II FZ 268/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Rz 921/07 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wydanego w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 6 listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 maja 2008 r. o sygn. akt I SA/Rz 921/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M. (dalej: podatnik) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 6 listopada 2007 r. o nr [...] w przedmiocie zwieszenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości. Jako podstawę prawną postanowienia WSA w Rzeszowie podał art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: P.p.s.a.) Uzasadniając postanowienie wskazano, że podatnik we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata oświadczył, że pobiera rentę w wysokości 648 zł, z której po dokonaniu potrąceń alimentacyjnych pozostaje kwota około 260 zł netto miesięcznie. Majątek podatnika jest przedmiotem postępowania w sprawie podziału między podatnikiem i jego byłą żoną, a składają się nań: niewykończony dom o powierzchni 220 m-, mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 49 m-, działka o powierzchni 5a oraz samochód Opel Agila. W zeznaniu dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. podatnik zadeklarował dochód w wysokości 12.562,88 zł, a za 2006 r. 16.248,17 zł. Według załączników PIT/O w obu okresach rozliczeniowych podatnik korzystał z ulgi za wyszkolenie uczniów lub z tytułu zatrudnienia pracowników w celu przygotowania zawodowego (za 2005 r. - 7.745,50 zł do odliczenia od podatku, a za 2006 r. - 7.466,84 zł). Odpowiadając na wezwanie Sądu o wskazanie źródeł, z jakich pochodzą środki na codzienne utrzymanie (poza kwotą 260 zł) oraz wyjaśnienie kwestii podziału majątku dorobkowego byłych małżonków, podatnik oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu konkubiny, nie ponosi opłat za mieszkanie, śpi u matki, konkubiny bądź w jednym z pomieszczeń niewykończonego domu. Ponadto nie czyni nakładów na posiadany majątek i nie jest obciążony obowiązkiem spłaty kredytów. Skarżący wskazał jednocześnie, że sprawa podziału majątku małżonków nie jest jeszcze rozstrzygnięta. W toku postępowania podatnik przedstawił kserokopie rachunków za energię elektryczną dostarczaną do obiektów położonych przy ul. [...] w M. oraz kserokopie faktur wystawianych przez Multimedia Polska - Południe S.A. WSA w Rzeszowie dokonując oceny sytuacji majątkowej podatnika stwierdził, że nie wykazał on, iż jest osobą na tyle ubogą, że jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Sądu, pełna analiza sytuacji finansowej strony nie była możliwa, gdyż uchylał się on od wyraźnego określenia wielkości otrzymywanej od innych podmiotów pomocy, która musiała przybierać również formę pieniężną, z uwagi na konieczność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd zwrócił uwagę, że rachunki za energię elektryczną opiewające na kwoty od 300 do 350 zł oraz faktury za multimedia wykazujące kwoty do zapłaty w wysokości około 100 zł równoważą, a nawet przekraczają zadeklarowane dochody. W motywach rozstrzygnięcia podano również, że mimo wezwania niewyjaśniona została przez skarżącego kwestia podziału majątku dorobkowego między byłymi małżonkami - posiedzenie Sądu miało odbyć się 3 kwietnia 2008 r. Ponadto zaakcentowano, że obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego ma służyć rozwadze przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z możliwości wniesienia skargi do sądu. Strona zaskarżyła postanowienie SKO w T. w przedmiocie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2002 r. Z uwagi na fakt, że podatnik zaskarżył do WSA w Rzeszowie postanowienie w.w. organu podatkowego o zaliczeniu nadpłaty "na poczet bieżących zobowiązań w podatku od nieruchomości za 2002 rok", rozstrzygnięcie tej kwestii ma, według organu, istotny wpływ na rozpatrzenie odwołania od decyzji wymiarowej i stanowiło przesłankę zawieszenia. W zażaleniu podatnik wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w całości. Uzasadniając zażalenie wskazał na swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika obciąża stronę, która powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności stanowiące podstawę żądania. Obowiązkiem sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej i swobodnej, lecz nie dowolnej, analizy oświadczeń, informacji oraz dokumentów przedłożonych przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioski dotyczące całokształtu sytuacji majątkowej podatnika przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu odpowiadają zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Na gruncie niniejszej sprawy uzasadnione wątpliwości budzą źródła utrzymania skarżącego, który uzyskując deklarowany dochód w kwocie niewystarczającej na zapewnienie minimum egzystencji, jednocześnie opłaca rachunki przewyższające wysokość pozostawionej do jego dyspozycji renty. Skarżący unika przy tym - jak trafnie podniósł WSA w Rzeszowie - precyzyjnego określenia wysokości wsparcia finansowego uzyskiwanego od innych podmiotów, ograniczając się zasadniczo do ogólnego wyjaśnienia, że otrzymuje pomoc faktyczną od konkubiny i matki. Zauważyć jednocześnie należy, że niejasne są także twierdzenia podatnika dotyczące samochodu. Z jednej bowiem strony oświadcza on, że samochód jest mu niezbędny ze względu na jego niepełnosprawność oraz podeszły wiek matki, która ze swej emerytury pokrywa koszty eksploatacji auta, z drugiej zaś strony skarżący wskazuje, że głównym użytkownikiem Opla Agili jest konkubina. Wątpliwości dotyczą również kwestii podziału majątku wspólnego byłych małżonków. Mając na uwadze powyższe okoliczności, jak również fakt, że koszty postępowania na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (wpis od skargi), Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę sytuacji majątkowej strony prezentowaną przez WSA w Rzeszowie. Abstrahując od charakteru toczącej się sprawy (zawieszenie postępowania), który w świetle przepisów P.p.s.a. nie stanowi przesłanki decydującej o zasadności przyznania prawa pomocy, należy uznać, że żądanie podatnika nie może być uwzględnione, gdyż nie wykazał on w sposób wiarygodny, iż jego faktyczne zasoby finansowe nie pozwalają na uiszczenie opłaty sądowej we wskazanej wyżej wysokości. Kierując się wyżej wymienionymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.