II OSK 416/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Anna Sidorowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 264/08 w sprawie ze skargi D. J. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. J. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach z dnia [...] grudnia 2007 r., wydane na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko D. J. i M. J. w oparciu o wystawione przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach tytuły wykonawcze z dnia [...] lutego 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. nakazującą D. J. i M. J. rozbiórkę zbiornika na ścieki powstałego w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopalnej na działce nr [...] przy ul. P. w J. Strony zobowiązane nie wykonały nałożonego na nie obowiązku, w związku z czym powiatowy organ nadzoru budowlanego wystosował dwukrotne upomnienie. Z uwagi na bezskuteczności upomina Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzezinach skierował sprawę na drogę egzekucji administracyjnej wystawiając w dniu [...] lutego 2007 r. tytuł wykonawczy, odrębnie na D. J. i M. J. Zarzuty zgłoszone przez zobowiązanych zostały odrzucone postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach z dnia [...] marca 2007 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] maja 2007 r. Zdaniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mogących stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W szczególności nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej, bowiem strony zobowiązane zostały wskazane w ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek. Dopóki ta decyzja istnieje w obrocie prawnym brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organu egzekucyjnego w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Łodzi, oddalając skargę, stwierdził, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia postępowania, ponieważ w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn, określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego, na który powołuje się skarżąca. Przez zobowiązanego należy rozumieć osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie została ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenie mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepis na to zezwalają. Decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2005 r. , którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach nakazującą D. J. i M. J. rozbiórkę zbiornika na ścieki, powstałego w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopalnej na działce nr [...] przy ul. P. w J., nie została skutecznie zakwestionowana przez skarżącą. Stosownie do art. 59 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w tej sprawie prawidłowo wydano postanowienie odmawiające umorzenia postępowania. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podnosząc, iż zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. W chwili wystawienia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach tytułów wykonawczych z dnia [...] lutego 2007 r. syn skarżącej – M. J. nie był właścicielem tej części działki, na której położony jest zbiornik na śmieci, co do którego została wydana decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. nakazująca rozbiórkę. Nie można nakazać rozbiórki osobie, która nie jest właścicielem nieruchomości i nie ma żadnego wpływu na działania podejmowane przez właściciela. Przytaczając takie podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest trafny, albowiem skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Oznacza to, że za zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym należy uważać adresata obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej (lub innych aktów bądź tytułów wymienionych w art. 3 i 3a ustawy o postępowaniu administracyjnym), który nie wykonał w terminie tego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach z dnia [...] czerwca 2005 r. nakazującą D. J. i M. J. rozbiórkę zbiornika na ścieki, powstałego w wyniku samowolnej zmiany sposobu użytkowania studni kopalnej na działce nr [...] przy ul. P. w J. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie została skutecznie zakwestionowana. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Łd 1216/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. Mimo, iż decyzja stała się ostateczna, D. J. i M. J. nie wykonali nałożonego na nich obowiązku. Z uwagi na bezskuteczność upomnień Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Brzezinach skierował sprawę na drogę egzekucji administracyjnej, wystawiając w dniu [...] lutego 2007 r. tytuły wykonawcze odrębnie na D. J. i M. J., zawierające klauzule o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji administracyjnej. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organy mając na uwadze treść ostatecznej decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach z dnia [...] czerwca 2005 r. nakazującą D. J. i M. J. rozbiórkę zbiornika na ścieki prawidłowo określiły osoby zobowiązane. Słusznie zatem organy przyjęły, iż nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko D. J, i M, J,, z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanego, na który powołuje się skarżąca.. Niezależnie od tego, odnosząc się do zarzutów skarżącej, iż M, J, nie jest właścicielem tej części działki, na której położony jest zbiornik na ścieki, należy uznać, iż nie znajdują one uzasadnienia w aktach sprawy. Z załączonej do akt administracyjnych kserokopii aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2001 r. wynika, iż M. J. i D. J. są współwłaścicielami (wielkość udziałów po jednej drugiej) działki nr [...] przy ul. P., Gm. J. Okoliczność, iż M. J. korzysta tylko z części działki, nie oznacza, iż nie jest on współwłaścicielem działki nr [...] jako całości. Podział do użytkowania nieruchomości pomiędzy jej współwłaścicielami, przyznający im określone działki do wyłącznego korzystania z natury swej rodzi jedynie skutki w sferze obligacyjnej, nie zmienia zaś stosunków własnościowych. Odnosząc się do zarzutów skarżącej nie można pominąć treści przepisu art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który stanowi, że czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego, obowiązany jest dokonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Z przepisu tego wynika więc jednoznacznie, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części nakazany decyzją obciąża nie tylko inwestora (osobę, która dopuściła się samowoli budowlanej), ale także właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną w postępowaniu, w którym została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę, po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę zbył nieruchomość, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Odrębną kwestią, mającą znaczenie w toku dalszego postępowania egzekucyjnego jest to, czy egzekucja może się toczy w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1022/07, które okazała na rozprawie skarżąca, wstrzymał wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Brzezinach z dnia [...] czerwca 2005 r. o nakazie rozbiórki zbiornika na ścieki. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika działającego w ramach prawa pomocy, przyznanego skarżącej orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.