I GSK 509/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-06-16
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Stanisław Gronowski, Krystyna Czajecka – Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak prawidłowego i autentycznego świadectwa pochodzenia towaru, mimo próby jego weryfikacji przez zagraniczne organy celne, wyklucza możliwość ustalenia kraju pochodzenia towaru innymi środkami dowodowymi i uzasadnia zastosowanie podwyższonej stawki celnej?Ratio decidendi
Brak prawidłowego i autentycznego świadectwa pochodzenia towaru, nawet po próbie weryfikacji, uniemożliwia zastosowanie preferencyjnej stawki celnej. W takiej sytuacji, jeśli inne dowody nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie kraju pochodzenia, dopuszczalne jest zastosowanie stawki autonomicznej podwyższonej o 100%. Wyniki weryfikacji świadectwa pochodzenia przez zagraniczne organy celne mogą stanowić dowód w sprawie, podlegający ocenie na zasadach ogólnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego. Organ celny zastosował podwyższoną stawkę celną z uwagi na niepotwierdzoną autentyczność świadectwa pochodzenia towaru, które zostało uznane za sfałszowane przez chińskie władze celne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi, uznając prawidłowość działań organów celnych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez T. K., kwestionującą ustalenia faktyczne i prawne.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka – Szpringer (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 17 marca 2009 r. sygn. akt III SA/Po 64/08 w sprawie ze skarg B. J. i T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] listopada 2007 r. nr[...]; [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt
III SA/Po 64/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w sprawie ze skargi B. J. i T. K. – Firma Handlowa "A." na decyzję z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], [...] Dyrektora Izby Celnej w P. w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddalił skargi.
Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne dokonane w procedurze uproszczonej poprzez wpis do rejestru towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu pod pozycjami nr [...] i [...] z dnia [...] października 2002 r. oraz zgłoszenie celne uzupełniające SAD nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego. Określił na nowo kwotę długu celnego i wezwał T. K. – Firma Handlowa "A." oraz Spedycję Międzynarodową "E." s.c. B. J. i S. J. do uiszczenia uzupełniającej kwoty długu celnego oraz odsetek wyrównawczych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że do wymienionego zgłoszenia dołączono
m.in. świadectwo pochodzenia Form A nr [...]. Poinformował również, że polskie władze celne zwróciły się do chińskich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji m.in. wymienionego świadectwa pochodzenia. Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. władze chińskie nie potwierdziły autentyczności weryfikowanych dokumentów. Wynik weryfikacji, przeprowadzonej w trybie urzędowej współpracy administracyjnej organów polskich i chińskich, był wiążący dla polskiej administracji celnej. Dla towaru objętego wymienionym zgłoszeniem zastosowano autonomiczną stawkę celną podwyższoną o 100%, czyli stawkę 120%. Długiem celnym obciążono solidarnie zgłaszającego i podmiot, na rzecz którego zgłoszenia dokonano. Ponadto wymierzono odsetki wyrównawcze. Zarówno T. K. – Firma Handlowa "A." (dalej skarżący), jak i Spedycja Międzynarodowa "E." s.c. B. J., S. J. (dalej skarżąca) wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], [...] Dyrektor Izby Celnej w P. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie, natomiast w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie podzielił ustalenia faktyczne i kwalifikację prawną organu I instancji. Dyrektor podkreślił, że możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym była uzależniona od rodzaju przedstawionego przez zgłaszającego dowodu pochodzenia, a także od jego formalnej i materialnej poprawności. Ponadto Dyrektor wyjaśnił, że połączył sprawę skarżącego i skarżącej do wspólnego rozpoznania, a następnie wydał osobne decyzje, gdyż miał na uwadze indywidualny charakter każdej ze spraw, jak również fakt, że jedno rozstrzygnięcie w stosunku do wielu spraw byłoby mało czytelne i mogłoby powodować kłopoty redakcyjne. Odnośnie nałożenia odsetek wyrównawczych, organ II instancji stwierdził, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki do ich nałożenia.
Od wyżej wymienionej decyzji zarówno skarżący, jak i skarżąca złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. Oboje wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca wniosła także o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargi, Dyrektor Izby Celnej w P., podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. orzekł, że skarga okazała się nieuzasadniona.
Oddalając skargi złożone przez T. K., a także B. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. uznał, że organy celne zgodnie z prawem procesowym zgromadziły materiał dowodowy oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego określające pochodzenie towaru w ramach handlu niepreferencyjnego.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że reguły niepreferencyjnego pochodzenia towarów znajdują zastosowanie w każdym przypadku stosowania Taryfy celnej poza określonymi wyjątkami. W zgłoszeniu celnym zawnioskowano o zastosowanie konwencyjnej stawki celnej. W tych okolicznościach organy celne prawidłowo, zdaniem Sądu, oparły swoje rozstrzygnięcia na art. 16 do art. 19 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.).
Sąd wskazał, że zgodnie z § 11 powołanego rozporządzenia pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (wśród których znajdował się przedmiotowy towar, objęty sekcją XI Taryfy celnej) winno być udokumentowane odpowiednim świadectwem pochodzenia. Z kolei § 13 ust. 1 pkt 1 – 3 omawianego rozporządzenia stanowi, że każde świadectwo musi spełniać określone warunki: zostać sporządzone przez organ upoważniony w danym kraju do wydawania takich dokumentów oraz dający gwarancję rzetelności kontroli pochodzenia towarów, zawierać dane niezbędne do identyfikacji towaru objętego świadectwem, poświadczać pochodzenie danego towaru z określonego kraju. Za dowód pochodzenia towaru może być przy tym uznane wyłącznie świadectwo pochodzenia wystawione prawidłowo w kraju, z którego dokonano wywozu towaru (§ 13 ust. 2 rozporządzenia).
Możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym jest uzależniona od rodzaju przedstawionego przez zgłaszającego dowodu pochodzenia towaru oraz jego formalnej i materialnej poprawności. Takim dowodem jest właśnie prawidłowo wystawione świadectwo pochodzenia towaru, uprawniające do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Dokument ten podlegać jednak może określonym czynnościom kontrolnym, polegającym na sprawdzeniu jego autentyczności oraz prawidłowości danych w nim zawartych. Zgodnie bowiem z § 20a ust. 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. organ celny może skierować świadectwo pochodzenia towaru do weryfikacji do organu wystawiającego ten dokument.
Sąd pierwszej instancji uznał, że pismo pochodzące od organu obcego państwa sporządzone w związku ze zwróceniem się przez polski organ celny w trybie § 20a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. nie ma mocy wiążącej w tym sensie, iż wyniki sprawdzenia danego świadectwa pochodzenia mogą być przedmiotem odrębnej oceny i dodatkowej weryfikacji przez polskie organy celne. Nie może też ono korzystać ze szczególnej mocy dowodowej dokumentu wynikającej z art. 270 § 1 Kodeksu celnego, czy też art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) i nie może być traktowany jako dokument urzędowy korzystający z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Art. 270 § 1 Kodeksu celnego nie ogranicza jednak w żaden sposób stosowania - za pośrednictwem art. 262 Kodeksu celnego - art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, nakazującego dopuszczać w toku postępowania dowodowego jako dowody wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy celnej, a nie jest sprzeczne z prawem. Z tego względu przedmiotowe pismo podmiotu działającego na terenie państwa obcego zawierające informację co do nieautentyczności świadectwa pochodzenia towaru mogło stanowić dowód w sprawie podlegający ocenie na ogólnych zasadach określonych w przepisach Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy celne dokonały w niniejszej sprawie prawidłowej oceny treści i wiarygodności pisma podmiotu działającego na terenie Chin. W piśmie Kontroli i Kwarantanny Przywozowej i Wywozowej Chińskiej Republiko Ludowej z dnia [...] grudnia 2003 r. wyjaśniono, iż na skutek przeprowadzonego dochodzenia stwierdzono, że m. in. sporne świadectwo pochodzenia towaru zostało sfałszowane. W toku postępowania odwoławczego w dniu [...] czerwca 2005 r. zwrócono się o ponowną weryfikację świadectw. Administracja chińska piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. potwierdziła fakt sfałszowania przedmiotowego dokumentu. Uzyskany przez organy celne od zagranicznego podmiotu dokument był dowodem wystarczającym do stwierdzenia, że skarżący nie udowodnili, iż importowany towar zasługuje na skorzystanie z preferencji celnych w postaci odpowiednich stawek celnych.
Za bezzasadny uznał Sąd pierwszej instancji zarzut dotyczący konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność autentyczności świadectw – chociażby z powodu braku możliwości precyzyjnego ustalenia specjalności biegłego, który miałby wypowiedzieć się w kwestii objętej taką tezą dowodową.
Skoro strona nie udokumentowała ostatecznie pochodzenia towaru za pomocą prawidłowego i autentycznego świadectwa jego pochodzenia, to nie było podstaw do zastosowania stawki celnej zadeklarowanej przez stronę. W tej sytuacji organ celny prawidłowo zatem zastosował podwyższoną stawkę celną. Sąd podkreślił jednocześnie, że w toku postępowania celnego nie uzyskano innego dowodu mogącego potwierdzić sporne pochodzenie - na żadnym dokumencie handlowym, ani w innych dokumentach nie widniał bowiem zapis o kraju pochodzenia, a ponadto w aktach administracyjnych brak zdjęć towaru umożliwiających dokonanie identyfikacji tego rodzaju.
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył T. K., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana dalej jako: p.p.s.a.) w związku z art. 150 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że organy celne nie dopuściły się przy wydawaniu decyzji naruszenia przepisów postępowania, co skutkowało oddaleniem skargi w związku z przyjęciem przez Sąd, że organy celne prawidłowo wydały skarżoną decyzję, po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, polegające na tym, iż Sąd nie dokonał oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż w przeciwnym wypadku stwierdziłby, iż zaistniały inne dowody i możliwe do wykonania czynności procesowe, które dowodziły istnienia faktu na potwierdzenie kraju pochodzenia towaru,
2. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w szczególności naruszenie art. 13 § 3 w związku z art. 19 § 2 oraz art. 222 § 4 Kodeksu celnego, bowiem Sąd uznał, że zastosowanie preferencyjnych stawek celnych może wynikać wyłącznie ze świadectwa pochodzenia towarów, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. Sąd bezpodstawnie uznał, że brak jest innych dowodów i innych możliwości ustalenia kraju pochodzenia towaru i zastosowania stawki celnej autonomicznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że brak jest podstaw faktycznych do stosowania preferencyjnej stawki celnej, pomijając całkowitym milczeniem kwestię zastosowania przez organ celny stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, ustalenie kraju pochodzenia towarów mogło być dokonane w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, zdjęcia towaru oraz na podstawie pobranych prób towaru, czy w oparciu o dowód z przesłuchania świadków (osób mających kontakt z próbkami i uczestniczących przy rewizji towarów) celem ustalenia czy towar miał cechy świadczące o jego pochodzeniu. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, brak lub nieautentyczność świadectwa pochodzenia nie wyłącza ustalenia, że towar pochodzi z określonego kraju lub regionu ze skutkami określonymi w części A Postanowień wstępnych do Taryfy celnej. Pominięcie tych kwestii w zaskarżonym wyroku jest naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.
Dyrektor Izby Celnej w P. nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie znajduje ona usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania,
w przypadkach wymienionych w § 2. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarga kasacyjna zwrócona jest przeciwko wyrokowi Sądu I instancji, zatem kasator powinien wskazać, które przepisy prawa procesowego i materialnego naruszył ten Sąd wydając zaskarżony wyrok. Niedostrzeżenie przez Sąd I instancji istotnych naruszeń prawa procesowego, których dopuścił się organ administracji, stanowi naruszenie art. 145
§ 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z naruszonymi przez organ przepisami procesowymi. Naruszenie prawa materialnego musi opierać się na wskazaniu
tych przepisów prawa materialnego, które w ocenie kasatora naruszył Sąd wydając zaskarżony wyrok w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Przystępując do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać trzeba, że choć zostały one określone jako dotyczące naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego, to w istocie dotyczą tylko naruszenia prawa procesowego poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego
i związany z tym brak ustalenia kraju pochodzenia towarów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafne sformułowanie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego z powołaniem się na art. 141
§ 4 p.p.s.a., w powiązaniu z art. 13 § 3 w związku z art. 19 § 2 i 222 § 4 Kodeksu celnego. Art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem prawa procesowego i dotyczy warunków, jakie powinno spełniać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Nie chodzi przy tym o ocenę kontrolowanego aktu przedstawioną w uzasadnieniu,
a jedynie o konieczne elementy uzasadnienia. Naruszenie powołanego przepisu może stanowić podstawę kasacyjną prowadzącą do uchylenia zaskarżonego wyroku jedynie wtedy, kiedy uzasadnienie zawiera takie braki, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Natomiast sama wadliwość koncepcji prawnej przedstawionej
w uzasadnieniu wyroku nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., tylko naruszenie tych przepisów prawa, których błąd dotyczy. W sprawie niniejszej wymieniony przez kasatora w omawianym zarzucie art. 19 § 2 Kodeksu celnego jest także przepisem procesowym dotyczącym prowadzenia postępowania dowodowego, odnośnie pochodzenia towarów. Zatem zarzut ten dotyczy naruszenia przepisów postępowania i zostanie rozważony niżej wraz z pozostałymi zarzutami procesowymi.
Ponieważ w żaden sposób nie został doprecyzowany ani wyjaśniony zarzut naruszenia art. 13 § 3 Kodeksu celnego (bez wskazania jednostki redakcyjnej
tego przepisu) ani też zarzut naruszenia art. 222 § 4 Kodeksu celnego, a Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie jest powołany
do uzupełniania ani interpretacji zarzutów, oceniany zarzut w tej części należy uznać za nieusprawiedliwiony.
Odnosząc się do zarzutów procesowych, zawartych w skardze kasacyjnej uznać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 83 § 1 i § 2 Kodeksu celnego po zwolnieniu towaru możliwe jest sprawdzenie danych zawartych w zgłoszeniu celnym,
w tym, w drodze kontroli dokumentów dotyczących operacji przywozu. Stwierdzenie niezgodności umożliwia wydanie na podstawie art. 65 § 4 i art. 83 § 3 Kodeksu celnego decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwala na poczynienie prawidłowych ustaleń i wydanie decyzji zgodnej z prawem.
W ramach omawianego zarzutu procesowego skarżący zakwestionował zaakceptowane przez Sąd ustalenia faktyczne, a zwłaszcza stwierdzenie, że nie dało się ustalić kraju pochodzenia towaru sprowadzonego z zagranicy. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że ustalenie to zostało dokonane z naruszeniem art. 122
oraz art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, bowiem Sąd bezpodstawnie uznał,
iż wobec wadliwości świadectwa pochodzenia towaru, brak jest innych możliwości ustalenia tego pochodzenia i bezzasadnie zaakceptował zastosowanie stawki celnej autonomicznej podwyższonej o 100%.
Oceniając powyższy zarzut wskazać należy, że zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej dotyczące postępowania. Jednak, gdy chodzi
o ustalenie pochodzenia towarów, zastosowanie mają przede wszystkim przepisy szczególne zawarte w dziale II Kodeksu celnego i wydane na ich podstawie przepisy wykonawcze. Zgodnie z art.19 § 1 Kodeksu celnego ustalenie pochodzenia towarów dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów.
W wypadku wątpliwości, zgodnie z art. 19 § 2 Kodeksu celnego organ celny może zażądać dodatkowych dowodów potwierdzających pochodzenie towarów. Przepisy
§ 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.
(Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.) precyzowały sposób dokumentowania pochodzenia towarów, które objęte były kontrolowanym zgłoszeniem celnym i były wymienione
w wykazie stanowiącym zał. nr 3 do rozporządzenia. Zgodnie z powołanymi przepisami w celu zastosowania stawki konwencyjnej pochodzenie towaru musiało być udokumentowane świadectwem pochodzenia towaru.
W sprawie kluczowe znaczenie miało zbadanie rzetelności świadectwa pochodzenia towaru. Wobec stwierdzenia przez władze chińskie, że świadectwo pochodzenia towaru objętego kontrolowanym zgłoszeniem celnym było sfałszowane, organ celny trafnie ustalił fakt, iż pochodzenie towarów nie zostało wykazane świadectwem pochodzenia, co uniemożliwiało zastosowanie stawki konwencyjnej.
W tej sytuacji na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej można było dowodzić wszelkimi środkami dowodowymi z jakiego kraju pochodzi towar będący przedmiotem kontrolowanego zgłoszenia. W sprawie niniejszej, wymagany rozporządzeniem z dnia 15 października 1997 r. dowód w postaci świadectwa pochodzenia towarów okazał się fałszywy, a strona żadnych możliwych
do przeprowadzenia dowodów dokumentujących pochodzenie towarów nie wskazała. Na zdjęciach towaru załączonych do akt sprawy, które mogłyby stanowić dowód kraju pochodzenia towaru, nie ma jednak żadnych oznaczeń z jakiego kraju
on pochodzi. Wobec tego wymienionych zdjęć nie można było uznać za dowód
w sprawie, na podstawie którego byłoby możliwe ustalenie kraju pochodzenia zgłoszonych towarów. Twierdzenie strony o potrzebie powołania biegłego dla oceny świadectwa pochodzenia towaru zasadnie obalił Sąd pierwszej instancji. Powołanie biegłego byłoby niezasadne nie tylko z uwagi na trudności w ustaleniu jego specjalności, ale także z uwagi na to, że świadectwo pochodzenia towaru zostało skontrolowane przez organ chiński uprawniony do wystawiania takich świadectw i nie ma powodu, dla którego można by ustalenia władz chińskich skutecznie zakwestionować. Zważywszy powyższe zarzut błędnej akceptacji niekompletnego postępowania dowodowego prowadzonego z naruszeniem art. art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej i poczynienia wadliwych ustaleń z naruszeniem art. 191 Ordynacji podatkowej jest nieusprawiedliwiony, bowiem w opisanej sytuacji prawidłowy jest wniosek organu, że nie da się ustalić kraju pochodzenia towarów.
Nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
i niewyjaśnienia zastosowania autonomicznej stawki celnej podwyższonej o 100%. Sąd wyjaśnił, że możliwość zastosowania właściwej stawki celnej w handlu niepreferencyjnym jest uzależniona od rodzaju dowodu pochodzenia towaru
oraz jego materialnej i formalnej poprawności i wskazał, że tylko prawidłowe świadectwo pochodzenia towarów uprawnia do zastosowania stawki celnej konwencyjnej. Wobec braku prawidłowego świadectwa pochodzenia towarów
oraz braku innych dowodów wskazujących na kraj pochodzenia towarów możliwe było tylko zastosowanie podwyższonej stawki celnej autonomicznej. Stwierdzenia te są trafne, a tak uzasadnione orzeczenie poddaje się kontroli, zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest zasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z treści art. 15 § 1 pkt 3 i § 2 Kodeksu celnego wynika, iż pochodzenie towarów, ustalane na zasadach określonych w art. 16 - 19 Kodeksu celnego, stanowi przesłankę (kryterium) stosowania Taryfy celnej, a więc różnicowania stawek innych niż preferencyjne
i obniżone. W art. 16 - 19 Kodeksu celnego wskazane zostały zasady ustalania pochodzenia towaru, a w rozporządzeniu wykonawczym (rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r.) wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 19 § 3 Kodeksu celnego – sposób dokumentowania pochodzenia towarów.
Jak wynika z części pierwszej A Taryfy celnej na podstawie kryterium pochodzenia towaru wyodrębniono stawki konwencyjne (ust. 2), stawki autonomiczne (ust. 3) oraz stawki stosowane wobec towarów, których pochodzenie nie jest znane (ust. 7). Zgodnie z tym ostatnim uregulowaniem dla towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru stosuje się stawkę autonomiczną podwyższoną o 100%. Zatem wobec nieudokumentowania pochodzenia towarów trafne było zastosowanie stawki autonomicznej podwyższonej o 100%, czyli stawki
w łącznej wysokości 120%. Sąd I instancji trafnie wyjaśnił przyczyny zastosowania tej stawki, zatem omawiany zarzut kasacyjny jest nieusprawiedliwiony.
Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w braku podstaw do uchylenia lub zmiany objętego skargą kasacyjną wyroku z dnia 17 marca 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., działając na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło