II FSK 407/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 186/06 w sprawie ze skargi W. – P. sp. z o. o. we W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 19 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2001 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zasądza od W. – P. sp. z o. o. we W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 186/06, w sprawie ze skargi W. – P. Sp. z o.o. w W. (dalej: "skarżąca", "spółka"), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 19 grudnia 2005 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2001 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że spółka wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. odwołanie od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 28 czerwca 2005 r., w której orzeczono o wysokości należnego od skarżącej podatku od nieruchomości za 2001 r. W związku z nieczytelnym podpisem pod odwołaniem organ drugiej instancji wezwał stronę do przedłożenia upoważnienia do działania w imieniu spółki. W odpowiedzi radca prawny D. D. przedstawił odpis pełnomocnictwa z dnia 4 sierpnia 2005 r. udzielonego mu przez Prezesa Zarządu Spółki oraz pełnomocnictwo substytucyjne dla C. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. zażądało złożenia oryginału pełnomocnictwa z dnia 4 sierpnia 2005 r. W toku postępowania podatkowego radca prawny D. D. wyjaśniał, że nie jest w stanie przedstawić oryginału pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie, gdyż dokument ten znajduje się w siedzibie spółki. Pełnomocnik przedłożył natomiast oryginał pełnomocnictwa z dnia 10 lutego 2005 r., które nie upoważniało jednak do udzielania dalszych pełnomocnictw. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że radca prawny D. D. nie miał uprawnień do udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., powołując się na regulacje zawarte w art. 21 ust. 1 oraz art. 35 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, zwróciło uwagę, że C. S. nie należała do kręgu podmiotów, którym radca prawny może udzielić substytucji. Zgodnie z ustaleniami organu nie była ona ani radcą prawnym ani adwokatem ani aplikantem (radcowskim czy adwokackim). Odwołanie wniesione przez spółkę należało zatem uznać za niedopuszczalne, gdyż zostało podpisane przez osobę, która nie była upoważniona do reprezentowania skarżącej. W grudniu 2005 r., po wydaniu postanowienia przez organ odwoławczy, Prezes Zarządu Spółki W. – P. przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. oryginał pełnomocnictwa z dnia 4 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględniając skargę spółki stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wydając kwestionowane przez stronę postanowienie dopuściło się naruszenia art. 137 i 228 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Sąd, odwołując się do regulacji zawartych w art. 136 i art. 137 § 3 powołanej ustawy, argumentował, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż radca prawny D. D. był uprawniony do działania w imieniu skarżącej, albowiem nie tylko przedłożył wymagane prawem pełnomocnictwo z dnia 4 sierpnia 2005 r. oraz wcześniejsze z dnia 10 lutego 2005 r., ale podjął się na żądanie organu, w sposób skutecznie zakończony w grudniu 2005 r., działań zmierzających do przedstawienia oryginału pełnomocnictwa z dnia 4 sierpnia 2005 r. Ustosunkowując się do kwestii podpisania odwołania przez C. S., Sąd podniósł, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż w przypadku, gdy czynności w postępowaniu podatkowym dokonała osoba, która twierdzi, że jest pełnomocnikiem, organ podatkowy nie może uznać, iż są one bezskuteczne. W takiej sytuacji konieczne jest wezwanie podmiotu odwołującego się do uzupełnienia braku poprzez złożenie odpowiedniego pełnomocnictwa. Dokonanie żądanej czynności przez stronę (co miało miejsce w niniejszej sprawie) stanowi konwalidację czynności. W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zarzucono: 1/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia, które nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie naruszenia zasady określonej w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, 2/ naruszenie art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię mającą wpływ na wynik sprawy, polegającą na przyjęciu, że doszło do konwalidowania czynności prawnej – wniesienia zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej odwołania, 3/ naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie wskazania wpływu naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania na wynik przeprowadzonej przez niego sprawy administracyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wymagane przez organ odwoławczy pełnomocnictwo z dnia 4 sierpnia 2005 r. zostało przedstawione dopiero w dniu 30 grudnia 2005 r., a zatem już po wydaniu skarżonego postanowienia. Wbrew stanowisku Sądu radca prawny D. D. nie mógł skutecznie występować i popierać odwołania, w sytuacji gdy nie uzupełnił skutecznie braku formalnego tego odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wskazało następnie, że odpis pełnomocnictwa złożonego przez radcę prawnego wzbudził podejrzenia, co do jego faktycznego posiadania i z tego powodu wezwano D. D. do okazania oryginału dokumentu. Organ odwoławczy zauważył, że odpis pełnomocnictwa z dnia 4 sierpnia 2005 r. (ksero) przedłożony kolegium nie był odpisem oryginału nadesłanego w dniu 30 grudnia 2005 r. przez Prezesa Zarządu Spółki. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego przyjęto, iż D. D. jest pełnomocnikiem skarżącej stosownie do pełnomocnictwa z dnia 10 lutego 2005 r. Pełnomocnictwo to nie zawierało jednak upoważnienia do udzielania dalszych pełnomocnictw, w tym do udzielania substytucji osobie nie mającej uprawnień do wniesienia odwołania jako pełnomocnik substytucyjny radcy prawnego. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd zakładając trafnie, iż D. D. jest pełnomocnikiem spółki, pominął jednocześnie fakt, że odwołanie podpisała C. S. a pełnomocnik działający w imieniu strony nie wykazał, aby osoba ta dysponowała stosownym upoważnieniem. W wyroku nie uwzględniono tej okoliczności koncentrując rozważania na istnieniu pełnomocnictwa dla osoby, która odwołania nie podpisywała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, bowiem znalazł potwierdzenie ujęty w niej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej (w skardze kasacyjnej sformułowano to jako "przyjęcie naruszenia zasady określonej w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej"). Bez znaczenia dla wyniku przeprowadzonej oceny jest rozważanie dalszych zarzutów tejże skargi, w tym błędnej wykładni powołanego uprzednio przepisu Ordynacji podatkowej, będącej następstwem ustalenia, że wniesienie odwołania doprowadziło do konwalidacji czynności prawnej. Popełnione w tym względzie uchybienie Sądu nie wykazuje znamion naruszenia przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a tylko wtedy przepis taki mógłby być wskazany jako samodzielna podstawa skargi kasacyjnej. Wyniku dokonanej oceny w niczym nie zmienia też zaniechanie wykazania przez sąd administracyjny pierwszej instancji wpływu popełnionego przez organ odwoławczy naruszenia przepisów o postępowaniu na zapadłe rozstrzygnięcie (w tym dopatrzono się naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Niewątpliwie ma rację strona, która wniosła skargę kasacyjną, wywodząc, że do dnia zakończenia postępowania przez wydanie zaskarżonego postanowienia (19 grudnia 2005 r.), żądane pełnomocnictwo nie zostało przez radcę prawnego D. D. przedłożone. Wpłynęło ono do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. dopiero w dniu 30 grudnia 2005 r., a więc już po zakończeniu postępowania. Okoliczność taka nie może rzutować na ocenę prawidłowości (zgodności z prawem) podejmowanych przez organ odwoławczy czynności. Radca prawny D. D. nie mógł zatem – wbrew stanowisku sądu administracyjnego pierwszej instancji – skutecznie występować i popierać odwołania w sytuacji, gdy w sposób skuteczny nie uzupełnił jego braku formalnego. Poprawność zaprezentowanego rozumowania potwierdza wyeksponowany w skardze kasacyjnej fakt, że kserokopia odpisu pełnomocnictwa opatrzonego datą 4 sierpnia 2005 r. nie odpowiada oryginałowi pełnomocnictwa przedłożonemu przez prezesa zarządu spółki w dniu 30 grudnia 2005 r. Należy także dodać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. nie kwestionowało umocowania radcy prawnego D. D. do reprezentowania spółki w charakterze pełnomocnika, lecz skuteczność jego czynności, której celem było udzielenie pełnomocnictwa substytucyjnego. Uchylając zakwestionowane postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd administracyjny pierwszej instancji naruszył wymieniony na wstępie przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 203 pkt 2 tej ustawy.