I FZ 65/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 513/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 26 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Łd 513/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił M. Ż. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 26 lutego 2008 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, iż jako główną przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia skargi skarżący wskazał konieczność nieplanowanego wcześniej wyjazdu na zgrupowanie reprezentacji młodzieżowych, o którym dowiedział się telefonicznie dzień przed wyjazdem, tj. 25 marca 2008 r. Wyjazd ten wiązał się z potrzebą zastąpienia kolegi w pełnieniu funkcji trenera. Skarżący pozostawał stale na zgrupowaniu od 26 marca do 3 kwietnia 2008 r., a termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 31 marca 2008 r. Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, skarżący wniósł w dniu 9 kwietnia 2008 r. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, że nie był w stanie dochować terminu do złożenia skargi przy dołożeniu ze swej strony największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu I instancji przeszkoda w postaci konieczności nagłego wyjazdu służbowego nie może być traktowana jako okoliczność uniemożliwiająca stronie terminowe wniesienie skargi, bowiem fakt niespodziewanego wyjazdu i przebywania w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania skarżącego, a także konieczność sprawowania opieki nad młodzieżą nie wykluczały możliwości dochowania terminu do złożenia skargi. Podkreślono, że sam skarżący wskazał, że z chwilą zapoznania się z treścią postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 marca 2008 r. (o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków odwołania), co nastąpiło w dniu 21 marca 2008 r., podjął on decyzję o wniesieniu skargi. Strona stwierdziła też, że ze względu na trudną sytuację materialną niemożliwe było zlecenie adwokatowi lub radcy prawnemu sporządzenia i wniesienia skargi, co oznaczało konieczność samodzielnego dokonania tych czynności. W ocenie Sądu I instancji czynności te mogły być dokonane w trakcie wyjazdu, bowiem przebywanie poza miejscem zamieszkania nie uniemożliwiało skarżącemu samodzielnego napisania skargi, a wysłać ją mógł pocztą. Stąd też zdaniem Sądu I instancji sam fakt konieczności nagłego wyjazdu nie jest wystarczającym uprawdopodobnieniem braku winy w terminowym wniesieniu skargi, a innych argumentów na uzasadnienie swego wniosku strona nie przedstawiła. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o jego zmianę, wskazując, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki określone w art. 86 i art. 87 tej ustawy, narusza zasadę swobodnej oceny dowodów przez zupełnie dowolną interpretację stanu faktycznego wynikającego z dokumentów i pism przedłożonych przez skarżącego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z prawdą obiektywną i budzącego wątpliwości co do bezstronności Sądu I instancji, a także narusza zagwarantowane w art. 48 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP prawo do sądu przez zastosowanie zawężającej wykładni art. 86 § 1 i art. 87 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji uniemożliwia sądową kontrolę postanowienia wydanego przez organ administracji publicznej. Zdaniem skarżącego uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi - załączenie do wniosku o przywrócenie terminu dowodu przebywania na zgrupowaniu reprezentacji sportowych województwa w dniach od 26 marca do 3 kwietnia 2008 r. spełniało przesłankę wykazania istnienia okoliczności stanowiących przeszkodę nie do przezwyciężenia w terminowym złożeniu skargi. Okoliczność uniemożliwiająca skarżącemu złożenie skargi powstała niezależnie od niego. Strona wskazała na to, że konieczność wyjazdu pojawiła się na dzień przed wyjazdem, a skarżący nie potrafił w ciągu jednego popołudnia napisać samodzielnie skargi. Miał zamiar uczynić to po powrocie, ponieważ był przekonany, że wróci ze zgrupowania jeszcze przed upływem terminu do złożenia skargi. Brak było możliwości sporządzenia skargi na zgrupowaniu, bowiem skarżący nie zabrał ze sobą niezbędnych do tego dokumentów, nie miał też dostępu do ustaw regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym, które są niezbędne przy właściwym sporządzaniu pism procesowych. Na zgrupowaniu nie przebywała też żadna osoba, która mogłaby pomóc skarżącemu w sporządzeniu skargi. Z organizacyjnych przyczyn, niemożliwych do przezwyciężenia oraz z powodu poczucia obowiązku skarżący nie mógł wrócić do domu przed 3 kwietnia 2008 r. Skarżący wskazał też, iż niewywiązanie się przez skarżącego z nałożonych na niego obowiązków i niestawienie się na zgrupowaniu z przyczyn osobistych niewątpliwie pociągnęłoby za sobą negatywne konsekwencje dla skarżącego, w tym również finansowe. Skarżący niezwłocznie do powrocie podjął kroki zmierzające do wniesienia skargi i złożył ją w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, nie można mu zatem postawić zarzutu braku należytej dbałości o swoje interesy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przywrócenie terminu przez sąd następuje, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z kolei stosownie do art. 87 § 2 tej ustawy strona winna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodzić się również z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym należy, iż brak winy należy rozpatrywać jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, przy czym przyjąć należy obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy. Strona wskazuje, iż takiej staranności dochowała, a nagły wyjazd był przeszkodą nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła jej złożenie skargi w ustawowym terminie. W odpowiedzi na argumentację Sądu I instancji, iż brak było przeszkód dla sporządzenia skargi w trakcie wyjazdu i wniesienia jej za pomocą poczty (art. 83 § 3 ustawy), skarżący stwierdził, iż nie mógł napisać skargi w ciągu jednego popołudnia (pomiędzy uzyskaniem wiedzy o konieczności wyjazdu a wyjazdem), powołał się też na to, iż nie zabrał ze sobą dokumentów oraz nie miał dostępu do ustaw, co uniemożliwiło mu sporządzenie skargi w trakcie zgromadzenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane przez skarżącego okoliczności nie wskazują na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Przede wszystkim nie można się zgodzić ze skarżącym, iż nagły wyjazd był przeszkodą nie do przezwyciężenia do sporządzenia skargi w terminie. Należy bowiem wskazać, iż, jak wskazuje sama strona, skarżący o konieczności wyjazdu dowiedział się w dniu poprzedzającym ten wyjazd. O ile zrozumieć można, że skarżący, nie dysponując wykształceniem prawniczym, uznał za niemożliwe sporządzenie skargi w ciągu jednego popołudnia, o tyle czas ten był w ocenie Sądu wystarczający dla zgromadzenia dokumentów i materiałów (np. uzyskanie tekstu ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi, na którego brak w trakcie wyjazdu jako na przyczynę niemożności sporządzenia skargi powoływał się skarżący) koniecznych do napisania skargi, co umożliwiłoby dokonanie tej czynności procesowej w terminie przez sporządzenie skargi w trakcie trwającego zgromadzenia i nadanie jej przesyłką pocztową przed upływem terminu. Skarżący wskazał, iż miał zamiar dokonać czynności procesowej po powrocie, licząc na to, że powrót ten nastąpi przed upływem terminu. Jednakże zauważyć należy, iż termin do złożenia skargi zbliżał się ku końcowi, z czego skarżący powinien był sobie zdawać sprawę jeszcze przed wyjazdem. Zważywszy na to, że zdaniem skarżącego (k. 31) termin od 21 do 25 marca 2008 r. był terminem zbyt krótkim dla sporządzenia skargi przez laika, wyjazd na 6 dni przed upływem terminu poza miejsce zamieszkania bez zadbania o zapewnienie sobie możliwości napisania skargi w trakcie tegoż wyjazdu wskazuje na brak dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż skarżący miał obiektywną możliwość sporządzenia skargi i wysłania jej przed upływem terminu z miejscowości, w której odbywało się zgrupowanie. Dołożenie należytej staranności w tym przypadku wiązałoby się z zabraniem ze sobą dokumentacji koniecznej w ocenie skarżącego do sporządzenia skargi (i ewentualnie tekstu ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi). Skarżący nie wskazał na obiektywne okoliczności uniemożliwiające mu zgromadzenie materiałów przydatnych przy pisaniu skargi i zabranie ich ze sobą, stąd też powoływanie się na brak tychże materiałów w trakcie wyjazdu nie może być uznane za wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Jeszcze raz podkreślić należy, iż mimo "nagłego" i "niezapowiedzianego" charakteru wyjazdu, skarżący dysponował wiedzą o konieczności tego wyjazdu w dniu go poprzedzającym, a więc miał czas na odpowiednie przygotowanie się do kilkudniowej nieobecności poza domem - to przygotowanie powinno uwzględniać okoliczność upływającego terminu do złożenia przedmiotowej skargi. Skoro więc wyjazd poza miejsce zamieszkania sam w sobie nie stanowił przeszkody nie do przezwyciężenia przy dokonaniu czynności procesowej, nie może on też stanowić, w przypadku niedołożenia przez skarżącego należytej staranności przy załatwianiu jego spraw, okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji uznać należy, że prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.