II SA/Po 566/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2008r. sprawy ze skargi C. i Z. W. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji ostatecznej dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżących kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Pismem sporządzonym [...] r. właściciele mieszkań przy ul. [...] w P. wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej wydania Z. i C. W. decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] r. Wnioskodawcy wyjaśnili, ze bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym toczącym się w sprawie montażu pieca gazowego dwufunkcyjnego w lokalu mieszkalnym C. i Z. W. Decyzją z dnia [...] r. Starosta G. odmówił wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawców terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. Decyzja ta została jednak uchylona przez Wojewodę W. decyzja z [...] r. i przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W następnej kolejności Starosta G. postanowieniem z [...] r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] r. stwierdził, że wydanie decyzji ostatecznej Starosty G. z [...] r. nastąpiło z naruszeniem prawa. Wojewoda W. decyzją z [...] r. uchylił w całości decyzję Starosty G. z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z [...] r. Starosta G. ponownie wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Starosty G. z [...] r. i decyzją z [...] r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uchylił decyzję własną z [...] r. i odmówił wydania pozwolenia na zamontowanie pieca gazowego dwufunkcyjnego w lokalu mieszkalnym C. i Z. W. W przewidzianym ustawą terminie odwołanie od powyższej decyzji wnieśli inwestorzy, którzy podnieśli, że decyzja z [...] r. w sprawie pozwolenia na zamontowanie w lokalu nr [...] pieca dwufunkcyjnego co., wydana została w oparciu o przedłożoną dokumentację z [...] r. obejmującą instalację wewnętrzną budynku dla zasilania [...] sztuk kuchenek gazowych i dwufunkcyjnych pieców co. Na podstawie pisma skarżących oraz załączonej do odwołania kserokopii decyzji [...] r. znak: [...] organ przyjął ustalenie, że przedmiotowy projekt wykonany został przez mgr inż. Z.B., a następnie zatwierdzony tą decyzją. Przewidywał on montaż dwufunkcyjnych pieców co. w lokalach mieszkalnych budynku. Montażu jednak nie wykonano. Inwestorzy podnieśli, że decyzja z [...]r. wygasła, a oni złożyli nowy wniosek w sprawie montażu pieca dwufunkcyjnego w ich lokalu mieszkalnym. Przed złożeniem wniosku uchwałą Nr [...] z [...] r., którą podpisali wszyscy właściciele lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] w P., uzyskali oni zgodę na odłączenie od sieci co. z dniem [...] r. i założenie indywidualnego ogrzewania etażowego. W dniu [...] r. skarżący uchwałę tę doręczyli do "S.M."., jak również przedłożyli w chwili składania wniosku o pozwolenie na budowę w [...] r., jako zgodę pozostałych właścicieli na montaż pieca dwufunkcyjnego. Przedmiotowa uchwała została dostarczona organowi również w trakcie prowadzonego postępowania wznowieniowego. Do odwołania załączono światłokopię wyroku Sądu Rejonowego w G. z [...] r. sygn. akt [...] wskazując, że sąd nie odrzucił tej uchwały mimo, że nie jest podjęta zgodnie z przepisami o własności lokali. W dalszej kolejności podniesiono, że w toczącym się postępowaniu nie ma strony ponieważ zgodnie z ustawą o własności lokali stroną jest zarząd wspólnoty, który do tej pory nie został powołany a jest przedstawicielem i władzą wykonawczą wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej. Wojewoda W. decyzją z [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty G. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, iż postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Właściciele lokali mieszkalnych w budynku nr [...], położonym w P. przy ul. [...], bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na zamontowanie pieca gazowego dwufunkcyjnego w lokalu mieszkalnym nr [...]. W ocenie organu zaszła więc przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., stanowiąc zgodnie z art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a. podstawę do uchylenia decyzji z [...] r. i ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przy wydawaniu decyzji z [...] r. naruszony został wymóg prawa materialnego, poprzez nie wykazanie zgody wszystkich współwłaścicieli na przedmiotową inwestycję. Brak tej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisu art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Organ II instancji podkreślił, ze obowiązkiem inwestorów składających oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane pod rygorem odpowiedzialności karnej było wskazanie, dokumentu z którego wynikała zgoda pozostałych współwłaścicieli na inwestycję. Co prawda w trakcie postępowania wznowieniowego inwestorzy wykazali, że w dniu złożenia wniosku o pozwolenie na budowę (... r.) posiadali zgodę współwłaścicieli z [...] r. na odłączenie z dniem [...] r. od sieci co. ich lokalu i założenie indywidualnego ogrzewania etażowego, jednak podczas prowadzonego postępowania wznowieniowego siedmiu współwłaścicieli budynku nr [...] złożyło oświadczenia o wycofaniu swojego oświadczenia woli złożonego [...] r. z uwagi na fakt, iż zostało ono złożone pod wpływem błędu, w wyniku którego nastąpiło istotne naruszenie ich interesów. W dalszej kolejności, organ wskazał, iż w braku zgody wszystkich współwłaścicieli budynku na przedmiotową inwestycję słuszne jest co przyjął organ I instancji, iż inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane czyli nie spełniają warunku wynikającego z art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z czym należało odmówić wydania przedmiotowego pozwolenia na budowę. Za nieuzasadnione organ uznał również zatwierdzenie w decyzji z [...] r. projektu budowlanego wykonanego w [...] r. dla S. M. i zatwierdzonego decyzją z [...] r.). Decyzja z [...] r. wygasła bowiem z mocy prawa, a występując [...] r. z wnioskiem o pozwolenie na zamontowanie dwufunkcyjnego pieca gazowego w swoim lokalu mieszkalnym inwestorzy winni przedłożyć aktualny projekt budowlany uwzględniający istniejącą instalację gazową w budynku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono również, że postępowaniach prowadzonych w oparciu o ustawę Prawo budowlane stronami postępowania są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Brak dopełnienia obowiązków wynikających z ustawy o własności lokali (obowiązek wynikający z art. 20 ust. 1) nie może skutkować pozbawieniem współwłaścicieli nieruchomości uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę. Organ podkreślił, że na rozstrzygnięcie nie miała wpływu niezgodność uchwały z [...] r. z przepisami ustawy o własności lokali lecz brak wykazania w postępowaniu wznowieniowym zgody wszystkich współwłaścicieli na przedmiotową inwestycję (w związku z wycofaniem oświadczenia woli). W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wnieśli C. W. i Z. W. podnosząc zarzuty naruszenia art. 75, 77-81 kpa, art. 148 kpa poprzez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania złożono z zachowaniem terminu, oraz art. 84 i 88 kc, a także naruszenie prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że nieuzasadnione było zatwierdzenie w decyzji z [...] r. projektu budowlanego z [...] r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Za nietrafny uznać należało zarzut naruszenia przepisu art. 148 kpa przez przyjęcie, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z naruszeniem terminu jednego miesiąca liczonego od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Niniejsze postępowanie wznowieniowe było oparte na przepisie 145 §1 pkt 4 kpa a więc termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Według oświadczenia wnioskujących o wznowienie postępowania, zawartego w piśmie z dnia [...]r., informację o wydaniu decyzji uzyskali [...]r. i zaprzeczyli w piśmie z dnia [...]r. - stanowiącym odwołanie, aby wcześniej dotarły do nich jakiekolwiek informacje za pośrednictwem S. M. P. Ani wskazywana przez skarżących korespondencja pomiędzy Spółdzielnią a Starostwem Powiatowym datowana [...]r. i [...]r., ani oświadczenia samych skarżących zawierające jedynie podejrzenia, nie dawały organowi podstawy do przyjęcia innej daty powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji niż data wskazywana przez wnioskujących. Brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że korespondencja ta docierała do wiadomości osób trzecich. Wnioskujący nie byli także stronami postępowania cywilnego przed Sądem Rejonowym w G. sygn. Akt [...] a więc to postępowanie nie mogło być źródłem ich wiedzy. W świetle powyższego trafnie organ przyjął, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został z zachowaniem ustawowego terminu jednego miesiąca. Bezpodstawny okazał się zarzut skarżących naruszenia przez organy zasady prawa strony do udziału w postępowaniu. Zgodnie z art.10 kpa organy obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji, umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie zawierające stosowną klauzulę zostało doręczone stronom (pismo z dnia [...]r.). Skarga była uzasadniona natomiast w części w której zakwestionowano trafność uznania przez organy, iż nastąpiło skuteczne uchylenie się przez wnioskujących od skutków prawnych oświadczenia woli w przedmiocie zgody na inwestycje w postaci zamontowania pieca gazowego dwufunkcyjnego w lokalu skarżących. Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 07.07 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) warunkiem uzyskania decyzji w zakresie pozwolenia na budowę jest złożenie przez inwestora oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej , o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Regulacja taka obowiązuje od dnia [...]r. i wprowadzona została w miejsce poprzedniego wymogu wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane za pomocą odpowiednich dokumentów. W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że w toku wznowionego postępowania, skarżący przedłożyli pismo z dnia [...]r. zawierające zgodę właścicieli wszystkich lokali w budynku przy ul.[...] na odłączenie od sieci CO lokalu inwestorów i założenie przez nich indywidualnego ogrzewania etażowego i tym samym złożyli oświadczenie o prawie do dysponowania całą nieruchomością. Zgodnie z art.199 k.c. w przypadku współwłasności nieruchomości, na inwestycje przekraczające zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną wymagana jest zgoda jej współwłaścicieli. Planowana inwestycja, jak wynika z załączonego projektu, wymaga przeprowadzenia instalacji przez ściany i sufity stanowiące części wspólne nieruchomości, zatem bez wątpienia jest to inwestycja przekraczająca zakres zwykłego zarządu. W tej części ustalenia dokonane przez organ oraz zastosowanie przepisów prawa były prawidłowe. Z prawidłowo dokonanych ustaleń wynika po pierwsze, że inwestorzy złożyli oświadczenie, o jakim mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego. Po drugie, złożone przez inwestorów oświadczenie zgodne było z prawdą, skoro uzyskali oni zgodę pozostałych współwłaścicieli na dysponowanie stanowiącą przedmiot współwłasności nieruchomością na cele budowlane. Późniejsze oświadczenia współwłaścicieli, iż uchylają się oni od skutków wcześniejszych oświadczeń woli w przedmiocie wyrażenia zgody na realizację inwestycji, nie maja istotnego znaczenia dla toku postępowania przed organami administracji architektoniczno-budowlanej. Złożenie tych oświadczeń nie oznacza, że wymienione w art. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego oświadczenie inwestorów nie wywołało skutków procesowych w stosunkach administracyjnoprawnych pomiędzy organem administracji publicznej a inwestorem. Nie zostały zniweczone skutki zdarzenia o jakim mowa w wymienionym przepisie. Złożone przez współwłaścicieli oświadczenia o uchyleniu się od skutków wcześniejszych oświadczeń odnoszą się wyłącznie do sfery stosunków cywilnoprawnych pomiędzy współwłaścicielami, która to sfera nie podlega kontroli organów administracji architektoniczno – budowlanej. Z dotychczas zgromadzonego materiału wynika przy tym, że oświadczenia te złożone zostały wyłącznie organowi administracji architektoniczno – budowlanej a nie stronie stosunku cywilnoprawnego i nie mogły wywołać skutków w zakresie tych stosunków. Zgoda współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie jest oświadczeniem o charakterze procesowym, które można swobodnie cofać w toku postępowania. Jest jedynie jednym z możliwych źródeł uprawnień do dysponowania nieruchomością na cele budowlane , o których istnieniu zapewnia inwestor w trybie określonym w art. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego. Jako oświadczenie woli w rozumieniu prawa cywilnego, co do zasady, jest nieodwołalna. Jeżeli stanowisko współwłaścicieli ulega zmianie po wyrażeniu zgody nie zmienia to faktu, że określony w wymienionym przepisie wymóg został spełniony. Ewentualne spory pomiędzy współwłaścicielami na tym tle dotyczą stosunków cywilnoprawnych i podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne. W zaskarżonej decyzji organ zakwestionował aktualność przedłożonego projektu instalacji gazowej. Do tego stwierdzenia Sąd nie może się odnieść z uwagi na brak uzasadnienia tego stanowiska. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeanalizować tę uwagę i poddać kontroli zgłoszony projekt. W tych warunkach wobec naruszenia przez organ wskazanego przepisu prawa materialnego, należało na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. a i art.135 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. W pkt. III wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Batorowicz /-/ B. Kamieńska /-/ E. Podrazik