II SAB/Wa 36/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Joanna Kube, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku pracy zobowiązuje Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego do rozpoznania wniosku Z. S. z dnia [...] grudnia 2006 r. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2006 r. Z. S. zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Politechniki L. z dnia [...] r. znak: [...], wypowiadającej mu stosunek pracy nawiązany w drodze mianowania na stanowisko adiunkta. Pismem z dnia [...] r. nr [...] Minister poinformował wnioskodawcę, że nie jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., informując jednocześnie, że prawidłowość rozwiązania stosunku pracy pomiędzy uczelnią a jej pracownikiem, a w szczególności mianowanym nauczycielem akademickim, podlega kontroli sądu pracy. Następnie Z. S. doprecyzował wyżej wskazany wniosek pismami z dnia [...] r., [...] r. oraz [...] r. Wskazał, że pismo z dnia [...] r. jest decyzją, której nieważność może być stwierdzona przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na podstawie art. 36 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po uzyskaniu pisemnych wyjaśnień od Rektora Politechniki L., pismem z dnia [...] r. nr [...] poinformował wnioskodawcę, że przedmiotowa sprawa była już przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym w L. (sygn. akt [...]), który postanowieniem z dnia [...] odrzucił jego pozew w części, w jakiej domagał się ustalenia nieważności decyzji Rektora Politechniki L. Sąd stwierdził w uzasadnieniu, że rozpatrywana sprawa była przedmiotem wcześniejszego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego - Sądu Pracy w L., który rozpatrywał apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. [...], którym zostało oddalone powództwo o przywrócenie do pracy. Apelacja została oddalona. Ze względu na powyższe poinformował wnioskodawcę, że w przepisach ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym brak jest regulacji, które dawałyby podstawę do rozstrzygnięcia przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, w trybie nadzoru, kwestii dotyczących stosunku pracy oraz podkreślił, że kwestia będąca przedmiotem wniosku podlega wyłącznie jurysdykcji sądowej. Ze względu na powyższe Z. S. złożył, datowaną na [...], skargę na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] grudnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Politechniki L. z dnia [...] r. znak: [...]. Skarżący przyznał, że zostało mu doręczone pismo z dnia [...] r. nr [...], zawierające stanowisko organu w przedmiotowej sprawie, jednak nie było ono decyzją administracyjną, gdyż nie posiadało wszystkich cech wymienionych w art. 107 kpa. Nie zawierało ono m.in. podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz podpisu zawierającego imię i nazwisko osoby upoważnionej do wydania decyzji. Wskazał jednocześnie, że upłynęły już ustawowe terminy na wydanie decyzji w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że w niniejszej sprawie podjął czynności, w związku z czym skarga na bezczynność jest bezprzedmiotowa. Podniósł dodatkowo, że wydanie decyzji w sprawach, w których nie posiada on do tego kompetencji, stanowiłoby naruszenie art. 7 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym - stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy - kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Bezspornie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest organem administracji publicznej właściwym do spraw szkolnictwa wyższego. Nie ulega ponadto wątpliwości, iż Z. S. w piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r., skierowanym do ww. organu zawarł wniosek o "stwierdzenie, w trybie nadzoru, nieważności decyzji Rektora Politechniki L. z dnia [...]r. znak: [...], wypowiadającej stosunek pracy zawiązany ze skarżącym w [...] r. w drodze mianowania na stanowisko adiunkta". Zgodnie więc z przepisem art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), stanowiącego, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, właśnie ta regulacja winna mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie, wbrew stanowisku organu. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym wszczynanym i prowadzonym na tych samych zasadach, co postępowanie w trybie zwykłym, jednakże z kilkoma wyjątkami. Pierwszym i podstawowym jest ten, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje w przypadku, gdy zachodzi konieczność ustalenia przesłanek zastosowania tej instytucji. Oznacza to, iż na organie ciąży obowiązek zbadania dopuszczalności stwierdzenia nieważności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność stwierdzenia nieważności z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce wówczas, gdy strona żąda stwierdzenia nieważności decyzji, podczas gdy organ działał w innej formie prawnej, np.: umowy cywilnoprawnej, czynności materialno-technicznej, w formie zaświadczenia. Natomiast niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych zachodzi wtedy, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało złożone przez osobę niebędącą stroną w sprawie lub przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych, a działającą bez przedstawiciela ustawowego. W przedstawionych wyżej sytuacjach właściwą formą załatwienia sprawy jest przewidziana w art. 157 § 3 kpa decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. W przypadku zaś bezprzedmiotowości postępowania spowodowanej np. brakiem żądania pochodzącego od legitymowanego podmiotu czy też brakiem decyzji, której ma dotyczyć postępowanie, właściwą formą załatwienia sprawy będzie decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec powyższego działanie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w rozpatrywanej sprawie, polegające na załatwieniu sprawy w formie pism informujących skarżącego o braku podstaw do wydania decyzji, nie było prawidłowe. Zatem organ nie wydając w sprawie decyzji w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujące kwestię stwierdzenia nieważności decyzji, pozostawał w bezczynności. Odnosząc się do kwestii dopuszczalności skargi, należy stwierdzić, iż w odniesieniu do skarg na bezczynność polegającą na niewydaniu w terminie decyzji, skarżący obowiązany jest przed wniesieniem skargi wyczerpać środek przewidziany w art. 37 kpa. Jednakże w przypadku bezczynności ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego przepis ten nie ma zastosowania, albowiem w stosunku do tych organów nie ma organów wyższego stopnia. W związku z tym należy przyjąć, że przed wniesieniem skargi należy wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a., polegającego na niezałatwieniu sprawy w terminie. Skarżący w niniejszej sprawie przed wniesieniem skargi ponownie skierował wniosek z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Rektora Politechniki L., który - w ocenie Sądu - stanowi spełnienie przesłanki wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji nietrafne jest stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę dotyczące umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.