I SAB/Wa 24/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi małoletniego M. D. reprezentowanego przez ustawowych przedstawicieli J. i M. D. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej Nr [...] W W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą. postanawia : odrzucić skargę. Przedstawiciele ustawowi małoletniego M. D. J. D. i M. D. wnieśli skargę na bezczynność dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 11 kwietnia 2007 roku w sprawie spełniania przez ich syna obowiązku szkolnego poza szkołą. Uzasadniając skargę, pełnomocnik skarżących podniósł, co następuje: Pismem z dnia 11 kwietnia 2007 roku J. i M. D. zwrócili się do Dyrektora Szkoły Nr [...] w W. z prośbą o wyrażenie zgody na realizację obowiązku nauki w roku szkolnym 2007/2008 przez ich syna M. D. w formie edukacji domowej oraz określenia warunków spełniania ww. obowiązku . W dniu 27 kwietnia 2007 roku otrzymali od Dyrektora Szkoły nr [...] pisemną odpowiedź, że brak jest uzasadnienia prośby rodziców oraz informację, że w przepisach prawa oświatowego brak dokładnych danych dotyczących edukacji domowej. W dniu 21 maja 2007 roku skarżący wnieśli kolejne pismo, w którym szczegółowo uzasadnili powody chęci kształcenia ich dziecka poza szkołą. W odpowiedzi otrzymali pismo dyrektora szkoły z dnia 4 czerwca 2007 roku o charakterze informacyjnym. Zatem Szkoła Podstawowa nr [...] uchyliła się od ustawowego obowiązku wydania decyzji w odpowiedzi na wniosek J. i M. D. Z tych względów skarżący wnieśli o załatwienie sprawy zgodnie z prawem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej Nr [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a.") stwierdzono bowiem, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ten akt prawny normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Odnosząc się do skargi na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku J. i M. D. w sprawie spełniania obowiązku szkolnego poza szkołą przez ich syna M. D. to należy uznać , że skarga ta jest niedopuszczalna. Istota skargi na bezczynność sprowadza się do wymuszenia przez stronę na organie podjęcia rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Innymi słowy z bezczynnością mamy do czynienia wtedy, gdy organ uchyla się od wydania decyzji, postanowienia czy też nie podejmuje innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wynika to z przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z tym unormowaniem, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a (decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, interpretacje podatkowe). Zatem skarga na bezczynność jest dopuszczalna, o ile dotyczy jednej z wyżej wymienionych form działania organu administracji publicznej. Prawem materialnym, które ma w sprawie zastosowanie, jest ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty ( t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), która w art. 16 ust. 8 określa , że na wniosek rodziców dziecka dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na realizację obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą . Wskazany przepis nie precyzuje, w jakiej formie zgoda bądź jej brak na realizację obowiązku szkolnego poza szkołą jest dokonywana przez dyrektora szkoły . Zatem należy wykluczyć decyzyjną formę takiego dokumentu. Zdaniem Sądu powołana ustawa o systemie oświaty nie zawiera przepisu upoważniającego dyrektora szkoły do wydawania decyzji w tym przedmiocie. Za takim stanowiskiem sądu przemawia również brzmienie art. 16 ust. 2 i 4 , art. 39 ust. 2 oraz art. 66 powołanej ustawy o systemie oświaty , które określają sytuacje wymagające wydania przez dyrektora szkoły decyzji administracyjnej. Wskazać należy, że w orzecznictwie i literaturze podkreśla się, że organ może rozstrzygać sprawę w formie decyzji administracyjnej tylko wówczas, gdy wynika ona z przepisów w sposób wyraźny lub dorozumiany (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000). Zajęcie stanowiska przez dyrektora szkoły w przedmiocie wniosku skarżących o wyrażenie zgody na realizację obowiązku szkolnego poza szkołą, w ocenie Sądu nie jest również "innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Barbara Adamiak w artykule "Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.)" opublikowanym w Zeszytach Naukowych Sądownictwa Administracyjnego (II nr 2/5/2006), stwierdza, iż przy określeniu zakresu przedmiotowego skargi na inne akty lub czynności, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności: 1) akt lub czynność nie mogą być decyzjami lub postanowieniami w rozumieniu przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, 2) akty lub czynności maja charakter indywidualny. Cecha ta wynika z określenia przedmiotu aktu /czynności/ - dotyczy uprawnień lub obowiązków, 3) akty lub czynności podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które jednak nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 4) akty lub czynności podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jeżeli są z zakresu administracji publicznej, a więc gdy jest to zakres kompetencji charakteryzującej się władztwem administracyjnym. W takich przypadkach do konkretyzacji stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest ustalanie (odmowa ustalenia), stwierdzanie (odmowa stwierdzenia) albo potwierdzanie (odmowa potwierdzenia) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Żeby jednak uznać, że skarga dotyczy innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej (lub bezczynność w tym przedmiocie ) należy zbadać , czy wszystkie ww. elementy występują. Powołany wcześniej art. 16 ust. 8 ustawy o systemie oświaty określa natomiast , że dyrektor może zezwolić na spełnienie przez dziecko odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku szkolnego poza szkołą. Nie jest to zatem uprawnienie , które wynika bezpośrednio z przepisów, bowiem dla powstania takiego uprawnienia potrzebna jest zgoda dyrektora. Reasumując Sąd stwierdził, że wyrażenie zgody przez dyrektora na realizacje obowiązku szkolnego poza szkołą , o jakiej mowa w art. 16 ust.8 ustawy o systemie oświaty nie następuje w formie decyzji administracyjnej ani nie jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa., Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że skarga na bezczynność nie jest dopuszczalna, gdyż nie dotyczy żadnej z wyżej wymienionych form działania organu administracji publicznej. Z tych wszystkich względów, uznając skargę za niedopuszczalną, Sąd na podstawie art. 58 §1 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.