II OZ 25/10

Dnia 27 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Kisiel po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 maja 2009 r. II SA/Ol 175/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na budowę stacji bazowej sieci telefonii cyfrowej postanawia: oddalić zażalenie Prawomocnym postanowieniem z 12 grudnia 2008r., II SA/Ol 175/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na budowę stacji bazowej sieci telefonii cyfrowej. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2008r., II SA/Ol 175/08, Sąd oddalił kolejny wniosek Stowarzyszenia o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego uznając, iż nie uległy zmianie istotne okoliczności mające wpływ na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy w porównaniu do sytuacji będącej podstawą orzekania w postępowaniu zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienia z 12 września 2008r., II OZ 903/08, o oddaleniu zażalenia na postanowienie odmawiające Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W dniu 7 maja 2009 r. Stowarzyszenie [...] w B. ponownie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2009 r., II SA/Ol 175/08, oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że przedstawione przez Stowarzyszenie informacje nie zawierają dostatecznych danych uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie nie przedstawiło wiarygodnych dokumentów, które potwierdzałyby deklarowany obrót środkami finansowymi, a więc i wysokość obecnego zadłużenia. Za takie dokumenty, w ocenie Sądu, nie można uznać pism sporządzonych przez samego skarżącego, niemających waloru dokumentów księgowych. Wskazywane wpływy, jak i ponoszone wydatki mogłyby być podstawą oceny sytuacji majątkowej organizacji tylko wówczas, gdyby wynikały z dokumentów mających walor obiektywny. Na wezwanie Referendarza sądowego nie przedłożono jednak bilansu oraz rachunku zysków i strat za I i II kwartał 2009 r., planu budżetowego na 2009 r., wykazu rachunków bankowych oraz wyciągów z tych rachunków, dokumentujących wszystkie operacje przeprowadzone w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2009 r. Stowarzyszenie w zażaleniu na to postanowienie podniosło, że jest organizacją pożytku publicznego, zatem powinno być całkowicie zwolnione z kosztów, działa bowiem w interesie publicznym, nie posiada żadnych środków i nie ma aktualnie możliwości poniesienia kosztów postępowania. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ wyklucza to status organizacji pożytku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art.246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeżeli oświadczenia i wyjaśnienia strony okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzą wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia i wyjaśnienia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art.255 P.p.s.a.). Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Sąd I instancji trafnie bowiem wskazał na fakt, iż pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, Stowarzyszenie wezwania tego w całości nie wykonało. W szczególności Stowarzyszenie nie przedstawiło bilansu oraz rachunku zysków i strat za I i II kwartał 2009 r., planu budżetowego na 2009 r., wykazu rachunków bankowych oraz wyciągów z tych rachunków, dokumentujących wszystkie operacje przeprowadzone w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2009 r. Skarżące Stowarzyszenie w zażaleniu zaprezentowało pogląd, iż powinno zostać zwolnione od kosztów sądowych, ponieważ jest organizacją pożytku publicznego. Organizacji pożytku publicznego przysługuje, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, zwolnienie od opłat sądowych w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego (art.24 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. nr 96, poz.873 ze zm.). Przepis ten odsyła do przepisów odrębnych, a zatem nie stanowi samodzielnej podstawy zwolnienia od opłat sądowych. Natomiast przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują z mocy prawa zwolnienia od opłat sądowych organizacji pożytku publicznego. Zgodnie z art.240 P.p.s.a. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach. Takie rozporządzenie nie zostało jednak wydane, dlatego też nie można zgodzić się z poglądem Stowarzyszenia zaprezentowanym w zażaleniu. W tej sytuacji prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 26 października 2009 r. odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.