrocie do pracy odnotowała konieczność uiszczenia przedmiotowego wpisu na dzień [...] kwietnia 2008 r., zgodnie z wcześniejszą błędną datą wpływu wezwania sądowego. Źródło błędu w obliczeniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego zostało wykryte dopiero po otrzymaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2008 r., o odrzuceniu skargi (tj. w dniu [...] maja 2008 r.) i po sprawdzeniu w Sądzie w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania o uiszczenie wpisu. W dołączonym do wniosku oświadczeniu A. R. wskazała m.in. że w dniu odebrania wezwania odczuwała silne dolegliwości żołądkowe, w następstwie czego zażyła lek o nazwie Z. U. Wspomniany preparat ma działania uśmierzające ból, połączone w niepożądanymi objawami takimi jak brak pełnej koncentracji oraz świadomości wykonywanych czynności. Skutkiem niepożądanego działania zażytego leku była pomyłka w odnotowaniu daty wpływu korespondencji sądowej oraz błędne obliczenie terminu uiszczenia przedmiotowego wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu I instancji załączona do wniosku dokumentacja medyczna (m.in. oryginał zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2008 r., wydanego przez lekarza-specjalistę medycyny rodzinnej J. M. R. potwierdzającego chorobę A. R. w dniach od [...] marca 2008 r. do [...] marca 2008 r., poświadczoną kserokopię ulotki informacyjnej preparatu przeciwalergicznego Z. U. oraz wyniki badań A. R.) uprawdopodabniała brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd uznał, iż w dniu doręczenia przedmiotowego wezwania osoba odpowiedzialna w kancelarii za obieg korespondencji miała kłopoty zdrowotne, które mogły spowodować nieprawidłowe wykonywanie obowiązków pracowniczych, co spowodowało niezawinione błędne wpisanie daty doręczenia. Następstwem tego było nieświadome, a w konsekwencji nieprawidłowe obliczenie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu. B.-A. T. P. S.A. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości i oddalenie wniosku o przywrócenie terminu ewentualnie o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania "za instancję odwoławczą według norm przepisanych". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. - oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przez ich błędne zastosowanie; 2. art. 87 § 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię oraz art. 88 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie; 3. nieważność postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 cyt. ustawy w związku z art. 65 p.p.s.a. w związku z art. 47 p.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia spółka wskazała, iż zaskarżone postanowienie zasługuje na uchylenie bowiem nie została spełniona żadna z przesłanek przywrócenia terminu określonych w art. 86 p.p.s.a. i art. 87 p.p.s.a. Spółka podkreśliła, iż z akt sprawy nie wynika aby pełnomocnikiem B. SA z siedzibą w B. we F. była, A. R.. Prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem w niniejszej sprawie jest rzecznik patentowy E. M. A. R. jest pracownikiem pełnomocnika skarżącej. Tymczasem błąd pracownika pełnomocnika strony jest klasyczną okolicznością faktyczną, która nie wyłącza winy pełnomocnika, w konsekwencji nie uzasadnia przywrócenia terminu. Nadto podniesiono, iż pełnomocnik skarżącej mimo niedyspozycji pracownika będącego odpowiedzialnym za obieg dokumentów, dozorowanie terminów i funkcjonowanie biura kancelarii, nie podjął żadnych czynności mających na celu uzupełnienie braków personalnych. Nie podjął żadnych starań mających na celu weryfikację czynności wykonywanych przez A. R. w dniu jej niedyspozycji. Nie wyznaczył żadnej osoby, która zastępowałaby nieobecną z powodu choroby. Okoliczności powyższe niewątpliwie wskazują na winę pełnomocnika. W ocenie B.-A. T. P. S.A. niedyspozycja A. R. z racji czasu jej trwania, nie mogła stanowić przyczyny uchybienia terminowi albowiem termin na uiszczenie wpisu upływał [...] kwietnia 2008 r., a niedyspozycja pracownika kancelarii trwała do [...] marca 2008 r. Wobec tego pełnomocnik skarżącej miał co najmniej dwa dni na uiszczenie wymaganej opłaty tj. [...] marca oraz [...] kwietnia 2008 r. A. R. po powrocie do pracy, a przed upływem terminu do uiszczenia wpisu, mogła sprawdzić i skorygować wcześniejsze błędne wpisy. Spółka podniosła, iż przyczyną przywrócenia terminu do uiszczenia przedmiotowego wpisu od skargi była choroba pracownika trwająca od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] marca 2008 r. Zatem wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony najpóźniej dnia [...] kwietnia 2008 r., a nie [...] maja 2008 r. Sąd I instancji błędnie przyjął, iż przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu ustała nie w dniu [...] marca 2008 r., lecz w dniu [...] maja 2008 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącej postanowienia Sądu z dnia [...] kwietnia 2008 r., o odrzuceniu skargi. Na końcu B.-A. T. P. S.A. wskazała, że nie otrzymała odpisu wniosku o przywrócenie terminu, a o postępowaniu w sprawie przywrócenia uchybionego terminu dowiedziała się dopiero z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r. Powyższe uzasadnia tezę, iż zaskarżone postanowienie dotknięte jest wadą nieważności albowiem jeśli pełnomocnik skarżącej złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do akt wraz z odpisem dla uczestnika postępowania, Sąd nie doręczając uczestnikowi ww. odpisów pozbawił go możliwości obrony swoich praw. W odpowiedzi na zażalenie B. SA z siedzibą w B. we F. wniosła o jego oddalenie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie kosztów postępowania "za instancję odwoławczą" wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Art. 88 p.p.s.a. stanowi m.in. że, spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutu naruszenia art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie art. 88 § 1 p.p.s.a. należy zgodzić się ze stanowiskiem autora zażalenia, iż termin do złożenia wniosku liczy się od daty ustania przyczyny uchybienia terminu a nie od daty dowiedzenia się przez stronę (pełnomocnika) o fakcie uchybienia terminu. Sąd I instancji aczkolwiek brak winy w uchybieniu terminu upatrywał w chorobie podległego pełnomocnikowi strony pracownika trwającej od [...] do [...] marca 2008 r., to ustanie przyczyny uchybienia terminu powiązał nie z zakończeniem okresu choroby, a z datą doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi tj. [...] maja 2008 r. czyli datą w której pełnomocnik strony dowiedział się o uchybieniu terminu. Przede wszystkim termin 7 dniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie w przypadku choroby od dnia jej zakończenia z tym, że nie dotyczy to choroby podległego pełnomocnikowi pracownika, a pełnomocnika lub strony. Poza tym termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 133/2004). Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że przyczyna uchybienia terminu ustała [...] maja 2008 r., kiedy to pełnomocnik strony dowiedział się z doręczonego postanowienia, iż odrzucenie skargi jest skutkiem uchybienia terminu w uiszczeniu wpisu od skargi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu będzie ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu albowiem będzie to miało znaczenie dla ewentualnego zastosowania art. 88 p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sposób wskazany w uzasadnieniu zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko autora zażalenia. Sąd I instancji faktycznie ustalił, iż okolicznością uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi były kłopoty zdrowotne A. R. pracownika kancelarii E. M. & P. – pełnomocnika strony. Dokumentacja medyczna świadczy o dolegliwościach zdrowotnych A. R., które jednak nie wymagały zwolnienia lekarskiego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że stan zdrowia pracownika nawet poparty dokumentacją lekarską "uprawdopodabnia brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu". Dopuszczenie do pracy chorego pracownika to wyłącznie relacje między nim a pracodawcą. Tego rodzaju decyzja wymaga szczególnej staranności w kontroli zleconych pracownikowi czynności ewentualnie takiej organizacji pracy, aby strona ustanawiająca pełnomocnika nie poniosła szkody. Jak słusznie podnosi skarżący błąd pracownika zatrudnionego przez pełnomocnika strony nie wyłącza winy tegoż pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi się posługuje obciążają pełnomocnika jako osobę zatrudniającą (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2000, nr 6, poz. 148). Naczelny Sąd Administracyjny podziela także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/2004, iż błędne przekonanie strony co do daty otrzymania wezwania nie usprawiedliwia uchybienia terminu i nie świadczy o braku winy uzasadniającym przywrócenie uchybionego terminu. Na marginesie zauważyć wypada, że poważne wątpliwości nasuwa oświadczenie A. R. z dnia [...] maja 2008 r. gdy twierdzi, że na przesyłce sądowej pomyłkowo umieściła datę wpływu dnia [...] marca 2008 r., albowiem wydaje się, że data ta została w części przerobiona tj. z "[...]" na "[...]" (k. 94), natomiast na dowodzie doręczenia wezwania wpisano czytelnie datę "[...]". Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia odpisu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zażaleniu odnośnie naruszenia art. 47 p.p.s.a. Zgodnie z tymże przepisem do pisma strona obowiązana jest dołączyć jego odpisy i odpisy załącznika dla doręczenia stronom przez sąd. "Wpadkowe" postępowanie jakim jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu ma istotne znaczenie dla stron lub organów orzekających w sprawie, albowiem jego wynik decyduje o dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi. Dlatego też każdy uczestnik postępowania ma prawo wiedzieć o tej fazie postępowania co wymaga doręczenia odpisu złożonego wniosku z załącznikami, a nie postanowienia rozstrzygającego wniosek jak to uczynił Sąd I instancji. Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.