II SA/Gl 77/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazał Burmistrzowi M. pismo A. P., dotyczące zasypania śmieciami oraz ziemią studni na terenie posesji przy ul. [...] w M. Po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] , podjętą z up. Burmistrza M. na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.), orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie likwidacji powyższej studni, zlokalizowanej na posesji E. i F. Z. z tym uzasadnieniem, że zlecona ekspertyza nie wykazała w studni obecności odpadów, a jedynie materiału obojętnego dla środowiska. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. P. ( właściciel nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...]). Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 28 kpa, orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego. Zdaniem Kolegium, krąg stron postępowania, prowadzonego w trybie art. 34 ustawy o odpadach, określa art. 28 kpa. Tymczasem w świetle wyników ekspertyzy hydrologicznej dotyczącej wpływu na środowisko obiektów gospodarki wodno – ściekowej, sporządzonej przez [...] Sp. z o.o. w C., zlikwidowana studnia nie stanowi ogniska, powodującego zanieczyszczenie środowiska ze względu na skład materiałów użytych do jej zasypania. Ponadto, ustalony przepływ wód podziemnych wyklucza ujemne oddziaływanie na nieruchomość A. P. Tym samym organ odwoławczy uznał, że działania polegające na zasypaniu studni, nie oddziałują na teren posesji sąsiedniej, a zatem jej właściciel nie posiada w niniejszym postępowaniu interesu prawnego, a w konsekwencji przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. W skardze do sądu administracyjnego A. P. podniósł, iż Kolegium zajęło się jedynie przymiotem strony w postępowaniu, pomijając ocenę ekspertyzy i zawartych w niej wniosków, podczas gdy jej opracowanie nastąpiło bez pobrania próbek ze studni i przy niskim poziomie wód gruntowych. Stąd też, jego zdaniem, bez wyjaśnienia sprawy, nie było dopuszczalne umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o jej oddalenie z przyczyn zawartych w motywach zaskarżonej decyzji. W toku rozprawy sądowej skarżący podał, że jego zdaniem do zasypania studni użyto m.in. papy, pochodzącej z rozbiórki starej stodoły, zaś przedmiotowa studnia usytuowana była w odległości ok. [...] m od granicy jego działki, przy czym użytkuje także łąkę, usytuowaną po przeciwnej stronie. Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Pełnomocnik organu odwoławczego podtrzymując dotychczasowe stanowisko zauważył, że skarżący opiera swoje zarzuty co do zagrożenia środowiska jedynie na przypuszczeniach co do rodzaju materiałów, którymi zasypano studnię. Uczestnicy postępowania E. Z. i F. Z. w piśmie procesowym zaprzeczyli prawdziwości twierdzeń skarżącego, aby do zasypania studni użyto śmieci, podnosząc że skarżący już wielokrotnie bezpodstawnie pomawiał ich o bezprawne działanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Z mocy art. 127 § 1 kpa, prawo odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie. Oznacza to, że wniesienie odwołania przez nieuprawniony podmiot nie może prowadzić do ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Zatem organ odwoławczy winien w pierwszym rzędzie zbadać legitymację wnoszącego odwołanie. Stwierdzenie faktu braku przymiotu strony skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego – bez możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy ( art. 138 § 1 pkt 3 kpa ). Jednakże w niniejszej sprawie organ odwoławczy z naruszeniem art. 28 kpa, odmówił skarżącemu jako właścicielowi posesji sąsiedniej przymiotu strony w postępowaniu, prowadzonym w trybie art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach ( Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.). Z mocy art. 34 ust. 2 cyt. ustawy, decyzja o nakazaniu posiadaczowi odpadów ich usunięcia z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wydawana jest z urzędu. Zdaniem sądu administracyjnego, nie oznacza to jednak, że stroną takiego postępowania jest jedynie posiadacz odpadów. Jak bowiem prawidłowo uznał organ odwoławczy, krąg stron wyznacza z braku odmiennej regulacji przepis art. 28 kpa. Zgodnie z tą regulacją, przymiot strony przysługuje zatem każdemu podmiotowi, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Właściciel nieruchomości do zasady legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu, dotyczącym prawidłowej gospodarki odpadami składowanymi lub magazynowanymi na nieruchomości sąsiedniej, zwłaszcza gdy dotyczy to niewielkiej, bo zaledwie kilkumetrowej odległości od granicy działek, jak w niniejszej sprawie. Wszak dopiero wynik takiego postępowania może rozstrzygnąć, czy odpady składowane są w miejscu przeznaczonym do tego celu. Celem tego postępowania nie jest więc tylko stwierdzenie zanieczyszczenia środowiska, przy czym ochronie podlegają obok wód podziemnych również gleba i ziemia. Błędnie też organ odwoławczy ocenił przymiot strony, posługując się wynikami ekspertyzy hydrologicznej dotyczącej wpływu na środowisko m.in. zlikwidowanej studni, wykluczając na tej podstawie oddziaływanie istniejącego stanu rzeczy na teren działki skarżącego. Wszak rzetelność tejże ekspertyzy, a mianowicie fakt, czy jej opracowanie nastąpiło po pobraniu próbek ze zlikwidowanej studni, jest przedmiotem sporu, zaś postępowanie administracyjne winno zmierzać do ustalenia rodzaju materiałów, użytych do zasypania studni i wyjaśnienia, czy były to odpady obojętne. Tymczasem przepis art. 28 kpa nie wymaga, aby doszło do naruszenia interesu prawnego, jak to uznał w istocie organ odwoławczy. Istotne jest już samo zagrożenie naruszeniem interesu prawnego, więc sfery uprawnień właścicielskich wynikających z art. 140 kodeksu cywilnego. Właściciel ma zaś interes podlegający ochronie, aby na nieruchomości sąsiedniej składowane były jedynie odpady obojętne. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2007 r. sygn. akt II OSK 1252/06, stwierdzając że właściciel nieruchomości położonej w sąsiedztwie działki, ma interes prawny w kwestionowaniu prawidłowości pozwolenia na zbieranie odpadów ( Gazeta Prawna z dnia 8 stycznia 2008 r. str. 11 ). Z tych też względów zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 kpa, wskutek błędnej wykładni art. 28 kpa, nie mogła się ostać i podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji winien zatem rozpatrzeć merytorycznie odwołanie skarżącego jako pochodzące od strony w rozumieniu art. 28 kpa. Nie oznacza to jednak przesądzenia podstaw do uwzględnienia zawartych w nim zarzutów. Stąd też podniesiona w skardze argumentacja co do wadliwości decyzji organu I instancji jest przedwczesna na tym etapie postępowania sądowego i winna być przedmiotem oceny organu odwoławczego.