I SA/Wa 146/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty M. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w S. przy ul. [...] i ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki wskazał, że Starosta M. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość z uwagi na fakt, iż wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła T.K.. Wojewoda Mazowiecki rozpoznając sprawę podniósł, że stosownie do art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem przysługującym dotychczasowemu właścicielowi. Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej ustawy odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek T.K. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wpłynął do Kancelarii Urzędu W. w dniu 4 maja 2006 r., czyli po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wojewoda Mazowiecki zaznaczył, że przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu zawitego, a więc nie podlega przywróceniu. Przekroczenie terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia, co oznacza, że skarżący utracił możliwość dochodzenia przysługujących mu uprawnień. Organ drugiej instancji podkreślił ponadto, że uchybienie terminowi, który ogranicza w czasie dochodzenie przed powołanym do tego organem praw podmiotowych, powoduje wygaśnięcie tego prawa. Do jego przywrócenia nie jest uprawniony ani orzekający w sprawie organ ani też sąd, bowiem nie mają tu zastosowania przepisy prawa procesowego o przywróceniu terminu (art. 58-60 kpa) ani przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych. Z uwagi na powyższe nie mają znaczenia – w ocenie organu - okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku zdarzeniami niezależnymi od strony. W tej sytuacji Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że rozstrzygniecie organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T.K. podnosząc, że w jej ocenie odpowiedni wniosek złożony został w terminie. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organy administracji publicznej nie działały zgodnie z przepisami kpa i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz nakazanie Staroście M. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogi publiczne, ewentualnie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącą, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie miały miejsce - mające istotny wpływ na wynik sprawy - uchybienia proceduralne. Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy administracji publicznej zobowiązane są również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Organ administracji publicznej ocenia ponadto na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W postępowaniu administracyjnym wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. W przypadku zaś wszczęcia postępowania na wniosek, organ administracji publicznej zobowiązany jest dokładnie ustalić treść oraz zakres wniosku, który strona kieruje do organu. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., przeprowadzone zostało bez należytego wyjaśnienia żądania strony. Z treści pisma skarżącej z dnia 29 kwietnia 2006 r., skierowanego do Starosty Powiatu M., nie można bowiem jednoznacznie wnioskować – tak jak uczyniły to organy orzekające w sprawie - że skarżąca domaga się przyznania odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). W przedmiotowym piśmie T.K. wnosi o "wypłacenie odszkodowania za zajęcie części nieruchomości na drogi", nie wskazując wprost, że istotnie chodzi jej o przyznanie odszkodowania w trybie powołanego przepisu. Uzasadnienie powyższego wniosku jest bardzo ogólne i nieprecyzyjne. Skarżąca porusza w nim różnego rodzaju kwestie, które nie do końca związane są z istotą sprawy. Z treści wniosku nie wynika za jakie konkretnie nieruchomości domaga się ona odszkodowania, ani też kiedy i na jakiej zasadzie nastąpiło ich zajęcie pod drogi. Okoliczności powyższych nie można również jednoznacznie stwierdzić na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Możliwe zatem jest, że T.K. swoje roszczenia odszkodowawcze wywodzi z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) - art. 98, czy też z poprzedzającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.), nie zaś - jak przyjęły to organy orzekające w sprawie – z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W ocenie Sądu zakwalifikowanie pisma skarżącej z dnia 29 kwietnia 2006 r. jako wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., bez dokładnego zbadania w jakim istotnie trybie skarżąca dochodzi roszczeń odszkodowawczych za nieruchomość, narusza art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie, w razie potrzeby uzupełnią materiał dowodowy i dopiero po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności określą właściwy przedmiot sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.