II SA/Bd 200/08

20 maja 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie WSA: Sędzia WSA Anna Klotz Asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2008r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta C. z [...]. Nr [...]. Burmistrz Miasta [...], na podstawie art. 16, art. 20, art. 24, art. 26, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2003r. Nr 228 poz. 2255 z późn zm.) zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) w związku z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Z 2005r. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104, art. 107, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), decyzją wydaną w dniu [...], znak [...] przyznał I. K. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na D. K. w wysokości 153 zł miesięcznie, na okres od 01.10.2007r do 30.11.2011r. W oparciu o art. 107 § 4 kpa organ I instancji odstąpił od uzasadnienia decyzji gdyż uwzględniła ona w całości żądanie strony. Od decyzji tej strona odwołała się, wnosząc o wypłacenie zasiłku pielęgnacyjnego za wsteczny okres od listopada 2006r. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że przez ten czas syn był chory a ona przez okres roku odwoływała się od niekorzystnego orzeczenia. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 16 ust. 1, ust.2 pkt1, ust. 4 , art. 24 ust. 2 i ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. Z 2006r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił, że Pani I. K. otrzymywała na syna D. K., urodzonego 01.11.1995 r. zasiłek pielęgnacyjny do dnia 31.10.2006r., na mocy decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] r. Orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r., wydanym w związku z wykonaniem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 06.07.2007r. sygn. akt IV.U.216/07, D. K. został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie wydano do ukończenia 16-tego roku życia. W motywach decyzji wskazał, że ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Przy czym do świadczeń rodzinnych powołana ustawa zalicza m.in. świadczenia opiekuńcze, do których należą zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat (art. 16 ust. 2). Stosownie do art. 16 ust. 4 zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w wysokości 153 zł miesięcznie. W myśl art. 24 ust. 2 o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Szczególną regulacją jest art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b ustawy). Zdaniem Kolegium, mając na uwadze fakt, że wniosek Pani I. K. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, został złożony w dniu 12.10.2007r. i treść powołanych wyżej przepisów organ pierwszej instancji nie mógł przyznać zasiłku pielęgnacyjnego zgodnie z żądaniem strony, tj. od miesiąca listopada 2006r. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, którą wniosła I. K. Skarżąca w skardze, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dla syna D. K. od miesiąca listopada 2006 r. Podkreśliła, że Sąd uznał niepełnosprawność jej syna D. K. od urodzenia do 16 roku życia. W związku z toczącym się postępowaniem sądowym i odwołaniami przez okres od listopada 2006r do września 2007r. roku nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto skarżąca pośrednio powołała się w skardze na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r. sygn. 28/07, załączając do skargi artykuł odnoszący się do treści tegoż orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii terminu, od którego należało przyznać skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem skarżącej świadczenie przysługuje jej od miesiąca listopada 2006r. Natomiast według organów obydwu instancji, decydujące znaczenie ma data złożenia wniosku. W art. 24 ust. 2, 3a i 3b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. zawarto w tym zakresie dwie, dotyczące dwóch różnych sytuacji regulacje, mające między innymi odniesienie do zasiłku pielęgnacyjnego jako świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności. Przepisy art. 3a i 3b dotyczą kontynuacji pobierania świadczenia, to jest przypadku, gdy upłynął okres pobierania świadczenia w związku z utratą ważności orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności i złożony zostaje w ośrodku pomocy społecznej wniosek o przyznanie takiego samego świadczenia na dalszy okres. W świetle tych przepisów, celem nie przerywania ciągłości pobierania świadczenia zależnego od niepełnosprawności, wystarczy złożenie w organie pomocy społecznej w miesiącu, w którym kończy się prawo do świadczenia, wniosku o jego przyznanie z załączonym do niego zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym wystąpienie z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności, a następnie przedłożenie w organie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, zazębiającego się czasowo z poprzednim orzeczeniem. Przy zachowaniu wymienionych wyżej wymogów, osoba zainteresowana otrzymuje świadczenie od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności. Jeśli jednak wniosek w organie pomocy społecznej nie został złożony w miesiącu, w którym świadczenie się kończy, tylko później, to świadczenie podlega przyznaniu od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Wskazać należy, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 roku sygn. P.28/07 / Dz. U. Nr 200 poz. 1446/ zasiłek pielęgnacyjny powinien być realizowany od daty wystąpienia niepełnosprawności zawartej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Aczkolwiek wyrok ten orzeka o niekonstytucyjności przepisu art. 24 ust.2 w ograniczonym zakresie, dotyczącym wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, to Trybunał w uzasadnieniu wyroku zaleca dokonywanie stosownej wykładni tego przepisu z wykorzystaniem art. 8 Konstytucji RP. We wskazanym wyroku TK stwierdził, że w kwestii dotyczącej terminu, od którego należy przyznać zasiłek pielęgnacyjny, istotne jest rozstrzygnięcie czy decydująca jest data osiągnięcie stopnia niepełnosprawności, wskazana w decyzji, której uzyskanie jest koniecznym warunkiem wystąpienia o przyznanie zasiłku, czy data wynikająca z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazany przepis samodzielnie reguluje termin przyznania zasiłku, określając jego początek na miesiąc, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W uzasadnieniu dodał, że biorąc pod uwagę cel zasiłku pielęgnacyjnego jak i tryb orzekania o niepełnosprawności, który zgodnie z przewidzianymi prawem terminami może trwać kilka miesięcy, ustanowiony w art. 24 ust 2 ustawy termin jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji, gdyż narusza wynikający z zasady państwa prawnego nakaz przestrzegania przez ustawodawcę poprawnej legislacji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego omawiany przepis jest nielogiczny i niekonsekwentny, bowiem uniemożliwia realizację celu wynikającego z art. 69 Konstytucji. Mając na względzie wskazany przez TK kierunek interpretacji przepisu określającego datę początkową przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w powiązaniu z przepisami dotyczącymi kontynuacji świadczenia, organy orzekające powinny przyjąć, że jest nią data złożenia w organie pomocy społecznej wniosku o jego przyznanie z załączonym zaświadczeniem właściwej instytucji potwierdzającym wystąpienie z wnioskiem o ponowne ustalenie niepełnosprawności. W braku wskazanego wniosku zdaniem Sądu dla ustalenia terminu, od którego należy przyznać zasiłek pielęgnacyjny, jako miarodajną należy przyjąć datę złożenia wniosku do Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności, gdy aktem załatwienia wniosku jest pozytywne orzeczenie ustalające prawo z datą wsteczną. W aktach sprawy brak jest wspomnianych wniosków. Natomiast data złożenia wniosku do organu orzekania o niepełnosprawności jest określona na 21.11.2006r. i wynika z treści orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r. Z przedstawionych wyżej względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzygnięto jak w sentencji.