I SA/Bd 104/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor sądowy Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku W. W. w celu egzekucji należności z tytułu: podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za miesiące od lipca do grudnia 2004r., od stycznia do października 2005r. oraz podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik 2005r. objętych decyzjami o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu Kujawsko-Pomorskiego Centrum [...] [...] spółka z o.o. Organ egzekucyjny celem wyegzekwowania powyższych należności zawiadomieniem z dnia 21 lutego 2007r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Jednocześnie zawiadomieniami z tej samej daty dokonano na poczet wskazanych należności zajęcia rachunków bankowych skarżącego w Banku [...] w B., [...] Wydział Bankowości [...] w Ł., [...] -Centrum Obsługi [...] w W., [...] Bank S.A. [...] O. Bankowości [...]w Ł., [...] Centrala-Centrum [...] K. Pismem z dnia 5 marca 2007r. zobowiązany złożył skargę na czynności egzekucyjne wnosząc o wstrzymanie i umorzenie prowadzonego postępowania. Powołując się na czynności egzekucyjne dokonane w 2006r., skarżący zauważył, że zajęcie świadczenia rentowego nastąpiło w całości, bez pozostawienia środków na życie poprzez całkowitą blokadę środków na rachunku bankowym. Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej w B. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Rozstrzygnięcie to zobowiązany zaskarżył do Ministra Finansów, który postanowieniem z dnia [...] uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia, czy podanie z dnia 5 marca 2007r. należy potraktować jako zarzuty w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy jako skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 tej ustawy. W związku z powyższym, pismem z dnia [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. wezwał W. W. do dokonania stosownego sprecyzowania. W odpowiedzi zobowiązany poinformował, iż w podaniu z dnia [...] zawarł zarówno skargę na czynności egzekucyjne, jak i zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W konsekwencji tego oświadczenia, Dyrektor Izby Skarbowej podanie w części dotyczącej zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przekazał do załatwienia według posiadanych kompetencji Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., który postanowieniem z dnia [...] wniesione zarzuty uznał za nieuzasadnione. W wyniku wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny korespondencję, wszczynającą egzekucję (zawiadomienia, egzemplarze tytułów dla zobowiązanego) kierował na adres zobowiązanego, figurujący jako aktualny w bazie podatników urzędu. Doręczenia z racji nie podejmowania korespondencji następowały w trybie określonym w rozdziale 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważył ponadto, że wskazany w toku postępowania kontrolnego adres do korespondencji z Kujawsko-Pomorskim Centrum [...] [...] spółka z o.o. nie mógł być uwzględniony przez organ egzekucyjny, z racji tego, iż jest to osoba prawna, a postępowanie egzekucyjne prowadzone jest do majątku skarżącego jako osoby fizycznej. Organ stwierdził, że wskazanie na pozbawienie możliwości skorzystania ze środków zaskarżenia przewidzianych w toku postępowania egzekucyjnego nie znalazło potwierdzenia, albowiem zobowiązany skutecznie wniósł skargę na czynności egzekucyjne oraz zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu nie doręczenia upomnienia organ wskazał na treść § 13 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że w niniejszej sprawie obowiązki objęte tytułami wykonawczymi wynikały z decyzji orzekającej o odpowiedzialności W. W. za zaległości spółki z o.o. [...] Zatem, w ocenie organu odwoławczego, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie było wymogu doręczenia zobowiązanemu upomnienia. W skardze do Sądu zobowiązany zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, organ egzekucyjny pomimo posiadanych informacji nie kierował korespondencji wszczynającej postępowanie egzekucyjne pod adres pełnomocnika, który był mu znany. Ta okoliczność, w opinii zobowiązanego, spowodowała, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne było wadliwe, gdyż pozbawiono stronę podstawowych środków mogących uchronić ją przed konsekwencjami postępowania egzekucyjnego. Skarżący podkreślił, że nie został pouczony o skutkach niedopełnienia obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu. Dodał, że w lutym 2007 r. zablokowano całą jego rentę, pozbawiając go tym samym środków do życia, przy czym zaznaczył, że o fakcie tym nie został poinformowany. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego postanowienia. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do skarżącego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] obejmujących należności z decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu Kujawsko-Pomorskiego Centrum [...] spółka z o.o. Związku z wniesioną skargą kontroli Sądu zostało poddane postanowienie wydane w trybie właściwym dla rozpatrzenia zarzutów, o których mowa w art.33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten w sposób enumeratywny wymienia podstawy zarzutów. Są one środkiem zaskarżenia, który przysługuje w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z art. 27 §1 pkt 9 powyższej ustawy wynika, że zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zarzuty mogą być więc wniesione dopiero po doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych. Nie można ich zatem wnieść przed doręczeniem tytułów. Zobowiązany nie może też ich wnieść po upływie 7 dni, czy też po tym terminie uzupełniać zarzuty oraz wnosić nowe zarzuty. Innymi słowy zarzuty wniesione przed, jak i po ustawowym terminie nie powinny być przez organ rozpatrzone. Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego zostały doręczone skarżącemu w trybie art.44 k.p.a. w zw. z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Doręczenie unormowane w tym przepisie zakłada możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. W rozpatrywanej sprawie tytuły wykonawcze, po dwukrotnym awizowaniu, zostały skarżącemu doręczone w dniu [...]. Skarżący kwestionuje, skuteczne doręczenie tych tytułów, podnosząc, że zostały one skierowane na błędny adres – [...]. Prawidłowy adres to – [...] Zdaniem Sądu stanowisko skarżącego jest nieuzasadnione. W zgłoszeniu NIP-3, noszącego datę [...]., skarżący wskazał jako aktualny adres [...] [...]. Zgodnie z art.9 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Na powyższy adres – [...] były też wysyłane decyzje podatkowe z dnia [...] w sprawie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej. Twierdzenie skarżącego, że pod koniec 2006 r. powiadomił organ podatkowy o zmianie adresu nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Nowy adres – [...] został wskazany w skardze na czynności egzekucyjne z dnia [...], w sytuacji gdy tytuły wykonawcze zostały wysłane przez organ na poprzedni adres w dniu [...] Na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego przyjmuje się, że doręczenie pisma skierowanego pod adresem znanym organowi administracyjnemu, a już zdezaktualizowanym, jest prawnie skuteczne (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 295). Skoro zatem tytuły wykonawcze zostały skarżącemu skutecznie doręczone w dniu [...], to termin do wniesienia zarzutów mijał w dniu 20 marca 2007 r. W tym terminie żadne zarzuty wskazane w art.33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wpłynęły do organu. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, obok wniosku o umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art.59 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, pojawił się w skardze na czynności egzekucyjne z dnia [...] Z akt sprawy wynika, że skarga ta wpłynęła do organu w dniu [...] r. (potwierdza to także strona w skardze), zatem powyższy zarzut został wniesiony przed terminem doręczenia tytułów wykonawczych i nie mógł odnieść skutku. Sąd nie podziela stanowiska zawartego w postanowieniu Ministra Finansów z dnia [...]., [...], że skargę z dnia 5 marca 2007 r. strona wniosła w terminie umożliwiającym rozpatrzenie zawartego w niej zarzutu. Z kolei zarzut braku doręczenia upomnienia został sformułowany w zażaleniu z dnia 20 kwietnia 2007 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. oddalającego skargę. Zażalenie to wpłynęło do organu w dniu 23 kwietnia 2007 r., a zatem zarzut ten został podniesiony po upływie terminu do wniesienia zarzutów. Skoro zarzuty nie zostały wniesiona w wyznaczonym terminie, to brak było podstaw do ich merytorycznego rozpatrywania. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że jeżeli pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny rozpoznał zarzuty, to stosownie do art.138 §1 pkt 2 k.p.a. organ wyższego stopnia rozpoznając zażalenie na postanowienie o rozpatrzeniu zarzutów uchyla postanowienie i umarza postępowanie w tym zakresie. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99). W rezultacie wydane w przedmiotowej sprawie przez organ odwoławczy postanowienie zawiera niewłaściwą podstawę prawną (art.138 §1 pkt 1 k.p.a.), błędne rozstrzygnięcie i uzasadnienie. Podniesione w skardze kwestie braku doręczenia tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego nie mogły być zbadane w trybie właściwym dla rozpatrzenia zarzutów, ponieważ nie zostały wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednak w sprawie doręczenia tytułów wykonawczych Sąd zajął stanowisko z uwagi na konieczność ustalenia daty ich doręczenia. Sąd nie zasądził na rzecz pełnomocnika (doradcy podatkowego) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ nie złożył on wniosku o przyznanie tych kosztów wraz z oświadczeniem, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Wymóg taki wynika z §3 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. L. Kleczkowski D. Dudra E. Kruppik – Świetlicka