I FZ 338/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. – syndyka masy upadłości I. Spółki z o.o. w upadłości z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 116/08, odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od skargi G. K. – syndyka masy upadłości I. Spółki z o.o. w upadłości z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 21 grudnia 2007 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić skarżącemu termin do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 116/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu wniosku G. K. – syndyka masy upadłości I. Spółki z o.o. w upadłości odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 21 grudnia 2007 r., nr [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że argumentacja podniesiona przez stronę skarżącą jest niewystarczająca do stwierdzenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Zaznaczono, że wezwanie sądowe o uzupełnienie braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego zostało prawidłowe wysłane pod wskazany przez syndyka adres, tj. ul. D. 4, [....] S., który był adresem upadłej spółki. Sąd przypomniał, że wobec braku wskazania w skardze innego adresu dla doręczeń, doręczenie nastąpiło zgodnie z przepisem, tj. art. 67 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.), a niemożność doręczenia skarżącemu tychże pism pod tym adresem, wobec stwierdzenia ze strony doręczyciela, iż pod adresem tym "adresat nie jest znany", rodziła - w myśl art. 67 § 4 tejże ustawy - skutek w postaci pozostawienia pism w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Odnosząc się dalej do argumentacji skarżącego wskazującej na zaniedbania podmiotu doręczającego, Sąd I Instancji stwierdził, że z żadnego przepisu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. (Dz.U. Nr 62. poz. 697 ze zm.) nie wynika, aby pocztowa placówka oddawcza miała obowiązek "przekierowywania" przesyłki sądowej na inny od wskazanego przez nadawcę znany jej adres odbiorcy, bowiem o adresie, pod jakim winny być doręczane przesyłki rozstrzygają przepisy ustawy procesowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o zmianę postanowienia i przywrócenia terminu oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Według żalącego Sąd naruszył art. 65 u.p.p.s.a., § 9-10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości oraz art. 176 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego poprzez pominięcie okoliczności, że wobec skarżącego wiedzione jest postępowanie upadłościowe, co z kolei implikuje konieczność stosowania w każdym postępowaniu przepisów szczególnych - w niniejszym wypadku Prawa upadłościowego i naprawczego, które to przepisy niezależnie od tego czy poczta doręcza przesyłkę urzędową czy prywatną, nakazują jej "przekierowywać" wszelką korespondencję na adres wskazany przez Syndyka, a któremu to obowiązkowi instytucja ta zaniechała doprowadzając do wystąpienia po stronie skarżącego - bez jego winy - negatywnych skutków procesowych w postaci odrzucenia skargi. W ocenie autora zażalenia WSA naruszył również art. 86 § 1 u.p.p.s.a. – poprzez przyjęcie, że niedokonanie przez skarżącego czynności w niniejszym postępowaniu wynikało z jego winy co uniemożliwiało pozytywne rozpatrzenie wniosku, gdy tymczasem skarżący dochował wszelkich zasad sporządzania pism sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym - wskazał rejestrową siedzibę upadłego - oraz zasad wynikających z obowiązującego w przypadku skarżącego Prawa upadłościowego i naprawczego - powiadomił placówki pocztowe o adresie Biura Syndyka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem, tj. art. 86 § 1 u.p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z przepisem, tj. art. 87 § 2 u.p.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy wskazać, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W sprawie jako przesłankę braku winy przy zachowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i do uiszczenia wpisu sądowego strona wskazuje, na zaniedbania podmiotu doręczającego. Zdaniem strony placówka pocztowa miała obowiązek doręczania wszelkiej korespondencji na adres wskazany przez Syndyka a nie czyniąc zadość temu obowiązkowi doprowadziła po stronie skarżącego do negatywnych skutków procesowych w postaci odrzucenia skargi. Oceniając powyższe argumenty należy mieć na uwadze fakt, że uprawdopodobnienie nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, ma ono bowiem na celu, jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, tym samym uwiarygodnienie braku winy strony w uchybieniu terminu powinno być na tyle przekonywujące, aby uzasadniało jej zastosowanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego strona w sposób dostateczny wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia przedmiotowych braków. Nie można bowiem stwierdzić, że uchybienie terminu leżało wyłącznie po jej stronie. Należy zgodzić się z żalącym, że nie odebranie przesyłki sądowej wynikło z przyczyn niezależnych od skarżącego, a mianowicie z niedopełnienia przez pracowników placówki pocztowej obowiązków związanych z doręczaniem przesyłek kierowanych na adres siedziby upadłej spółki. Za taką oceną przemawia przede wszystkim zastosowanie się przez Syndyka do przepisu, tj. art. 176 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego. W świetle tej regulacji Syndyk zawiadamia placówki pocztowe o ogłoszeniu upadłości. Placówki te doręczają syndykowi adresowaną do upadłego korespondencję i wszelkie przesyłki. Jak wynika z akt sprawy (karta 65-73) Syndyk - po myśli wskazanego przepisu - zawiadomił placówkę pocztową o przesyłaniu korespondencji na wskazany przez niego adres. Nie można zatem przyjąć, że syndyk nie zachował tutaj stosownej staranności. Tym samym nie można przyjąć, że nie otrzymanie przez Syndyka zawiadomienia nastąpiło z jego winy a co za tym idzie, iż uchybienie przedmiotowego terminu nastąpiło z jego winy. Zgodzić się należy, z Sądem I instancji, że z żadnego przepisu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. (Dz.U. Nr 62. poz. 697 ze zm.) nie wynika, aby pocztowa placówka oddawcza miała obowiązek "przekierowywania" przesyłki sądowej na inny od wskazanego przez nadawcę znany jej adres odbiorcy. Również, że o adresie, pod jakim winny być doręczane przesyłki rozstrzygają przepisy ustawy procesowej. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że w przedmiotowej sprawie należało zbadać czy wnioskujący o przywrócenie terminu uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec tego za istotne tutaj należało uznać wskazanie przez żalącego na przepis, tj. art. 176 ust. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego. To zastosowanie się bowiem do tej regulacji – będącej regulacją szczególną w stosunku do przepisów procesowych – rodziło przeświadczenie u Syndyka, że otrzyma on wszelką korespondencję kierowaną na adres upadłej spółki. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania należy stwierdzić, że nie znajduje on uzasadnienia. Stosownie do art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, s. 527 i powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego).