III SA/Wa 2214/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Sylwester Golec, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w G. obecnie przejęta przez B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 10.2007 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) oraz art. 18, art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.), dalej zwanej "u.p.e.a.", Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia N. Spółka z o.o., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] 06.2007r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Z motywów postanowienia wynika, że na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] 03.2007 r. od numeru [...]/2007 do nr [...]/2007, obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Narodowy Fundusz Zdrowia, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku N. Spółka z o.o. Zawiadomieniami z dnia [...] 03.2007 r. nr [...]/2007, [...]/2007, [...]/2007, [...]/2007 organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Odpisy tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu doręczono Spółce 06.04.2007r. Pismem z dnia 19.04.2007r. pełnomocnik Spółki złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną. Pełnomocnik wniósł o uchylenie dokonanej czynności, zwrot pobranych środków pieniężnych oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 5 oraz art. 27a § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego na podstawie wadliwych zawiadomień o zajęciu, zawierających dane niezgodne z treścią tytułów wykonawczych z powodu zaokrąglenia odsetek za zwłokę do pełnego złotego. Okoliczność ta, w ocenie skarżącego, spowodowała naruszenie wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności. Pełnomocnik zarzucił też naruszenie § 39 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137. poz. 1541, ze zm.), dalej zwanego "rozporządzeniem" poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego na podstawie zawiadomień o zajęciu niestanowiących urzędowego druku, gdyż pominięto w nich treść pouczenia o sposobie wypełnienia zawiadomienia. Postanowieniem z dnia [...]06.2007r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. oddalił skargę stwierdzając, że ww. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a. oraz że zostały sporządzone zgodnie z wzorem zawiadomienia stanowiącego załącznik nr 14 do rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 27a u.p.e.a., organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przepis ten dotyczy zaokrągleń należności w tytule wykonawczym oraz podkreślił, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustalają sposobu zaokrąglania odsetek za zwłokę w zawiadomieniach o zajęciu praw majątkowych. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w G. wskazał, że stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74, ze zm.) od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), dlatego odsetki za zwłokę od należności ujętych w ww. zawiadomieniach o zajęciu podlegały zaokrągleniu w sposób wskazany w art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w G. wyjaśnił, że w związku z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny wydał postanowienie [...]05.2007r. nr [...], którym uznał za zasadny zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]/2007 i umorzył postępowanie egzekucyjne w tej sprawie, natomiast nie uznał za zasadne zarzutów w przedmiocie prowadzenie egzekucji na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych. W zażaleniu Pełnomocnik zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 67 § 1 i § 2 pkt 5 oraz art. 27a § 1 i § 2 u.p.e.a. Utrzymywał, że przepis art. 63 Ordynacji podatkowej nie jest przepisem objętym zakresem regulacji art. 23 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ nie został umiejscowiony w Dziale III Rozdziale 6 Ordynacji podatkowej, dotyczącym odsetek za zwłokę, lecz w Dziale III Rozdziale 7 tej ustawy, dotyczącym wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Minister Finansów podniósł, iż organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych, zaś zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonał stosując odpowiednio art. 80 § 1 i 2 tej ustawy. W ocenie Ministra Finansów nie dopuszczono się uchybień formalnych w dokonanej czynności egzekucyjnej. Organ drugiej instancji uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 27a § 1 i § 2 u.p.e.a., jako że dane zawarte w ww. zawiadomieniach o zajęciu w zakresie wysokości odsetek za zwłokę nie są sprzeczne z postanowieniami tego przepisu. Zdaniem Ministra Finansów, przepis art. 27a § 1 u.p.e.a. odnosi się tylko do treści tytułu wykonawczego, nie dotyczy natomiast zakresu informacji, jakie powinny być zawarte w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Również z treści § 2 tego artykułu wynika, iż przepis ten odnosi się tylko do sposobu zaokrąglania odsetek za zwłokę w tytule wykonawczym. W tytułach wykonawczych ujętych w ww. zawiadomieniach o zajęciu wierzyciel dokonał zaokrąglenia odsetek do pełnych dziesiątek groszy, spełniając wymóg wynikający z art. 27 § 2 u.p.e.a. Minister Finansów podniósł, że w przepisie art. 67 § 2 u.p.e.a. zostały określone elementy, jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Jak wynika z akt sprawy, druk zajęcia rachunku bankowego zawiera elementy wskazane w art. 67 § 2 tej ustawy i odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzajów druków w załączniku nr 14 do rozporządzenia. Zauważył, iż określony w załączniku nr 14 wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawiera tylko pouczenie, że kwoty podaje się w złotych i groszach. Z kolei art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. wprowadzający zasadę, iż w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności należy wskazać kwotę odsetek za zwłokę naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, nie określa zasad zaokrąglania odsetek w zawiadomieniu o zajęciu. Zdaniem organu, ogólna zasada zaokrąglania przez wierzyciela w tytule wykonawczym odsetek za zwłokę nie może być stosowana na etapie realizacji tytułu w odniesieniu do należności podlegających odmiennym zasadom zaokrąglania odsetek za zwłokę, uregulowanych w odrębnych przepisach. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby bowiem uznanie, iż przepisy u.p.e.a. kształtują zasady naliczania odsetek za zwłokę od egzekwowanych należności, co jest nieuprawnione, ponieważ zasady naliczania i zaokrąglania należności poszczególnych wierzycieli regulowane są odrębnymi przepisami, kształtującymi obowiązki zobowiązanego na rzecz wierzycieli. Wyrażona w art. 23 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zasada nienaliczania odsetek wówczas, gdy ich kwota nie przekracza 6,60zł nie potwierdza, wbrew twierdzeniom strony, iż do nieopłaconych w terminie składek nie mają zastosowania zasady zaokrąglania odsetek za zwłokę, ustalone w art. 63 Ordynacji podatkowej. Zasadnicze znaczenie ma odesłanie zawarte w art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do Ordynacji podatkowej, w której zasady zaokrąglania odsetek zostały określone w art. 63. Dlatego umiejscowienie art. 63 Ordynacji podatkowej w Dziale III Rozdziale 7 ustawy dotyczącym wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, a nie w Dziale III Rozdziale 6 dotyczącym odsetek za zwłokę nie oznacza, iż przepis art. 63 Ordynacji podatkowej nie jest objęty zakresem regulacji art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Skoro na mocy art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odsetki za zwłokę do nieopłaconych w terminie składek są naliczane według zasad określonych w Ordynacji podatkowej, to oznacza, iż organ egzekucyjny postąpił prawidłowo, dokonując zaokrąglenia wysokości odsetek za zwłokę do pełnych złotych w ww. zawiadomieniach o zajęciu. Nie naruszył więc, wbrew zarzutom Strony, zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze powtórzone zostały zarzuty zawarte w zażaleniu. Pełnomocnik Spółki dowodził, iż niezależnie, czy błąd organu egzekucyjnego jest korzystny, czy też niekorzystny dla zobowiązanego, przepisy u.p.e.a. i rozporządzenia nie dają organowi temu uprawnienia do wypełniania zawiadomień w sposób przezeń uczyniony. Ponieważ zawiadomienia nie odzwierciedlają treści tytułów wykonawczych określających wysokość wierzytelności i pozostają w sprzeczności ze wskazanymi w skardze przepisami prawa, stwierdzić należy, iż zastosowanie środka egzekucyjnego było wadliwe. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, zaskarżone postanowienie nie narusza art. 27a u.p.e.a. Słusznie Minister Finansów wskazał, że przepis ten reguluje sposób zaokrąglania odsetek w tytule wykonawczym. Przepis ten bowiem w § 1 - § 4 normuje materię związaną z treścią tytułu wykonawczego. Nie ma też przepisu odsyłającego do odpowiedniego stosowania postanowień art. 27a § 1 i § 3 u.p.e.a. do zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Jedyny przypadek kiedy stosuje się sposób zaokrąglania odsetek określony w § 1 i § 3 art. 27a u.p.e.a. został wskazany w § 2 i § 4 tego przepisu i dotyczy on wyłącznie kosztów egzekucyjnych. Ponieważ art. 27a § 1 - § 4 nie dotyczy zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, zarzut naruszenia jego postanowień w niniejszej sprawie nie może być uznany za trafny. Organy nie mogły też naruszyć § 5 tego przepisu, jako że nie znajduje on zastosowania. Przepis ten normuje kwestię końcowego rozliczenia kwot uzyskanych z egzekucji, wynikających z zaokrąglenia kwot. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 5 u.p.e.a. W § 1 przepis ten stanowi, iż z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach. Natomiast w § 2 omawianego przepisu wskazane zostały elementy jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, zaś według pkt 5 owo zawiadomienie winno wskazywać kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. Poddając ocenie wystawione w niniejszej sprawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem przede wszystkim stwierdzić trzeba, iż zostały one, zgodnie z dyspozycją art. 67 § 1 u.p.e.a., sporządzone według wzoru określonego w rozporządzeniu (załącznik nr 14 do rozporządzenia) i zawierają wszystkie elementy określone w § 2 tego przepisu, włącznie z elementami wymienionymi we wskazywanym przez Skarżącego pkt 5. Zatem nie ma żadnych podstaw, by uznać, iż w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zauważenia wymaga, iż żaden przepis u.p.e.a. nie normuje sposobu (zasad) zaokrąglania odsetek za zwłokę w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego. Dlatego sposób zaokrąglenia odsetek za zwłokę w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego pozostaje bez wpływu na ważność tej czynności egzekucyjnej. Skoro bowiem nie można wykazać, iż dany przepis u.p.e.a. został naruszony przy realizacji czynności egzekucyjnej, to tym bardziej nie można skutecznie podważyć ważności tej czynności. W żadnym razie nie można uznać za normotwórczą uwagi zawartej w załączniku nr 14 do rozporządzenia zamieszczonej pod wzorem zawiadomienia, do której nawet nie ma odesłania we wzorze. Uwaga ta brzmi: "Kwoty podaje się w złotych i groszach". Przede wszystkim uwaga ta nie ma rangi przepisu, poza tym nie odnosi się ona do sposobu zaokrąglania odsetek. Wydaje się, że można ją traktować co najwyżej jako wskazówkę instruktażową, jeżeli żaden przepis prawa nie określa w jaki sposób wykazać kwotę. Słusznie Minister Finansów wskazał w niniejszej sprawie na postanowienia art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, według którego od nieopłaconych w terminie składek należne są odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej. Skoro ustawa stanowiąca podstawę powstania wierzytelność reguluje również sposób obliczania odsetek (zasady obliczania i wysokość odsetek) od tej wierzytelności, to przepis materialny tej ustawy ma pierwszeństwo przed, chociażby wcześniej omówioną uwagą instruktażową. Celem egzekucji jest uzyskanie przez wierzyciela należnych mu kwot. Jeśli należną kwotą jest wierzytelność wraz z odsetkami i przepis prawa materialnego normuje wysokość wierzytelności i wysokość odsetek, to wierzyciel winien uzyskać kwotę wynikającą z tych przepisów, bez względu na to czy zapłata następuje dobrowolnie, czy w drodze egzekucji. W każdym z tych przypadków, w razie zwłoki w zapłaceniu wierzytelności, odsetki są obliczane w taki sam sposób. Zupełnie bez znaczenia pozostaje, w którym Rozdziale Działu III Ordynacji podatkowej znajduje się art. 63 ust. 1, ponieważ ustawodawca w art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie odsyła do konkretnych przepisów, Rozdziałów, czy też Działów Ordynacji podatkowej, lecz nakazuje stosować te jej przepisy, bez względu na ich umiejscowienie w ustawie, które regulują zasady i wysokość obliczania odsetek za zwłokę. Reasumując, stwierdzić trzeba, iż zaskarżone postanowienie nie narusza znajdujących w niniejszej sprawie zastosowanie przepisów prawa, a tym samym zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. jest niezasadny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).