IV SAB/Wa 37/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, Asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2008 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w O. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania A. S., H. J. i A. S. z dnia (...) stycznia 1993 roku od decyzji Wojewody Olsztyńskiego z dnia (...) stycznia 1993 roku nr (...) w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. W skardze z dnia 10 stycznia 2008 r. Prokurator Okręgowy w O. zarzucił bezczynność Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w postępowaniu odwoławczym w sprawie o nr (...). Skarżący wskazał, iż bezczynność organu polegała na braku rozpatrzenia wniesionego przez A. S. odwołania od decyzji Wojewody Olsztyńskiego z dnia (...) stycznia 1993 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia (...) lutego 1983 r., orzekającej o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami o pow. (...) ha, położonego we wsi N., gminie P., stanowiącego własność H. i B. S. Prokurator Okręgowy w O. wniósł również o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w stosownym terminie. W uzasadnieniu podano, iż Prokurator Okręgowy w O. pismem z dnia 20 kwietnia 2007 r. - stosownie do treści art. 183 § 1 k.p.a. - zgłosił udział w toczącym się postępowaniu z odwołania A. S. i równocześnie zwrócił się o udzielenie informacji o aktualnym stanie sprawy. Skarżący wskazał, iż z uzyskanej od organu informacji wynika, że akta sprawy wpłynęły do Ministerstwa w dniu 18 lutego 1993 r. Następnie, stosownie do treści art. 36 k.p.a. termin załatwienia sprawy był przesuwany na okres późniejszy, ze względu na duży wpływ tego rodzaju spraw i brak możliwości rozpatrzenia sprawy w terminie ustawowym. W informacji uzyskanej od organu podano również, iż akta sprawy przekazano w dniu 11 sierpnia 1997 r. do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z uwagi na potrzebę zasięgnięcia opinii, jednak nie zostały one zwrócone. Skarżący - powołując się na miesięczny termin do załatwienia sprawy przewidziany w art. 35 § 3 k.p.a. - podał, iż w niniejszej sprawie postępowanie odwoławcze przed organem II instancji nie zostało zakończone i trwa prawie 15 lat. Skarżący podniósł również, iż podjął próbę wskazania adresu strony postępowania, jednak bez znajomości bliższych danych osobowych ustalenie miejsce zamieszkania strony jest niemożliwe. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Sygn. akt IV SAB/Wa 37/08 W uzasadnieniu organ podał, iż podstawą prawną wydanej w dniu (...) lutego 1983 r. przez Naczelnika Gminy P. decyzji o przejęciu na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego, o powierzchni (...) ha wraz zabudowaniami, położonego we wsi N., gmina P., stanowiącego własność H. i B. S. były obowiązujące wówczas przepisy art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., nr 22, poz. 159). Organ wskazał, iż H. i B. S. opuścili swoje gospodarstwo rolne we wsi N. wyjeżdżając na stałe do Republiki Federalnej Niemiec. Organ ocenił, iż przed podjęciem rozstrzygnięcia niezbędne jest zasięgnięcie opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie niezbędnym do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej. Konieczne było bowiem uzyskanie stanowiska w kwestii określenia prawidłowej daty utraty obywatelstwa polskiego przez osobę wyjeżdżającą z kraju i w konsekwencji utraty przez nią prawa rozporządzania nieruchomością. W tym celu akta sprawy wraz z odwołaniem A. S. od decyzji Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z dnia (...) stycznia 1993 r. zostały przekazane do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji razem z pismem z dnia 11 sierpnia 1997r. Organ podniósł, iż w związku z tym, że akta nie zostały zwrócone - zachodzi konieczność zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, jak również uzyskania stosownej opinii w zakresie ustalenia prawidłowej daty utraty obywatelstwa polskiego przez osoby, które wyjechały na stałe z kraju. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał także, iż postanowieniem z dnia (...) lutego 2008 r. przedłużył termin rozpatrzenia odwołania do dnia 30 kwietnia 2008 r. Organ ocenił, iż niezasadny jest zarzut bezczynności, bowiem Minister czyni starania w poszukiwaniu akt oraz zakreślił termin jej rozpatrzenia, który jeszcze nie upłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sygn. akt IV SAB/Wa 37/08 Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1 - 4a tego artykułu. Rozpoznając skargę na bezczynność organu w świetle powołanych powyżej wywodów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 - 3 k.p.a., ani nie wykonuje czynności o których mowa w art. 36 k.p.a. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Art. 35 § 1 k.p.a. nakłada na organ mający załatwić sprawę obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Powyższą powinność należy rozumieć jako ogólną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, aby nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale również - w miarę możliwości - sprawy załatwiać w krótszych terminach. Wskazany powyżej przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera regulację, której celem jest zapewnienie szybkiego i sprawnego załatwiania spraw. Zarówno termin miesięczny i dwumiesięczny dla organu pierwszej instancji, jak i termin miesięczny dla postępowania odwoławczego (art. 35 § 3 k.p.a.) należy traktować jako terminy maksymalne, a nie podstawowe. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu. Należy ponadto wskazać, że o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wtedy, gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, a ponadto, kiedy nie dokonuje czynności, od których zależy merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie Sygn. akt IV SAB/Wa 37/08 orzekania. Należy wskazać, iż podstawową zasadą instytucji skargi na bezczynność jest ochrona strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie stwierdzić należy uchybienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie rozpoznania sprawy i w konsekwencji bezczynność tego organu. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 17 września 1991 r. A.S. wniósł - w imieniu swoim oraz brata A. S. i matki H. J. - odwołanie od decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia (...) lutego 1983 r. Na mocy wskazanej decyzji - na podstawie art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r., nr 22, poz. 159) i art. 104 k.p.a. - postanowiono przejąć bez odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami, położone we wsi N., stanowiące własność H. i B. S. na podstawie księgi wieczystej nr (...), o pow. (...)ha. Decyzją z dnia (...) stycznia 1993 r. Wojewoda Olsztyński, na podstawie art. 156 § 1 i art. 157 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku A. S. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności wyżej opisanej decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia (...) lutego 1983 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. C. - podając, iż działa z upoważnienia A. S., jego matki H. J. i jego brata A.S. Jak wynika z prezentaty widniejącej na piśmie z Urzędu Wojewódzkiego w O. z dnia 11 lutego 1993 r., akta sprawy wraz z odwołaniem wpłynęły do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w dniu 15 lutego 1993 r. Należy zauważyć, iż jedynym dokumentem znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, pochodzącym od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i świadczącym o podejmowanych w sprawie działaniach jest postanowienie z dnia (...) lutego 2008 r. o przedłużeniu do dnia 30 kwietnia 2008 r. terminu rozpatrzenia odwołania złożonego przez A. S. Pomiędzy wpływem akt do organu, a wydaniem w sprawie decyzji upłynął zatem okres 15 lat, co w oczywisty sposób świadczy o naruszeniu przez organ art. 35 § 1 k.p.a. Sygn. akt IV SAB/Wa 37/08 Należy również zwrócić uwagę, iż organ w pismach informujących Prokuratora Okręgowego w O. o stanie sprawy wskazywał, iż termin rozpatrzenia sprawy był przesuwany na okres późniejszy, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. Organ podniósł, że przy piśmie z dnia 11 sierpnia 1997 r. przekazano całość akt sprawy do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w celu uzyskania opinii w sprawie. Trzeba jednak stwierdzić, iż w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy brak jest tego rodzaju decyzji oraz pism, które potwierdzałyby opisane wyżej okoliczności. Na marginesie jedynie wskazać należy, iż nawet przekazanie sprawy do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji nie uzasadnia tak znacznego opóźnienia organu w rozpoznaniu odwołania wniesionego w dniu 15 lutego 1993 r. W przypadku przekazania akt w 1997 roku i podjęcie działań w sprawie dopiero w 2008 roku również stanowi rażące naruszenie dyspozycji przepisu art. 35 k.p.a. Należy ponadto wskazać, iż instytucja przewidziana w art. 36 k.p.a., czyli sygnalizacji przez organ o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. nie może być nadmiernie wykorzystywana przez organ. Wydanie zatem postanowienia z dnia (...) lutego 2008 r. na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nie może niweczyć skutku naruszenia przez organ art. 35 k.p.a. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż organ nie zastosował się w niniejszej sprawie do terminów określonych w art. 35 k.p.a., co oznacza że pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził zatem zasadność skargi na bezczynność postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.