I SA/Wa 241/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2008 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] października 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego T. C. kwotę 54 (pięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpoznaniu odwołania T. C., decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie przyznania T. C. zasiłku celowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] października 2007 r. przyznał T. C. prawo do świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i w naturze w wysokości [...] zł miesięcznie. Od powyższej decyzji T. C. złożył odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, że przyznany specjalny zasiłek celowy w kwocie [...] zł nie wystarczy nawet na bilety aby dojechać do lekarza, nie mówiąc o wykupieniu leków, zakupie ubrania i jedzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że T. C. w dniu 9 października 2007 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup lekarstw i pokrycie kosztów leczenia. Pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w dniu 9 października 2007 r. przeprowadził u wnioskodawcy wywiad środowiskowy (aktualizacyjny). Z wywiadu wynika, że T. C. prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Na dochody rodziny składa się: renta żony [...] zł oraz dochód w wysokości [...] zł z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha przeliczeniowych, stanowiącego własność syna S. oraz zasiłek rodzinny [...] zł. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł, co daje na osobę w rodzinie kwotę [...] zł. Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 950 ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organ podał, że Ośrodek Pomocy Społecznej rozpatrując niniejszą sprawę uznał, iż zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności (choroba wnioskodawcy) uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego i takie świadczenie przyznał w kwocie [...] zł. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Na podjęcie decyzji przez Ośrodek Pomocy Społecznej w R. o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego w kwocie 100 zł miała wpływ zarówno sytuacja materialna rodziny wnioskodawcy jak i możliwości finansowe pomocy społecznej, które są ograniczone ze względu na dużą liczbę osób ubiegających się o pomoc i nie posiadających żadnych dochodów lub o dochodach niższych od kryterium dochodowego. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należało stwierdzić, iż organ pierwszej instancji podejmując przedmiotową decyzję nie dopuścił się naruszenia prawa, a decyzja podjęta została w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego w związku z tym nie było podstaw do jej zmiany. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2007 r. T. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniósł, że jego rodzina znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej. T. C. oświadczył, że po bardzo ciężkim wypadku drogowym nie nadaje się do żadnej pracy i nie ma z czego się utrzymać. Żona H. C. choruje na padaczkę. Uzyskiwana przez H. C. renta w wysokości [...] zł i zasiłek rodzinny na piętnastoletniego syna nie wystarcza na utrzymanie rodziny. Dochody syna, ucznia III klasy liceum, z gospodarstwa rolnego (17 ha), które posiada od 1 marca 2007 r. przeznaczane są na utrzymanie syna, prowadzenie gospodarstwa, wynagrodzenie dla pracowników i wynajem sprzętu rolniczego. W piśmie z dnia 15 lutego 2008 r. skarżący podniósł, że kwota przyznanej pomocy jest za niska, skoro miesięczne wydatki ponoszone na zakup samych biletów i dojazdy do lekarzy są dużo wyższe, nie mówiąc o wydatkach na leki, ubranie i wyżywienie. Skarżący zwrócił również uwagę na stronniczość i negatywne działania podejmowane w stosunku do jego osoby przez kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej i przewodniczącego Rady Gminy w R. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o odrzucenie lub o oddalenie skargi podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Dodatkowo Kolegium wskazało, że skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła H. C. żona wnioskodawcy. Prawo do wniesienia skargi, według art. 50 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma każdy, kto ma w tym interes prawny. Z uwagi na to, że stroną, której interesu prawnego dotyczy zaskarżona decyzja jest T. C. Kolegium wezwało stronę do wypowiedzenia się, czy wyraża zgodę na wniesienie skargi na decyzję Kolegium przez żonę H. C. W odpowiedzi na wezwanie H. C. przysłała wyjaśnienie, w którym poinformowała, że jej mąż leczy się u psychiatry i od takich osób nie powinno się wymagać składania podpisów. Organ wyjaśnił, że skarżąca poza własnymi stwierdzeniami nie przedstawiła żadnego dowodu, choćby w postaci zaświadczenia lekarskiego, świadczącego o tym, że jej mąż nie jest w stanie samodzielnie podpisać pisma. W piśmie z dnia 14 maja 2008 r. T. C. podtrzymał argumentację skargi. Do pisma dołączył dokumentację leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Podstawę prawną w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z treści tego przepisu wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego specjalnego wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie Sądu, zarówno Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. trafnie oceniły powypadkową sytuację zdrowotną T. C. jako "przypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 41 pkt 1 powołanej wyżej ustawy. Sąd nie podziela jednak stanowiska organów, że rozmiar przyznanego świadczenia w tej konkretnej sprawie ([...] zł) był odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Z akt sprawy przedłożonych Sądowi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. oraz dokumentów załączonych przez skarżącego do akt sądowych wynika, że T. C. wnioskował o przyznanie świadczenia na pokrycie wydatków na leki i koszty leczenia. Wydatki na ten cel skarżący określił na kwotę [...] zł (aktualizacja wywiadu środowiskowego). T. C. w 2004 r. uległ wypadkowi komunikacyjnemu w wyniku którego doznał [...]. W wyniku leczenia operacyjnego [...]. Obecnie [...]. Skarżący [...]. Stwierdzono u niego również [...]. Po wypadku u skarżącego pojawiły się [...]. T. C. wymaga stałej kontroli i opieki lekarskiej. Wymaga też opieki osoby trzeciej. Nie rokuje wyleczenia. Od dnia 17 lipca 2007 r. skarżący leczy się w [...]. Pozostaje pod opieką [...]. W okresie od 1 października 2007 r. do końca 2007 r. korzystał ze świadczeń opieki [...]. ([...]). Skarżący nie wykonuje żadnej pracy i nie jest w stanie pracować (oświadczenie skarżącego z dnia 9 października 2007 r.). Z przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy wynika zatem, że T. C., mimo osiągania przez jego czteroosobową rodzinę dochodu w łącznej wysokości [...] zł z gospodarstwa rolnego, renty i zasiłku rodzinnego (okoliczności w sprawie niesporne wynikające z aktualizacji wywiadu środowiskowego), często korzysta z pomocy lekarskiej i psychologicznej. Pomoc ta świadczona jest w innej miejscowości, niż miejsce zamieszkania skarżącego. Dojazd do miejsca świadczenia opieki lekarskiej i psychologicznej, z racji stanu zdrowia T. C., odbywa się pod opieką jego małżonki H. C. Okoliczności te, zdaniem Sądu, świadczą o tym, że w ramach miesięcznych wydatków na leczenie zawierają się też dodatkowe koszty (dojazd do innej miejscowości wraz z osobą trzecią), czego organy obu instancji nie uwzględniły przy ustalaniu wysokości przyznanego świadczenia. Organy pominęły również to, że wniosek T. C. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dotyczył także udzielenia pomocy na zakup leków. Przyznając zasiłek w kwocie [...] zł organy nie wzięły pod uwagę tej części żądania wniosku, lecz skupiły się na osiąganym przez rodzinę wnioskodawcy dochodzie. Tymczasem kwestia wysokości ponoszonych przez skarżącego wydatków na leki i dojazdy na wizyty lekarskie ma istotne znaczenie dla sprawy. Z oświadczenia złożonego na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego H. C. wynika, że T. C. przyjmuje bardzo drogie leki, a kwota [...] zł wystarcza na jedną dawkę. Trudno również zaakceptować pogląd organu pierwszej instancji, że stan psychofizyczny skarżącego umożliwia podejmowanie przez niego działań na rzecz poprawy sytuacji ekonomicznej rodziny, skoro skarżący ma amputowaną część stopy, porusza się o lasce i ma zaburzenia psychiczne. Nie można więc przyjąć, że skarżący znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, którą jest w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Wobec powyższego Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. i Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wydali kwestionowane w sprawie decyzje z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 KPA w związku z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym uchylenie wydanych w sprawie decyzji nie spowodowało wystąpienia w sprawie skutku orzekania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z treści skargi wynika bowiem, że kwota świadczenia pieniężnego przyznanego przez organ pomocy społecznej była – zdaniem skarżącego - zbyt niska. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pomocy społecznej zastosuje się do zaprezentowanej przez Sąd oceny prawnej i wyda w sprawie rozstrzygnięcie, w którym zwiększy rozmiar pomocy, w zależności od ustalonej w sposób dokładny i wszechstronny wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego na koszty jego szeroko rozumianego leczenia. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 i 4 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 ze zm.).