II SA/Op 112/08
WyrokWSA w Opolu2008-05-26
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna zameldowania na pobyt stały może zostać uchylona, jeśli istnieją wątpliwości co do spełnienia wymogów formalnych przy jej dokonaniu, a jednocześnie faktyczne zamieszkiwanie pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu jest potwierdzone?Ratio decidendi
Czynność materialno-techniczna zameldowania na pobyt stały nie może zostać uchylona, jeśli faktyczne zamieszkiwanie pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu jest potwierdzone, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do spełnienia wymogów formalnych przy jej dokonaniu. Postępowanie w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ma na celu rozstrzygnięcie o materialnoprawnych przesłankach zameldowania, a nie o prawidłowości procedury rejestracyjnej. Zameldowanie ma charakter wyłącznie rejestracyjny i nie stanowi o tytule prawnym do lokalu ani o legalności pobytu.Stan faktyczny
Skarżący domagali się uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A. P. na pobyt stały w ich gospodarstwie rolnym, argumentując, że zameldowanie zostało dokonane z naruszeniem prawa, w tym bez obecności właściciela i z użyciem jego dowodu osobistego. Organy administracji odmówiły uchylenia zameldowania, uznając, że A. P. faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu, a potwierdzenie pobytu przez ówczesnego właściciela było wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2008 r. sprawy ze skargi M. H., J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...], nr [...], odmawiającą uchylenia czynności materialno – technicznej polegającej na rejestracji zameldowania A. P. na pobyt stały w miejscowości B. ul. [...].
Postępowanie przed organami administracji publicznej w przedmiocie uchylenia czynności zameldowania, zainicjowane zostało z wniosku M. i J. H., którym na skutek nabycia spadku po R. A. O., zmarłym w dniu 7 lutego 2006r., przysługuje prawo własności gospodarstwa rolnego położonego w B. przy ul. [...], a w którym to dokonano zameldowania A. P. na pobyt stały. Wnosząc o uchylenie wskazanej czynności wnioskodawcy podnieśli, iż A. P. nie posiadał przy dokonaniu zameldowania stosownych dokumentów (w tym potwierdzającego tytuł prawny do lokalu osoby poświadczającej fakt pobytu) i był już eksmitowany z wcześniejszego miejsca pobytu stałego w S. Zameldowania pod wskazanym adresem w B. dokonał natomiast na kilka miesięcy przed śmiercią R. O., posługując się jego dowodem, w czasie gdy ten nie był już w stanie samodzielnie podejmować decyzji.
Odpowiadając na wniosek, w piśmie z dnia 28 marca 2007 r., nr [...], Wójt Gminy [...] poinformował strony, że nie zasługuje on na uwzględnienie, albowiem zgodę na zameldowanie wyrażał ówczesny właściciel nieruchomości, który fakt przebywania A. P. w B. przy ul. [...] potwierdził, poprzez podpisanie druku zgłoszenia pobytu stałego. Organ wskazał, iż tożsamość osoby właściciela w czasie dokonywania zameldowania potwierdzały urzędowe rejestry gminne, w których figurował on jako podatnik podatku rolnego i od nieruchomości. Ponadto w chwili dokonania czynności przedstawiono do wglądu postanowienie Sądu z dnia 18 lutego 1999 r. o stwierdzeniu nabycia przez niego spadku.
Na skutek odwołania wniesionego przez M. i J. H., decyzją z dnia 6 czerwca 2007 r., nr [...], Wojewoda [...], uznając pismo Wójta Gminy [...] z dnia 28 marca 2007 r., za decyzję rozstrzygającą sprawę, postanowił o jej uchyleniu i przekazaniu sprawy anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał, iż mimo niezachowania formy, pismo organu pierwszej instancji jako rozstrzygające sprawę załatwianą w drodze decyzji i zawierające minimum elementów decyzji stanowi taki właśnie akt. W odniesieniu do stanu prawnego stwierdził, iż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 19974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz K.p.a. Odnosząc się do zakresu oraz charakteru postępowania prowadzonego w oparciu o art. 47 ust. 2 powyższej ustawy, powołując regulacje ustawowe przyjął, iż postępowanie to kończy rozstrzygnięcie wątpliwości meldunkowych w drodze decyzji administracyjnej. Organ wskazał na istotę tego postępowania. Dodał, że od 1 maja 2004 r., przy zameldowaniu na pobyt stały wymagane jest jedynie przedstawienie potwierdzenia okoliczności faktycznej, jaką jest pobyt danej osoby w lokalu, dokonanego przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Przedłożenie takiego potwierdzenia – mającego charakter dowodowy, przez osobę, która zgłasza swój pobyt, ma na celu przyśpieszenie procedury meldunkowej, gdyż w takiej sytuacji organ dokonuje niezwłocznie czynności materialno – technicznej zameldowania (art. 47 ust. 1 ustawy). W przypadku wątpliwości co do uzyskania takiego potwierdzenia, organ gminu podejmuje z kolei decyzję zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy. Organ odwoławczy podniósł także, iż w sprawie anulowania czynności zameldowania organ ma obowiązek przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe, wg reguł K.p.a.
W ponownym postępowaniu, pismem z dnia 14 czerwca 2007 r., organ pierwszej instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania i możliwości składania dowodów, wniosków dowodowych oraz wyjaśnień w sprawie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił uchylenia czynności materialno – technicznej polegającej na zameldowaniu A. P. na pobyt stały w miejscowości B. ul. [...]. Decyzja wydana została na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego za celowe uznano przeprowadzenie dowodu z oględzin, które zaplanowane zostały na dzień 26 września 2007 r., a o którym to fakcie powiadomiono strony postępowania. W trakcie ich przeprowadzania, pod nieobecność właścicieli, którzy nie stawili się we wskazanym terminie, przesłuchano A. P., który zeznał, iż z krótkimi przerwami od urodzenia zamieszkuje w miejscu zameldowania, jednakże nie w budynku głównym, lecz obok niego w przybudówce, w której ma swoje rzeczy osobiste. Ponadto, oświadczając że nie wyprowadzi się z miejsca zamieszkania wyjaśnił, iż w stodole, która została zamknięta przez obecnych właścicieli znajdują się jego meble. Na okoliczność przebywania A. P. przy ul. [...] w B., w trakcie oględzin przesłuchano również świadków, a to: sąsiadów P. N. i S. G., którzy potwierdzili fakt zamieszkiwania A. P. w przybudówce na spornej posesji. Wyjaśnienia odebrano także od A. K., który zeznał, że obecny był przy zameldowaniu A. P. Wyjaśnił, iż ówczesny właściciel nieruchomości R. O. przekazał mu swój dowód osobisty oraz dokument potwierdzający własność nieruchomości i jednocześnie potwierdzając zamiar dokonania zameldowania, wyraził w jego obecności zgodę poprzez złożenie podpisu na właściwym druku. Organ wskazał, iż czynności oględzin potwierdziły przebywanie i skoncentrowanie życia przez A. P. pod oznaczonym adresem, o których to okolicznościach świadczy jego zachowanie oraz sposób zagospodarowania pomieszczeń. Podał ponadto, iż informacje uzyskane od A. K. zostały potwierdzone przez niego w zeznaniach, które złożył w obecności J. i M. H., w dniu 12 października 2007 r. Dodatkowo na podstawie, uzyskanej z Referatu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych Urzędu Miejskiego w S., kopii dowodu osobistego R. O., zweryfikowano prawdziwość jego podpisu i oceny zeznań A. K. Dokonując oceny na podstawie materiału dowodowego organ uznał, iż przy zameldowaniu A. P.: przedłożył zaświadczenie o wymeldowaniu z poprzedniego miejsca pobytu, złożył prawidłowo wypełniony i podpisany druk zgłoszenia – na którym R. O. potwierdził jego pobyt, a także dowód osobisty właściciela i dokument potwierdzający jego tytuł prawny do nieruchomości. Jako stwierdzony organ wskazał przy tym fakt przebywania A. P. od kilkunastu lat na terenie przedmiotowej nieruchomości i skoncentrowania w tym miejscu życia osobistego. W oparciu o dokonane ustalenia uznał natomiast, iż brak jest podstaw do uchylenia czynności zameldowania.
W odwołaniu od decyzji wnosząc o jej uchylenie M. i J. H. wskazali, iż organ oparł swoje rozstrzygnięcie o fakty niezgodne z rzeczywistością. Stwierdził bowiem, iż podczas zameldowania zostały przedłożone wymagane dokumenty. Wszystkie zaś dokumenty dotyczące gospodarstwa, łącznie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, od wydania postanowienia były u siostry zmarłego – M. F., a od czasu sporządzenia testamentu u strony. Odwołujący podnieśli również zarzut co do uznanego przez organ faktu, że właściciel był płatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości. Jak wskazali dokument ten był niewiarygodny, bowiem podatki były nieopłacone od 2003 r. i uregulowane zostały dopiero po śmierci R. O. Powołując się na uchybienia natury materialno – prawnej i procesowej wyjaśnili, iż A. P. był zameldowany u swoich rodziców w S. do chwili ich śmierci. Z mieszkania został jednak eksmitowany i przez wiele miesięcy nie był nigdzie zameldowany. Dopiero w momencie znacznego pogorszenia się stanu zdrowia R. O., kiedy to nie był on w stanie podejmować samodzielnie decyzji, posługując się jego dowodem osobistym, bez prawa własności do lokalu, dokonał zameldowania w B. przy ul. [...]. Dodali, że A. P. nie ponosi kosztów utrzymania nieruchomości a ponadto stwierdzili, że A. K. jest "głównym sprawcą całego zamieszania". Odwołujący podnieśli także, że nigdy nie twierdzili, jakoby A. P. nie przebywał w domu. Obecnie jednak budynek przeznaczony jest do rozbiórki, której nakaz nałożono w drodze decyzji. Wskazując, iż nigdy wcześniej A. P. nie był zameldowany przy ul. [...] odwołujący podali, iż wcześniej wraz z rodzicami mieszkał przy ul. [...], później ul. [...] i wreszcie w S. oraz w Ż. Wywodząc z kolei, brak zgody zmarłego R. O. na zameldowanie podali, iż nie pozwolił on na zamieszkiwanie A. P. w domu lecz w przybudówce oraz nie pozwolił mu wnieść do domu mebli. Ponadto jako niewiarygodne odwołujący wskazali wyjaśnienia świadka K., podnosząc że w dniu 12 października 2007 r. za pomocą poczty na okoliczność podpisania zgody zeznania złożyli również Państwo K. Organ nie ustosunkował się jednak do zeznań świadków strony. Nie przesłuchał także żyjącego rodzeństwa oraz kuzynki R. O. Kwestionując legalność posługiwanie się przez A. K. dowodem R. O. oraz podnosząc jego nieobecność przy dokonaniu zameldowania odwołujący wskazali także na niewiarygodność zeznań tego świadka oraz brak upoważnienia urzędu gminy do porównywania podpisów.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w tym określające obowiązek meldunkowy, jego wykonanie polegające na zgłoszeniu wymaganych danych oraz rejestracyjny charakter zameldowania i wymeldowania organ uznał, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do odmowy zameldowania A. P. w trybie czynności materialno – technicznej, gdyż zgłoszenie meldunkowe odpowiadało stanowi rzeczywistemu, jakim jest niewątpliwe przebywanie na terenie posesji przy ul. [...] z zamiarem stałego zamieszkania. Jako oczywiste organ podał, iż uprawnieniem do zameldowania może być jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Stosownie do tego stwierdził też, że A. P. bez przeszkód ze strony R. O. zamieszkał i nadal zamieszkuje w miejscu zameldowania. To natomiast czyni niezasadnym zarzut nielegalności jego pobytu. Na dołączonym do akt zgłoszeniu meldunkowym potwierdzenia pobytu dokonał bowiem właściciel lokalu, a do wglądu przedstawiono jego dowód osobisty oraz akt własności. Wskazując, iż w gestii organu właściwego do zameldowania nie jest dokonywanie oceny co do zdatności obiektu na pobyt ludzi, organ jako nie mający znaczenia dla sprawy wskazał fakt, iż A. P. zajmuje przybudówkę. Dalej uznał, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało w sprawie zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Skutkiem tego dokonano zaś prawidłowej oceny, która to przez odwołujących nie była kwestionowana, iż A. P. faktycznie przebywał i przebywa w miejscu zameldowania. Jako nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia organ wskazał przy tym, brak zgody obecnych właścicieli na przebywanie A. P. na posesji. Wprawdzie bowiem, jak zaznaczył, obecny właściciel może żądać usunięcia z tego lokalu osoby, która nie posiada do niego uprawnień, jednakże rozstrzygnięcie tego zagadnienia nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym i nie mogło być ono podstawą stosowania art. 47 ust. 2 ustawy. Konieczność dokonania zameldowania, nie jest wszak uzależniona od charakteru tytułu prawnego do lokalu. Samo zameldowanie ma na celu wyłącznie odzwierciedlenie w urzędowej ewidencji faktycznego pobytu danej osoby i nie może być traktowane jako źródło powstania praw majątkowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, M. i J. H. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, podnosząc zarzut naruszenia art. 9 ust. 2a, art. 15 w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1979 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) oraz przepisów K.p.a., w części dotyczącej postępowania dowodowego, a w szczególności art. 7 i art. 10 w zw. z art. 77 i art. 78 K.p.a. Kwestionując ocenę dokonaną przez organ odwoławczy skarżący powołali argumenty podnoszone w odwołaniu. Przede wszystkim jednak w odniesieniu do obowiązku potwierdzenia pobytu osoby podlegającej zameldowaniu, przez właściciela lub inny podmiot dysponujący prawem do lokalu, jako naruszające przepisy wskazali dokonanie zameldowania bez obecności właściciela nieruchomości. Co do konieczności przedstawienia dokumentu stwierdzającego prawo do nieruchomości, jako nieprawidłowe wskazali natomiast potwierdzenie przy zameldowaniu tytułu własności w oparciu o fakt, iż właściciel był podatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości. Jednocześnie skarżący podnieśli, iż przy dokonywaniu zameldowania A. P. organ nie posiadał do wglądu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu, bowiem wszystkie dokumenty dotyczące spornej nieruchomości były w posiadaniu siostry zmarłego R. O. Brak dokonania wyjaśnienia tej okoliczności w postępowaniu dowodowym doprowadził z kolei do sprzeczności pomiędzy danymi wskazanymi przy zameldowaniu, a stanem faktycznym i prawnym. Dalej wskazując, iż w ponownym postępowaniu organ ograniczył się jedynie do zbadania warunków mieszkaniowych A. P. i uznał istnienie zgody właściciela nieruchomości na jego zamieszkiwanie w pomieszczeniu gospodarczym, skarżący zarzucili organowi przeprowadzenie czynności postępowania, z naruszeniem ich prawa do czynnego w nim udziału, na skutek zawiadomienia strony o oględzinach dopiero po telefonicznej interwencji. Ponadto wskazali, iż podczas przesłuchania świadka nie odnotowano pytań zadawanych przez stronę. Przypisując organowi nie wywiązanie się z obowiązków dotyczących pomocy społecznej, poprzez brak działań zmierzających do zapewnienia A. P. niezbędnych warunków bytowych, a także wskazując na konieczność rozbiórki budynku mieszkalnego przy ul. [...] z powodu złego stanu technicznego, skarżący zgodzili się z oceną, iż zameldowanie nie wywołuje skutków prawnych względem uprawnień właścicielskich do lokalu. Podnieśli jednak przy tym, iż winno być ono dokonane zgodnie z określonymi przez ustawę wymogami materialno – prawnymi oraz formalnymi wskazanymi w K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w ich ocenie, wynieść zaś można, że zameldowanie jest możliwe nawet bez zgody właściciela, bez jego obecności i wymaganych dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko i przedstawiając argumentację powołaną w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 23 marca 2008 r. skarżący wskazali kwestie do których Wojewoda [...] nie ustosunkował się w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania.
Zaznaczyć ponadto przyjdzie, iż w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bierze tym samym z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy w której skarga została wniesiona. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje zaś w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przeciwnym wypadku skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie uchylenia czynności materialno – technicznej polegającej na dokonaniu zameldowania. Przeprowadzona przez Sąd, według powyższych kryteriów, kontrola legalności wykazała, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna wydane zostały zgodnie z przepisami prawa tak procesowego, jak i materialnego.
Materialną podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – zwanej dalej ustawą. Obowiązek zameldowania na pobyt stały, wynikający z ogólnego obowiązku meldunkowego, obejmującego zameldowanie oraz wymeldowanie, określony został w art. 10 ust.1 tej ustawy, w myśl którego osoba przebywająca w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy, uznanie pobytu za stały uzależnione jest zatem od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek tj.: faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z zamiarem koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności faktycznych.
Odnosząc się do powołanych przepisów dostrzec przyjdzie, iż materialną przesłanką zameldowania na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem, dłużej niż trzy doby, przy jednoczesnym zamiarze stałego lub długotrwałego w nim przebywania, z wolą założenia w tym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zauważyć również należy, iż instytucja zameldowania jest jedynie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jego charakteru, służącym zbieraniu i aktualizowaniu danych o miejscu pobytu osób fizycznych, zgodnie z rzeczywistym i aktualnym stanem faktycznym. W żadnym zaś przypadku nie stanowi ona o tytule prawnym do lokalu osób zameldowanych, ani też o ich uprawnieniach do tego lokalu i legalności przebywania w nim. Kompetencje do orzekania w tym zakresie należą do sądów powszechnych. W postępowaniu meldunkowym nie jest zaś możliwe ich rozstrzyganie. Istotnym z punku widzenia zameldowania jest jedynie faktyczne zamieszkiwanie w lokalu.
Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy, zameldowanie jest rejestracją danych o osobie i miejscu jej pobytu. Dokonywane jest ono na podstawie zgłoszenia, w drodze czynności materialno – technicznej, która to nie ma cech aktu administracyjnego i nie kończy postępowania w konkretnej sprawie. Zgłoszenie zameldowania stanowi wypełniony i podpisany formularz, którego wzór określa załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz. U. Nr 236, poz. 1999 ze zm.). Zgodnie jednak z art. 9a ust. 1 i ust. 2 ustawy, przy zameldowaniu na pobyt stały, wraz z dowodem osobistym lub innym dowodem pozwalającym na ustalenie tożsamości osoby meldowanej, przedstawić również należy potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do lokalu może przy tym być umowa cywilno-prawna, wypis z księgi wieczystej, decyzja administracyjna, orzeczenie sądu lub inny dokument poświadczający tytuł prawny do lokalu. Obowiązek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, dokonania potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały, określony został w art. 29 ust. 1 ustawy, w myśl którego potwierdzenia tego dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Zauważyć przy tym trzeba, iż z przepisów ustawy nie wynika, aby osoba dysponująca prawem do lokalu musiała być obecna przy dokonywaniu zameldowania. W zakresie procedury rejestracyjnej dokonywanej w trybie art. 47 ust. 1 ustawy, wystarczającym jest dokonanie przez nią potwierdzenia w formie podpisu na formularzu, które dowodzi pobytu danej osoby pod oznaczonym adresem. Taka forma ma na celu przyśpieszenie procedury zameldowania, podczas której organ niczego nie rozstrzygając ogranicza się jedynie do sprawdzenia spełnienia wymagań formalnych określonych w art. 9a ust. 1 i ust. 2 ustawy oraz prawidłowości wypełnienia formularza i dokonuje czynności materialno – technicznej zameldowania. W świetle art. 9a ust. 2 oraz art. 29 ust. 1 ustawy chodzi o potwierdzenie dokonywane przez posiadającego tytuł prawny do lokalu, a zatem wymagane jest potwierdzenie faktu przebywania, mające charakter dowodowy. Stąd, przywołane przepisy nie stanowią o "wyrażeniu zgody" na pobyt i zameldowanie. Ponadto, także art. 9 ust. 2a ustawy nie wymaga wyrażenia takiej zgody przy wykonywaniu obowiązku meldunkowego. Może ona mieć znaczenie tylko na gruncie prawa cywilnego w zakresie rozstrzygania o uprawnieniach do posiadania i użytkowania lokalu (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1432/05 niepub.).
Stosownie do powyższego, dostrzec trzeba, iż na gruncie ustawy zarówno zgoda właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do danej nieruchomości na pobyt osoby dopełniającej obowiązku meldunkowego, jak również wspomniane potwierdzenie faktu tego pobytu, nie stanowią przesłanki zameldowania na pobyt stały. Potwierdzenie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy stanowi jedynie wymóg formalny dokonania zameldowania w drodze czynności materialno –technicznej. Materialnoprawną przesłankę meldunku, jak już wcześniej wskazano, stanowi natomiast faktyczne zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu.
Brak potwierdzenia powoduje jednak powstanie wątpliwości, co do zaistnienia w konkretnym przypadku materialnoprawnych przesłanek zameldowania. Wątpliwości w tym zakresie powstają również w sytuacji niespełnienia przy czynności rejestracyjnej innych wymogów formalnych. W takim przypadku, zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy, organ gminy o dokonaniu zameldowania rozstrzyga w drodze decyzji. Zauważyć przy tym trzeba, iż czynność materialno – techniczna zameldowania, jako że nie stanowi rozstrzygnięcia, nie nosi cech ostateczności, ani też prawomocności. W przypadku zatem błędnego wpisu ewidencyjnego, organ obowiązany jest dokonać jego wyeliminowania w trybie art. 47 ust. 2 ustawy. Rozstrzygając w tych granicach, organ dokonuje jednak oceny nie w oparciu o dokumenty wymagane przy rejestracji zameldowania lecz na podstawie istniejącego stanu faktycznego ocenia czy istniały i istnieją nadal przesłanki zameldowania.
Zadania organu i cel postępowania uregulowanego w art. 47 ust. 2 ustawy są odmienne od trybu określonego w art. 47 ust. 1 ustawy. Istotą tego postępowania, wyraźnie dostrzegalną w porównaniu z postępowaniem rejestracyjnym, jest rozstrzyganie – według reguł ogólnego postępowania administracyjnego – o tym, czy w chwili dokonania zameldowania istniały i obecnie zachodzą materialnoprawne przesłanki zameldowania. W procesie tym nie chodzi zatem o to, czy zgłoszenie odpowiadało wymaganiom formalnym, ale czy zachodzą materialnoprawne warunki obowiązku meldunkowego (por. wyrok SN z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt III RN 139/01, LEX nr 77116). W tym zakresie organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej K.p.a.
W świetle powyższych uwag jako zasadne w niniejszej sprawie uznać należało wszczęcie przez organ gminy postępowania w przedmiocie obowiązku meldunkowego w trybie art. 47 ust. 2 ustawy i podjęcie czynności wyjaśniających, w zakresie spełnienia przez A. P. materialnoprwanych przesłanek zameldowania, tj. zamieszkiwania w B. przy ul. [...]. Obecni właściciele nieruchomości, będący następcami prawnymi osoby dokonującej potwierdzenia pobytu stałego A. P., zakwestionowali bowiem prawidłowość czynności zameldowania, co do spełnienia przy jej dokonaniu wymogów formalnych. W świetle zaistniałych okoliczności, powstały tym samym wątpliwości, co do prawidłowości czynności rejestracyjnej. To zaś obligowało organ do wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 47 ust. 2 ustawy.
W tym miejscu, mając na uwadze podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące dokonania - w ich ocenie - rejestracji zameldowania bez obecności poprzedniego właściciela nieruchomości, braku jego zgody na zameldowanie, jak i zakwestionowanie posiadania przez organ do wglądu w chwili dokonania meldunku dokumentu potwierdzającego tytuł prawny właściciela do nieruchomości, uznać je jednak należało za bezzasadne i nie mające wpływu na dokonane w trybie art. 47 ust. 2 ustawy ustalenia. Jak już wcześniej wspomniano, istotą postępowania określonego w art. 47 ust. 2 ustawy, nie jest rozstrzyganie o prawidłowości postępowania rejestracyjnego i dokonywanie oceny, co do spełnienia w tym zakresie wymogów formalnych, lecz rozstrzyganie o zaistnieniu, bądź też nie, przesłanek zameldowania. W toku tego postępowania, które kończy się wydaniem decyzji, podstawę rozstrzygnięcia wątpliwości w przedmiocie zameldowania stanowi tym samym wyjaśnienie materialnoprawnych przesłanek. Zaznaczyć przy tym można, że nawet gdyby rozważyć podnoszone zarzuty, to nie znajdują one oparcia w przepisach prawa. Zgodnie z przedstawionymi wcześniej uwagami, stwierdzić wszak trzeba, iż zarówno zgoda na zameldowanie jak i obecność właściciela, nie stanowią wymogów koniecznych do dokonania rejestracji zameldowania. Jednocześnie, stosownie do art. 9 ust. 2a ustawy, jako dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości przyjąć należało decyzję określającą wysokość oraz sposób i termin zapłaty zobowiązania podatkowego właściciela nieruchomości. Obowiązek podatkowy wynika bowiem wprost z ustawy. Decyzja o wysokości i terminie zapłaty podatku rolnego i od nieruchomości, stanowi natomiast konkretyzację tego obowiązku w stosunku do określonego podmiotu. Fakt, iż podatki w okresie dokonania zameldowania nie były płacone pozostaje przy tym bez wpływu na byt prawny decyzji zobowiązującej do ich zapłaty. Czym innym jest ustalenie przez organ zobowiązania podatkowego, a czym innym jego realizacja. Zaakcentować również trzeba, że okoliczność, iż w dacie zameldowania R. O. był właścicielem nieruchomości zabudowanej, jest bezsporna.
Ponadto, po przeanalizowaniu akt administracyjnych przedmiotowej sprawy nie można również stwierdzić, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w trybie art. 47 ust. 2 ustawy naruszało przepisy prawa. Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w odniesieniu do spełnienia przesłanek zameldowania na pobyt stały. W tym zakresie stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a następnie w myśl art. 80 K.p.a. dokonał oceny spełnienia przesłanek zameldowania w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Jako mające w niniejszej sprawie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wskazać przy tym należy dowód z oględzin przeprowadzonych pod adresem stałego zameldowania A. P. oraz przesłuchania świadka A. K., który to był obecny przy dokonaniu zameldowania w trybie art. 47 ust. 1 ustawy i pomagał A. P. przy dopełnieniu wymaganych w tym zakresie formalności. Jednocześnie, w odniesieniu do tych dowodów stwierdzić trzeba, iż podjęte zostały zgodnie z zasadami postępowania dowodowego, a strony zostały powiadomione o terminie ich przeprowadzenia. Okoliczność, iż strony nie brały udziału w tych czynnościach, nie stanowi zatem o naruszeniu art. 10 K.p.a. W ocenie Sądu nie można takiego zarzutu postawić również w związku z zaistniałym uchybieniem obowiązkowi powiadomienia stron o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. Zarzut w tym zakresie może bowiem odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucone uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05 niepub.). W niniejszej zaś sprawie, stawiając w skardze zarzut naruszenia art. 10 K.p.a., strony nie podniosły jakiej konkretnie czynności (w ponownym postępowaniu) nie mogły dokonać na skutek niepowiadomienia ich o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków. Z pewnością, czynności tej nie stanowi złożenie wniosku o dopuszczenie dowodu z pisemnych oświadczeń, wskazywanych przez stronę skarżącą, osób. W toku bowiem postępowania wyjaśniającego, po otrzymaniu pisemnych oświadczeń, organ wezwał bowiem skarżących do wskazania celu ich przedłożenia oraz czy wnoszą oni o przeprowadzenie dowodu z dokumentu. Na wezwanie to, skarżący nie udzielili odpowiedzi. Dlatego też, wobec niezłożeni wniosku o przesłuchanie tych osób, nie można stwierdzić, że organ naruszył art. 10 i art. 78 K.p.a.
Mając na uwadze przebieg postępowania wyjaśniającego, uznać tym samym w ocenie Sądu należało, że nie ma w niniejszej sprawie podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 10 K.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 Kpa. Sam fakt, iż skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem organu nie może przesądzać o ich naruszeniu. Wbrew zarzutom, podanym w skardze, nie istnieją też podstawy do przyjęcia, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji co do istniejących przesłanek zameldowania jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że A. P. faktycznie zamieszkiwał na terenie posesji przy ul. [...] w B. w chwili dokonania zameldowania w drodze czynności materialno – technicznej, jak i w chwili prowadzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, czemu organ dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Fakt ten potwierdzony został przy dokonaniu zameldowania przez ówczesnego właściciela nieruchomości R. O., poprzez złożenie podpisu na zgłoszeniu. W toku postępowania administracyjnego, wszczętego w trybie art. 47 ust. 2 ustawy, potwierdzili go natomiast A. P., A. K. oraz sami skarżący, którzy w odwołaniu podali, że nigdy nie zaprzeczano twierdzeniu o przebywaniu zameldowanego pod wskazanym adresem, a w skardze wskazali, iż zameldowany zajmuje budynek gospodarczy, gdzie skoncentrował swoje sprawy bytowe i życiowe. Okoliczność zamieszkiwania na spornej posesji potwierdziły również przeprowadzone oględziny, które jak wynika z protokołu wykazały, iż pobyt A. P. pod wskazanym adresem wykazuje cechy pobytu połączonego z zamiarem stałego tam przebywania. Pomimo podnoszenia zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych, skarżący nie zaprezentowali przy tym argumentacji, która mogłaby prowadzić do zakwestionowania poczynionych przez organ ustaleń, co do przebywania A. P. na terenie nieruchomości stanowiącej obecnie ich własność.
Uwzględniając powyższe, skoro w toku postępowania wyjaśniającego ustalono w niniejszej sprawie, że skarżący dopełnił przy dokonaniu zameldowania w drodze czynności materialno – technicznej wymogów formalnych, w ocenie Sądu nie można było uznać, iż czynność rejestracji zameldowania dokonana została w sposób wadliwy. Jednocześnie, wobec potwierdzenia okoliczności stałego zamieszkiwania A. P. na spornej posesji, która to przez skarżących nie jest kwestionowana, przyjąć należało, iż spełnił on przesłanki zameldowania na pobyt stały. Tym samym zdaniem Sądu, nie istniały w niniejszej sprawie podstawy do uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż organ rozstrzygający o zameldowaniu nie jest uprawniony do dokonywania, w ramach postępowania meldunkowego oceny, czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i jednocześnie uzależniania od tej oceny dokonania zameldowania na pobyt stały. Nie ma też znaczenia dla dokonania zameldowania, że strona zamieszkuje w przybudówce do budynku głównego, która nie zapewnia podstawowych warunków lokalowych. Zameldowanie jak wskazano ma bowiem na celu wyłącznie odzwierciedlenie w urzędowej ewidencji pobytu danej osoby w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem. Jego dokonanie nie jest przy tym zależne od tego czy lokal spełnia wymagania przewidziane dla lokalu przeznaczonego na pobyt ludzi. Nieuprawnionym jest tym samym żądanie od organu w ramach postępowania o zameldowanie realizacji obowiązków z zakresu pomocy społecznej, która może być realizowana w odrębnym postępowaniu, w ramach przysługujących organom kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie.
Stosownie do przedstawionej oceny, Sąd uznał zatem w niniejszej sprawie, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Wobec powyższego na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. oddalono skargę
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło