V SA/Wa 922/08
WyrokWSA w Warszawie2008-05-26
Skład orzekający: Danuta Dopierała, Izabella Janson, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zachowanie cudzoziemca na przejściu granicznym, polegające na ominięciu punktu kontroli paszportowej i skierowaniu się w stronę terminala dla samochodów ciężarowych, może być uznane za usiłowanie przekroczenia granicy niezgodnie z przepisami, uzasadniające wydalenie z terytorium RP, bez uprzedniego ustalenia zamiaru cudzoziemca?Ratio decidendi
Wydalenie cudzoziemca z terytorium RP na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi o usiłowaniu przekroczenia granicy niezgodnie z przepisami, wymaga wykazania, że cudzoziemiec miał zamiar przekroczyć granicę. Organy administracji publicznej oraz sąd pierwszej instancji zaniechały ustalenia tego kluczowego elementu stanu faktycznego, opierając się jedynie na zachowaniu na przejściu granicznym i nie badając motywów działania cudzoziemca ani nie dopuszczając istotnych dowodów. Z tego powodu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w tym zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wydaleniu G.V. z terytorium RP, wydanej po tym, jak został zatrzymany na przejściu granicznym w J. w kierunku wyjazdowym. Organy uznały, że G.V. ominął punkty kontroli granicznej i usiłował przekroczyć granicę niezgodnie z przepisami. G.V. twierdził, że szukał środka transportu powrotnego i nie miał zamiaru nielegalnego przekroczenia granicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo oddalił skargę, ale Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na brak ustaleń dotyczących zamiaru G.V. Następnie WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2008 r. ze skargi G.V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz G. V. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Przedmiotem skargi z 28 kwietnia 2006 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez G.V. reprezentowanego przez pełnomocnika, jest decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z [...] marca 2006 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 12 listopada 2005 r. G.V. - obywatel [...], przekroczył wschodnią granicę Rzeczpospolitej Polskiej na podstawie wizy pobytowej udzielonej przez konsula w [...] z terminem ważności do dnia 17 listopada 2005 r. W dniu 14 listopada 2005 r. Cudzoziemiec został zatrzymany przez funkcjonariuszy polskiej Straży Granicznej na przejściu granicznym w J. w kierunku wyjazdowym do [...]. Do zatrzymania doszło w następujących okolicznościach: Cudzoziemiec, któremu towarzyszył obywatel N., S.B., ominął punkty kontroli granicznej i szedł w kierunku terytorium RFN, a następnie został zatrzymany w pobliżu terminalu kontrolnego dla samochodów ciężarowych wjeżdżających do Polski. Z wyjaśnień Strony, złożonych w obecności tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego do protokołu w dniu 14 listopada 2005 r. wynika, że Cudzoziemiec pomagał swojemu pracownikowi S.B. w dotarciu do granicy polsko-[...], po czym S. B. miał kontynuować podróż do N., zaś G. V. zamierzał powrócić do swojego kraju autobusem wracającym z N. [...]. Organy nie uwzględniły jednak wyjaśnień Cudzoziemca, który podnosił, iż jego obecność na przejściu granicznym spowodowana była koniecznością poszukiwania środka transportu, którym mógłby wrócić [...] (w tym celu opuścił "kolejkę samochodową" i pieszo udał się w kierunku terminala dla samochodów wjeżdżających do Polski) oraz że nie wiedział, że przejście graniczne w J. znajduje się na terytorium N.
W związku z zaistniałym stanem faktycznym, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wnioskiem z 15 listopada 2005r., skierowanym do Wojewody [...] wniósł o wydanie decyzji o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium RP.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., o nr [...][...], działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 90 ust. 1 pkt 1 i 2
1
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
oraz ust. 3, art. 96 ust. 1 w oparciu o art. 92 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), orzekł o wydaleniu G.V. z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w terminie do dnia 29 listopada 2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności wynikające z treści art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli niezgodnie z przepisami przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę. Ustalając powyższe na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ stwierdził również, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany w rozumieniu art. 97 ustawy o cudzoziemcach.
W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez pełnomocnika G.V., decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 88 ust. 1 pkt 6, art. 90 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Wojewody [...] nie znajdując podstaw do zmiany rozstrzygnięcia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, G.V. działając przez ustanowionego pełnomocnika wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006 r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
* art. 77 § 1, art. 7 k.p.a., art. 101 ust. 3b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 204 Kodeksu postępowania karnego oraz art. 41 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez oparcie rozstrzygnięcia o niekompletny materiał dowodowy - notatki urzędowe funkcjonariusza Straży Granicznej, protokół z zatrzymania sporządzony bez udziału tłumacza oraz nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego poprzez odmowę uznania za wiarygodne wyjaśnień złożonych w toku postępowania przez Skarżącego odnośnie motywów przebywania na przejściu granicznym w J.,
* art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z wyjaśnień osoby, która wraz ze Skarżącym została zatrzymana na przejściu granicznym
2
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
oraz z powodu sprzeczności ustaleń organu II instancji z zebranym materiałem dowodowym przez przyjęcie, że Skarżący ominął punkt kontroli paszportowej,
art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący usiłował niezgodnie z przepisami przekroczyć granicę państwową,
naruszenie art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a, poprzez nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, niewyjaśnienie przyczyn odmowy wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez G.V.
- art. 10 k.p.a, poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w
postępowaniu przed Prezesem Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców i
niepowiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału
dowodowego.
W uzasadnieniu skargi podniósł również, iż sporządzona notatka służbowa potwierdza jedynie fakt pobytu Skarżącego w danym miejscu zdaniem pełnomocnika nie stanowi ona dowodu na to, że Cudzoziemiec miał zamiar nielegalnego przekroczenia granicy. Ponadto zarzucił, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się w jakikolwiek sposób do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności złożonym przez G.V. wyjaśnieniom i ich mocy dowodowej ograniczając się do stwierdzenia, że są one niewiarygodne.
Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę z dnia 12 czerwca 2006 r., wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 5 października 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1048/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G.V. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] marca 2006r., nr [...].
Sąd stwierdził, iż prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadniał przyjęcie, że zachowanie Skarżącego wskazywało na usiłowanie przekroczenia granicy niezgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), co zobowiązywało do wydania decyzji o wydaleniu. W szczególności Sąd uznał za udowodniony fakt, że Skarżący ominął punkt kontroli paszportowej, przeszedł w kierunku terminala dla samochodów ciężarowych, po czym został zatrzymany przez funkcjonariusza Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej [...] już poza
3
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
strefą kontroli granicznej w kierunku niemieckim, co mogło świadczyć o zamiarze przekroczenia granicy przez Skarżącego w sposób niezgodny z prawem.
Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy orzekające wniosku Strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań S.B. Sąd stwierdził, że zarzucane organom uchybienie nie może być uznane za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, nie miało bowiem wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Z ustaleń poczynionych w postępowaniu przez organy I i II instancji wynika bezspornie, że Skarżący przekroczył (ominął) punkt kontroli paszportowej, co ma podstawowe znaczenie w sprawie. Sąd nie uznał również zasadności zarzutu naruszenia czynnego udziału Strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.). Wskazał, że w dniu [...] listopada 2005 r. tj. 2 dni po wydaniu decyzji przez organ I instancji, Skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika w osobie r. pr. J.B., w związku z czym miał zapewniony udział w każdym stadium postępowania. Oddalając zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że Skarżący był poinformowany o przyczynach zatrzymania.
Pismem z dnia 14 grudnia 2006 r. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W skardze kasacyjnej podniesiono następujące zarzuty:
1) naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo tego, że - zdaniem Strony - w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia:
a) art. 77 § 1 , art. 7 i 80 k.p.a., art. 101 ust. 3b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 204 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz art. 41 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy - tj. notatkę urzędową funkcjonariusza Straży Granicznej, protokół zatrzymania nie podpisany przez Skarżącego z uwagi na to, że został sporządzony bez udziału tłumacza,
b) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań
4
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
S.B. - tj. osoby, która została ze Skarżącym zatrzymana na przejściu granicznym; świadek ten mógłby potwierdzić, iż Skarżący zamierzał powrócić [...] autobusem lub samochodem ciężarowym zatrzymanym na przejściu granicznym w J., podczas gdy świadek miał kontynuować podróż do N.,
c) art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a, poprzez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie
organu posiadało prawidłową podstawę prawną - uzasadniając ten zarzut Strona
podniosła, że organy nie wskazały, które przepisy prawa Skarżący naruszył w związku
z przesłanką "niezgodnego z prawem przekroczenia granicy państwowej", co stanowi
naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.)
oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.),
d) art. 10 k.p.a, polegające na błędnym przyjęciu, że Skarżący miał
zapewniony czynny udział w postępowaniu odwoławczym i był powiadomiony o
możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego;
okoliczność, że Skarżący wkrótce po wydaniu decyzji przez organ I instancji
ustanowił profesjonalnego pełnomocnika nie zwalniała organu odwoławczego od
obowiązku, o którym jest mowa w art. 10 k.p.a.
2) naruszenie art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy w związku z ustaleniem przez Sąd I instancji, że Skarżący przekroczył punkt kontroli paszportowej oraz że zatrzymania dokonano poza strefą kontroli granicznej w kierunku [...]; Strona wskazała, że powyższe ustalenie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, Skarżący wyjaśnił, że do jego zatrzymania doszło przed punktem kontroli paszportowej, od strony polskiej;
3) naruszenie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do części zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących prawa do przekroczenia granicy RP przez Skarżącego,
4) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, będące konsekwencją przyjęcia przez Sąd, że Skarżący usiłował przekroczyć granicę państwową niezgodnie z prawem.
Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
5
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
Wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 108/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z 5 października 2006 r. sygn. akt V SAAA/a 1048/06 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Zdaniem NSA nie można uznać, iż Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że dla właściwego zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, przyczyny przebywania Skarżącego na granicy RP, nie mają znaczenia prawnego. W zaskarżonym wyroku brakuje uzasadnienia prawnego zajętego przez Sąd stanowiska, którego przyjęcie skutkowało jednakże oceną tego Sądu, że postępowanie przed organami administracyjnymi prowadzone było prawidłowo, a nieuwzględnienie wyjaśnień Strony na tę okoliczność, jak również odmowa dopuszczenia dowodu z zeznań świadka była zasadna, albowiem nie miałyby one wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał zatem zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie dokonał pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Przyjmując, że zachowanie Skarżącego na przejściu granicznym wypełniało przesłankę "usiłowania przekroczenia granicy niezgodnie z przepisami" (art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), Sąd nie dokonał przede wszystkim wykładni mającego kluczowe znaczenie dla rozpoznania sprawy, pojęcia "usiłowanie". Nie wyjaśnił, dlaczego nie uwzględnił argumentów Strony zmierzających do wykazania, że skoro użyte w art. 88 ust 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach sformułowanie (usiłował) zbliża je do regulacji dotyczących subiektywnych elementów winy nieumyślnej i umyślnej stosowanych w prawie karnym, to prawidłowe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach musi się wiązać z wykazaniem, że cudzoziemiec miał zamiar przekroczyć granicę RP.
Prawidłowa sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wymagała oceny, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy był pełny i wystarczający do przyjęcia, że działania Cudzoziemca spowodowane były jego - uprzednio podjętym - zamiarem przekroczenia granicy polsko-[...]. Zaniechanie przez organ administracji wyjaśnienia tego podstawowego elementu stanu faktycznego,
6
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
bezpodstawnie zaaprobowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, doprowadziło do uznania przez NSA za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Zdaniem NSA za całkowicie nieuzasadnioną i dowolną należało uznać ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż wydając zaskarżoną decyzję organy oparły swoje rozstrzygnięcie na prawidłowo zebranym i wszechstronnie ocenionym materiale dowodowym. Nie sposób bowiem wywieść, z których okoliczności ustalonych w sprawie przez organy administracji, przyjętych następnie za prawidłowe przez Sąd I instancji, wyprowadzono zamiar Strony przekroczenia granicy polsko-[...]. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym brak jest jakichkolwiek ustaleń faktycznych, które odnosiłyby się do tej kwestii, mającej istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie NSA na uwzględnienie zasługuje również zarzut naruszenia art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W ocenie NSA należy zgodzić się ze Skarżącym, że przyjęcie przez Sąd I instancji, iż do zatrzymania Skarżącego doszło poza strefą kontroli granicznej w kierunku [...] nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak bowiem wynika z akt sprawy, zachowanie Skarżącego wskazuje na ominięcie punktu kontroli, ale nie na jego przekroczenie.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.
W szczególności NSA odmówił zasadności zarzutowi naruszenia art. 10 § 1 k.p.a, podkreślając, że Strona nie wykazała, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Za niezasadne NSA ocenił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 101 ust. 3b ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 204 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 244 § 2 k.p.k., a także zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 Konstytucji RP wskazując, iż sądy administracyjne nie są uprawnione do badania zasadności, legalności i prawidłowości zatrzymania. Kompetencje do badania środków prawnych wniesionych na akt zatrzymania przysługują właściwym sądom karnym (art. 246 k.p.k. w związku z art. 101 ust. 3b o cudzoziemcach).
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok.
7
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
Rozpatrując sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 108/07.
Zgodnie z unormowaniem art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję, może decyzję w całości lub części uchylić, stwierdzić jej nieważność w całości lub części, bądź stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa.
Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 oraz art. 88 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej: k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w treści art. 7 i art. 77 k.p.a., organy administracji publicznej zobowiązane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, spoczywa na nich obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego i wyczerpującego jego rozpatrzenia w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Organ ma zatem obowiązek nie tylko wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, ale i obowiązek poszukiwania innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także powinien dopuścić wszystkie środki dowodowe zgłaszane
8
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy. O tym, jakie okoliczności faktyczne są istotne dla wyjaśnienia i załatwienia sprawy decyduje hipotetyczny stan faktyczny wyrażony w normie prawnej, która stanowić ma materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Innymi słowy, ocena trafności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania wymaga przede wszystkim odkodowania normy prawnej zawartej w przepisie materialnoprawnym, który stanowił podstawę decyzji o wydaleniu.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z 19 marca 2006 r. stanowi art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. nr 128, poz. 1175 ze zm.), zgodnie z którym cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli niezgodnie z przepisami przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę. Dla właściwego zastosowania powołanego przepisu w okolicznościach sprawy niniejszej znaczenie prawne mają przyczyny przebywania Skarżącego na przejściu granicznym w J., a zatem ewentualny zamiar (brak zamiaru) Cudzoziemca w przekroczeniu granicy RP.
Z uzasadnienia decyzji Prezesa Urzędu wynika, że organ administracji całkowicie zaniechał ustalenia motywów przebywania Skarżącego w miejscu zatrzymania, poprzestając na stwierdzeniu, że zachowanie Cudzoziemca na przejściu granicznym - gdzie ruch poddany jest określonym rygorom i pozostaje pod ścisłą kontrolą służb granicznych - wydaje się niezrozumiałe. Organ orzekający nie ustosunkował się również w jakikolwiek sposób do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2005 r. oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności złożonym przez Skarżącego wyjaśnieniom i ich mocy dowodowej, ograniczając się do stwierdzenia, że są one niespójne i niewiarygodne. Organ odwoławczy nie uwzględnił również (nie zebrał) dowodu w postaci wyjaśnień S.B. zatrzymanego z Cudzoziemcem, który jaKo kierowca odbył ze Skarżącym podróż do granicy polskiej.
Przyjmując, że zachowanie Skarżącego na przejściu granicznym wypełniało przesłankę "usiłowania przekroczenia granicy niezgodnie z przepisami" (art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach), organ nie dokonał wykładni, mającego kluczowe znaczenie dla rozpoznania sprawy, pojęcia "usiłowanie". Nie rozważył kwestii, że prawidłowe zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach musi się wiązać z wykazaniem, że cudzoziemiec miał zamiar przekroczyć granicę RP. Podkreślić
9
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
należy, że już sama wykładnia językowa tego pojęcia prowadzi do jednoznacznych wniosków (usiłować tzn.: "usilnie starać się, próbować coś zrobić" - zob.: Uniwersalny słownik języka polskiego pod. red. S. Dubisza, Warszawa 2003, t. IV, s. 1027) i zakłada zamiar strony w dokonaniu danej czynności.
Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w aspekcie ustalenia faktycznych przyczyn przyjazdu Skarżącego do Polski i pobytu na przejściu granicznym pozostaje więc w bezpośrednim związku z zarzutami skargi dotyczącymi naruszenia art. 88 ust.1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niepełny i - w konsekwencji - niewystarczający do przyjęcia, że działania cudzoziemca spowodowane były jego uprzednio podjętym zamiarem przekroczenia granicy polsko-[...]. Zamiar ten należało odczytywać w kontekście wszystkich okoliczności związanych z wyjazdem Skarżącego z Ukrainy, począwszy od przyczyn jego przyjazdu do Polski i okoliczności temu towarzyszących, a nie tylko tych związanych z zachowaniem Skarżącego na przejściu granicznym. Ustaleniu przedmiotowego zamiaru mogło służyć nie tylko przesłuchanie Skarżącego, ale również osoby towarzyszącej mu w podróży. Dopiero konfrontacja ich zeznań, jak również funkcjonariusza Straży Granicznej, który dokonał zatrzymana, połączona z oceną wiarygodności tych osób i złożonych przez nie wyjaśnień, mogła doprowadzić do przyjęcia ustaleń, które wskazywałyby, że Skarżący usiłował przekroczyć granicę RP niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W tych warunkach zaniechanie wyjaśnienia przez organ podstawowego elementu stanu faktycznego, doprowadziło do uznania przez Sąd za zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji wskazuje, że organy orzekające zaniechały ustalenia motywów przebywania Skarżącego na przejściu granicznym, nie wyjaśniły, dlaczego odmówiły wiary jego wyjaśnieniom oraz uznały za zbędne dopuszczenie dowodu z zeznań świadka. Ten sposób działania, który doprowadził do wydania decyzji o wydaleniu wyłącznie w oparciu o protokół zatrzymania z 14 listopada 2005 r. oraz notatkę urzędową z 13 listopada 2005 r. funkcjonariusza Straży Granicznej, której treść zawiera elementy subiektywne - ocenne (cudzoziemcy "zachowywali się w dziwny sposób, byli zdenerwowani i wystraszeni") wskazuje, że postępowanie administracyjne prowadzone było jednostronnie.
10
Sygn. akt V SA/Wa 922/08
Podkreślić należy, że przesądzenie o spełnieniu przesłanki "usiłowania przekroczenia granicy" w okolicznościach wskazujących na brak zbadania zamiaru Strony i wyłącznie po wykazaniu jednego ze znamion usiłowania, tj. polegającego na stwierdzeniu zachowania bezpośrednio zmierzającego do dokonania czynu sankcjonowanego wydaleniem, jest przedwczesne. Nie można bowiem zapominać, że w polskim systemie prawa konsekwencje prawne dla adresata decyzji administracyjnej ustalane są w oparciu o rzetelnie, prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, które pozwala organowi dokonać subsumpcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną.
Wobec powyższego, rozpatrując sprawę ponownie, Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, zobowiązany będzie - uwzględniwszy treść art. 138 § 2 k.p.a. - do przeprowadzenia rzetelnego i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego pod kątem ustalenia, czy Skarżącemu można było przypisać zamiar przekroczenia granicy RP w myśl art. 88 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach. W tym celu zasadne będzie w szczególności dokonanie należytej analizy i oceny wyjaśnień Skarżącego złożonych w toku postępowania administracyjnego, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – S.B., konfrontacja ich zeznań, jak również funkcjonariusza Straży Granicznej, który dokonał zatrzymania Skarżącego oraz ocena wiarygodności tych osób i złożonych przez nie wyjaśnień. Dokonana na tej podstawie kompletna i wyczerpująca ocena spełnienia (niespełnienia) przesłanki "usiłowania przekroczenia granicy niezgodnie z prawem" przez Skarżącego winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, odpowiadającemu rygorom wynikającym z art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. Motywy decyzji powinny być zatem tak ujęte, aby Strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza bowiem podstawowe zasady rzetelnej procedury administracyjnej.
Mając na względzie powyższe, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a
11
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło