I OSK 83/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 września 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 102/08 w sprawie ze skargi K. K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 102/08, po rozpoznaniu skargi K. K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] stycznia 2008 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zduńska Wola z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] o odmowie przyznania K. i T. K., dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a potwierdzonych przez zarządcę domu, wynika, iż została przekroczona powierzchnia normatywna mieszkania. Powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez wnioskodawców wynosi [...] m2. Wobec tego dodatek mieszkaniowy mógłby być przyznany pod warunkiem, że powierzchnia użytkowa lokalu nie przekroczyłaby powierzchni normatywnej o więcej niż 30%. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia lokalu mieszkaniowego dla rodziny 3 - osobowej wynosi 45m2, a zwiększona o 30% - 58,50m2 (45m2+30%=58,50m2). Z powyższego wyliczenia wynika, że dopuszczalna powierzchnia lokalu, która uprawniałaby K. i T. K. do uzyskania dodatku mieszkaniowego wynosi 58,50m2. Tymczasem zajmowany lokal ma powierzchnię [...] m2, co oznacza że nie przysługuje dodatek mieszkaniowy, mimo iż wnioskodawcy spełniają kryteria dochodowe. Ponadto organ II instancji wskazał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, bowiem w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "L." nie występują lokale, w których udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%, co potwierdzają dane wykazane we wniosku. Nie ma wpływu na rozstrzygnięcie fakt, że powierzchnia lokalu została przekroczona o niewielki metraż, skoro ustawa precyzyjnie określa powierzchnię warunkującą przyznanie dodatku i przekroczenie powierzchni normatywnej skutkuje odmową przyznania dodatku mieszkaniowego. Do celów przyznania dodatku mieszkaniowego przyjmuje się powierzchnię wynikającą z posiadanego do lokalu tytułu prawnego. Podstawę przyznania dodatku stanowią bowiem wydatki ponoszone w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, do których zaliczamy czynsz naliczany od powierzchni użytkowej lokalu wynikającej z zawartej umowy. Powierzchnia ta wpisywana jest we wniosku, a wniosek w tej części potwierdza zarządca. Organ przyznający dodatek mieszkaniowy nie jest właściwy do przyjęcia innej powierzchni, niż tej, która wynika z materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu stwierdziło, że odwołujący, mimo wezwania organu l instancji, nie dostarczyli dowodów potwierdzających występowanie w rodzinie niepełnosprawności wymagającej zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając zaskarżoną decyzję stwierdził, że kwestią sporną w sprawie jest powierzchnia normatywna lokalu skarżących. Sąd I instancji wskazał, że organy administracji publicznej przyjęły powierzchnię lokalu skarżących na podstawie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dnia 19 października 2007 r., potwierdzonego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "L." w Z. Tymczasem skarżący kwestionowali powierzchnię wskazaną we wniosku, podnosząc, iż jest ona mniejsza. Sąd wskazał ponadto, że w sytuacji gdy dana okoliczność jest kwestionowana przez stronę, to obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnić tę okoliczność w zakresie niezbędnym do prawidłowego załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ odwoławczy, nie wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej "L." w Z. o wyjaśnienie powyżej kwestii, w szczególności poprzez ustalenie, czy pracownik Spółdzielni nie wpisał omyłkowo błędnej powierzchni lokalu. Sam fakt podpisania wniosku przez skarżących nie oznacza, w ocenie Sądu, że nie mogą kwestionować danych w nich zawartych. W aktach sprawy brak jest także tytułu prawnego skarżących do lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z., na podstawie którego można ustalić powierzchnię tego lokalu. Z akt sprawy nie wynika, aby organy administracji zwróciły się do stron o załączenie takiego dokumentu (np. decyzji o przydziale własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu, czy też innego dokumentu potwierdzającego prawo skarżących do lokalu). Dopiero zebrany w sposób prawidłowy materiał dowodowy mógł stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Organy obu instancji przyjęły, że w zasobach mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej "L." w Z. nie występują lokale, których udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60 %. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył, że w uzasadnieniu decyzji organy administracji nie odwołały się do żadnych dowodów potwierdzających to stanowisko, a z akt sprawy nie wynika, na jakiej podstawie oparły powyższe twierdzenie. Zdaniem Sądu I instancji, organy nie uzasadniły swojego stanowiska w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a., a ponadto zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, zaskarżając wyrok w całości. Wnoszący skargę kasacyjną przedmiotowemu wyrokowi zarzucił: 1) naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu wskutek błędnego przyjęcia, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego brak jest podstaw do wniosku, że K. i T. K. nie spełniają warunków ustawowych do przyznania dodatku mieszkaniowego; - art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a., polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że przy wydaniu decyzji naruszono ogólne zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, gdy tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, wystarczający do podjęcia końcowego rozstrzygnięcia, a jego ocena jest logiczna i szczegółowo uzasadniona; - art. 151 P.p.s.a. przez niezastosowanie normy tego przepisu, kiedy to skarga jako nieuzasadniona winna być oddalona. W oparciu o powyższe zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o: 1) o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi T. i K. małż. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...]; 2) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 3) zasądzenie na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego K. i T. K. określili powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu na [...] m2. Wielkość tej powierzchni została potwierdzona przez Spółdzielnię Mieszkaniową "L." w Z., natomiast skarżący zakwestionowali podaną we wniosku powierzchnię dopiero w odwołaniu od decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. Ponadto, nie przedstawili żadnych dowodów na okoliczność, iż faktyczna powierzchnia użytkowana zajmowanego przez nich lokalu jest mniejsza od tej określonej we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu nie podzieliło również poglądu Sądu odnoszącego się do konieczności włączenia do akt sprawy tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego skarżących. Tytuł prawny do lokalu K. i T. K. został określony we wniosku o dodatek mieszkaniowy i zasadą jest, że to z niego wynika powierzchnia lokalu, na podstawie której liczony jest czynsz stanowiący wydatek przyjmowany do celów obliczania dodatku mieszkaniowego. Skoro wnioskodawcy podali we wniosku powierzchnię [...] m2 i wielkość tę potwierdził zarządca budynku, to brak było podstaw do żądania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. K. i T. K. wnieśli o jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, przesłanki nieważności postępowania wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – P.p.s.a. Z tego względu przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Jej istota sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.), określa m.in. w załączniku nr 1 wzór wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego (§1 pkt 3), z którego wynika, że dane dotyczące powierzchni użytkowej lokalu w tym łącznej powierzchni pokoi i kuchni potwierdza zarządca domu. W niniejszej sprawie Spółdzielnia Mieszkaniowa "L." w Z. potwierdziła wskazaną powierzchnię użytkową lokalu, tj. [...] m2. Na powyższą okoliczność wskazuje również załączony do skargi kasacyjnej wynik pomiaru powierzchni użytkowej mieszkania K. i T. K. wykonany w dniu 6 lutego 2008 r., z którego jednoznacznie wynika, że powierzchnia lokalu nie uległa zmianie. Tym samym za nieuzasadnione należy uznać twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku. Okoliczności te zostały ustalone w toku postępowania administracyjnego i znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu, co czyni niesłusznym zarzut Sądu I instancji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa nie dokonało właściwych ustaleń. Organ właściwie zgromadził i ocenił materiał dowodowy, a zatem brak było podstaw do żądania od strony tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, określającego powierzchnię lokalu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ zasadnie zakwestionował również w skardze kasacyjnej stanowisko Sądu I instancji w kwestii naruszenia art. 107 § 3 kpa, bowiem w uzasadnieniu wydanej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu odniosło się do podniesionych zarzutów w sposób wyczerpujący. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego rację ma sporządzający skargę kasacyjną, że K. i T. K. nie spełniają warunków ustawowych do przyznania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. W niniejszej sprawie dla 3-osobowej rodziny skarżących normatywna powierzchnia lokalu mieszkaniowego wynosi 45m2, a zwiększona o 30% - 58,50m2. Wobec jej przekroczenia brak zatem było podstaw do przyznania świadczenia na podstawie przepisów cytowanej ustawy. Nieuzasadnione są ponadto twierdzenia Sądu I instancji o braku dowodów na okoliczność występowania w zasobach mieszkaniowych Spółdzielni Mieszkaniowej "L." lokali, których udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej nie przekracza 60%. Wzór wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, stanowiący załącznik do rozporządzenia w sprawie dodatków mieszkaniowych jednoznacznie wskazuje, iż konieczność wpisu łącznej powierzchni pokoi i kuchni występuje jedynie w przypadku przekroczenia powierzchni normatywnej o 30%, ale nie więcej niż o 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%. Tym samym organ nie miał obowiązku zawarcia takiego zapisu w sytuacji, gdy lokal nie spełniał takiego warunku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, nie mając wątpliwości w zakresie ustaleń stanu faktycznego i nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania, na podstawie art. 188 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę kasacyjną poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalił skargę. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu zwrotu kosztów postępowania.