VII SA/Wa 186/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2005r., II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej W. S. kwotę 5.117 zł (pięć tysięcy sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] wydanym dnia [...] kwietnia 2007r. na podstawie art. 49 ust. 1 ust. 2 oraz art. 59 f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ustalił dla K. i J. W. inwestorów rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] na wsi L. gm. I. opłatę legalizacyjną w kwocie 50.000 zł. W uzasadnieniu organ podał, że inwestorzy zgodnie z postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2005r. przedstawili zaświadczenie Wójta Gminy I. o zgodności budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul. [...] z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi L., 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ uznał, że złożony projekt budowlany spełnia wymogi art. 49 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. Zażalenie na to postanowienie złożyła W. S. podnosząc, że organ nadzoru budowlanego legalizuje budynek wybudowany z naruszeniem przepisów wykonawczych, ponieważ usytuowany jest w odległości 45 cm od granicy działki, w odległości 4,5 m od budynku żalącej się, zacienia budynek żalącej się i posiada rury odprowadzające wody opadowe przy granicy z jej działką w taki sposób, iż woda zalewa jej działkę. Po rozpatrzeniu zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] wydanym dnia [...] listopada 2007r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w wyniku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że budynek mieszkalny jednorodzinny na działce nr [...] we wsi L. został rozbudowany i nadbudowany w warunkach samowoli budowlanej. Mając na względzie obowiązujące przepisy Prawa budowlanego wszczęto procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego. Nałożono na inwestorów obowiązek dostarczenia dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3, a po jego wykonaniu obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 49 b ust. 4 Prawa budowlanego. Organ podkreślił, że przesłankami procesu legalizacyjnego samowoli budowlanej (które muszą być spełnione łącznie) jest przedłożenie przez inwestorów dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, a także uiszczenie opłaty legalizacyjnej w wysokości ustalonej przez organ. W przypadku nie spełnienia któregokolwiek z w/w wymagań organ prowadzący legalizację obowiązany jest do wydania decyzji w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła W. S. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżąca podniosła, że realizowana przez inwestorów rozbudowa wykonana w 2001r. – tj. dobudowa budynku od strony południowej oraz nadbudowa piętra rozpoczęta w 2004 r. dotyczą budynku wybudowanego w latach osiemdziesiątych bez jej zgody przy granicy z jej działką. Budynek usytuowany jest w odległości 0,45 m od granicy 4,5 m od budynku skarżącej. Nadto skarżąca podała, że z uwagi na wykonanie przedmiotowej rozbudowy działka, której jest właścicielką straciła na wartości. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 134, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych decyzji i postanowień w zakresie prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Mając na względzie powyższą regulację skargę należało uwzględnić. Zgodnie z treścią przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części będącej w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, z tym że jeśli samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) i nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, możliwa jest legalizacja obiektu wzniesionego lub wznoszonego. Obecne brzmienie art. 48 w/w ustawy jest wynikiem zmiany dokonanej ustawą z dnia 27.03.2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw, celem której było umożliwienie odstąpienia od obowiązku orzekania nakazu bezwarunkowej rozbiórki obiektu budowlanego, samowolnie wybudowanego, który swoim istnieniem nie narusza przepisów i ma zastosowanie do samowoli budowlanych zaistniałych po 11.07.2003r. Proces legalizacyjny składa się z dwóch etapów. Pierwszy to ustalenia organu, które mają na celu określenie zakresu i daty wykonanych robót budowlanych (a więc ustaleń, czy samowola zaistniała przed czy po zmianie przepisów prawa budowlanego), a także zbadanie czy budowa jest zgodna z przepisami, w szczególności o planowaniu przestrzennym i warunków technicznych w przypadku naruszenia przepisów czy możliwe jest doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Dopiero na podstawie tych ustaleń organ ocenia istnienie bądź nie istnienie możliwości prawnej legalizacji samowoli. Tak więc jeżeli organ nadzoru budowlanego ustali, że budowa jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania terenu lub ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, a także z przepisami technicznymi (lub że możliwe jest doprowadzenie jej do stanu zgodności z tymi przepisami) zobowiązany jest wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji wzniesionego obiektu lub jego części. Następnie w tej części postępowania organ zobowiązany jest wstrzymać roboty budowlane i nałożyć na inwestora obowiązki (określone w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego) przedstawienia wymaganych dokumentów. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów jest traktowane jako wniosek o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej określonej w art. 49 Prawa budowlanego tzn. ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Dopiero spełnienie przez inwestora tych przesłanek legalizacji obiektu wzniesionego lub wznoszonego bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz uiszczenie w terminie opłaty legalizacyjnej zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych (gdy budowa jest w toku) lub decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego (w przypadku budowy ukończonej). W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 77 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (co obliguje sąd do uchylenia wydanego postanowienia), a w konsekwencji art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Przede wszystkim nie ustalono zakresu samowolnej dobudowy i rozbudowy budynku i daty jej zrealizowania (inwestorzy twierdzą, że rozpoczęli rozbudowę w latach osiemdziesiątych, W. S. zaś, że część budynku dobudowano w 2001r., a nadbudowę piętra w 2004r.) co jest istotne dla oceny (a następnie kontroli przez Sąd) możliwości zastosowania art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ nie ustalił też, czy została spełniona przesłanka niezbędna dla legalizacji samowoli określona w ust. 2 pkt 2 art. 48 – tj. czy przedmiotowa budowa nie narusza przepisów techniczno – budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń mimo zarzutów W. S. (nie odniósł się do nich) pomimo, że dopiero ustalenie zgodności wykonywanych robót z bezwzględnie obowiązującymi przepisami technicznymi tj. rozporządzeniem dotyczącym warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie pozwalało na rozpoczęcie postępowania legalizacyjnego i podjęcie czynności na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ pominął również ustalony w postępowaniu fakt, iż (co wynika z protokołu oględzin z dnia [...].11.2004r.), budynek mieszkalny, na którym wykonano nadbudowę został wybudowany w 1984r. prawdopodobnie bez wymaganego pozwolenia na budowę i nie ocenił czy wobec tego możliwa jest legalizacja rozbudowy wykonanej na ewentualnie samowolnie wybudowanym budynku. Zdaniem Sądu te uchybienia uzasadniają stwierdzenie, że tak wydanie przez organ nadzoru budowlanego w dniu [...].01.2005r. na podstawie art. 48, ust. 2 i 3 Prawa budowlanego postanowienia nr [...] wstrzymującego roboty budowlane i nakładającego na inwestorów obowiązek przedstawienia żądanych dokumentów, jak i postanowienia nr [...] z dnia [...].04.2007r. ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej nastąpiło przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia sprawy. Powyższe wskazania Sądu w zakresie oceny prowadzonego postępowania legalizacyjnego poprzedzającego i warunkującego wydanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, zwłaszcza co do ustalenia czy zaistniała przesłanka z art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, organ zobowiązany będzie uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.