I SA/Bk 89/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. na wniosek Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. wydał w dniu [...].06.2007 r. decyzję nr [...] o zabezpieczeniu na majątku K. K., zwanego dalej "skarżącym" zobowiązań w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. i 2003 r. w łącznej kwocie ponad 643 tys. zł. W dniu [...].07.2007 r. wystawiono zarządzenia zabezpieczenia. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. na wniosek wierzyciela postanowieniem z dnia [...].10.2007 r. nr [...], na podstawie art. 159 § 1 i 2 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), przedłużył termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. i 2003 r. - do 14 dnia po dacie doręczenia decyzji określającej wysokość tych zobowiązań podatkowych. Przedłużenie terminu organ egzekucyjny uzasadnił wyjątkowo skomplikowanym postępowaniem podatkowym prowadzonym w przedmiocie określenia tych zobowiązań podatkowych przez dwa organy tj. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. Pismem z dnia 09.11.2007 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie przepisów art. 159 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe ich zastosowanie tj. uznanie, że zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, a także naruszenie art. 224a § 1 pkt 1 oraz art. 33d pkt 6 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, mimo wniosków w tym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...].12.2007 r. nr [...] uchylił postanowienie pierwszoinstancyjne w części dotyczącej przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. uznając, iż nie wystąpiły wskazane przez organ pierwszej instancji okoliczności do przedłużenia tego terminu oraz utrzymał postanowienie w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w zakresie przedłużenia termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. organ egzekucyjny dokonał niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy przyjmując, iż organ podatkowy nie wydał jeszcze decyzji określającej wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za ten okres. Jak ustalono Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...].09.2007 r. nr [...] określił wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. Stąd zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia w tej części. W zakresie przedłużeniu terminu w odniesieniu do podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. uznano, iż w sytuacji, gdy postępowanie podatkowe w sprawie określenia tych zobowiązań podatkowych nie mogło być zakończone przed upływem terminu, o którym mowa w art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z powodu skomplikowanej sprawy, wymagającej przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, zaistniały przesłanki do przedłużenia tego terminu. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowienie o przedłużeniu terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, wydane w trybie art. 159 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie rozstrzyga, wbrew twierdzeniem zawartym w zażaleniu, kwestii istnienia przesłanek do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przedłużenie terminu w tym zakresie skutkuje tylko wydłużeniem czasu trwania zabezpieczenia. Odpowiadając na zarzut zawarty w zażaleniu organ wskazał również, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji podatkowej regulowana jest przepisami art. 224 i 224a Ordynacji podatkowej, które nie mają zastosowania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 159 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnoszone w zażaleniu okoliczności dotyczące wystąpienia przez skarżącego do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. o wstrzymanie wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - grudzień 2002 r. i przyjęcia depozytu w gotówce oraz terminowości i sposóbu rozstrzygnięcia tych kwestii, nie mogły być przedmiotem rozpatrywania w niniejszym postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 159 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że sam fakt, iż organ podatkowy nie zdołał w ustawowym terminie wydać decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, jest okolicznością uzasadniającą przedłużenie terminu zabezpieczenia, a tym samym terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że w tej sprawie zachodzą przesłanki do przedłużenia terminu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że fakt nie zakończenia w terminie postępowań podatkowych nie uprawnia do stosowania środków zabezpieczających uniemożliwiających podatnikowi prowadzenie działalności gospodarczej. Odcięcie przedsiębiorcy źródła dochodu uniemożliwia pozyskiwanie środków za zaspokojenie roszczeń, przede wszystkim publicznoprawnych. W sytuacji, gdy postępowanie podatkowe jest zbyt skomplikowane, aby zakończyć je w terminie przewidzianym dla trwania zabezpieczenia, to zabezpieczenie powinno być uchylone, by podatnik mógł pozyskać w tym czasie środki na spłatę ewentualnych zobowiązań. Ponadto autor skargi przedstawił zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że brak było podstaw do wszczęcia i prowadzania postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności w podatku od towarów i usług, ponieważ nie zachodziła sytuacja określona w art. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazując na art. 7 § 2 tej ustawy, pełnomocnik stwierdził, że organ egzekucyjny powinien posługiwać się środkiem, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku i jest najmniej dotkliwy. W ocenie skarżącego w sprawie nie wystąpiła przesłanka niezbędności egzekucji wynikająca z art. 45 w/w ustawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia którejś z wymienionych przesłanek uchylenia postanowienia. Przede wszystkim na wstępie należy sprecyzować, iż kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Taki przedmiot postępowania określa granice rozpoznania niniejszej sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 159 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jeżeli wniosek ten nie został zgłoszony w terminie trzech miesięcy od dokonania zabezpieczenia przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Należy zauważyć, że w odniesieniu do zobowiązań o charakterze pieniężnym (w przeciwieństwie do zobowiązań niepieniężnych – art. 159 § 2) w ustawie nie przewidziano żadnego ograniczenia, co do długości okresu, na jaki można przedłużyć zabezpieczenie. Stąd termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużany w sposób nieograniczony (vide: wyrok NSA z dnia 26.01.2000 r. sygn. akt I SA/Gd 423/97 (niepubl.), wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.01.2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3271/05 (LEX nr 211453)). Umożliwia to zarówno wierzycielowi, jak i organowi egzekucyjnemu uwzględnienie realnych możliwości wszczęcia egzekucji. Jak wynika ze wskazanych przepisów, warunkiem przedłużenia czasu trwania zabezpieczenia jest złożenie wniosku przez wierzyciela oraz istnienie uzasadnionych przyczyn, z powodu których nie mogło być wszczęte postępowanie egzekucyjne. Niewątpliwie pierwsza z przesłanek została w niniejszej sprawie zrealizowana - wierzyciel złożył bowiem stosowny wniosek. Jako przyczynę uzasadniającą przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wskazano, iż postępowanie podatkowe w sprawie określenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. okazało się skomplikowane, podjęcie decyzji wymagało nadzwyczaj wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz analizy zebranych dowodów, w konsekwencji wierzyciel nie mógł dochować terminu z art. 159 § 1 tej ustawy. Dokonane dotychczas ustalenia w postępowaniu kontrolnym przedstawione zostały we wniosku złożonym przez wierzyciela. W ocenie Sądu przedstawione przez organ uzasadnienie przedłużenia terminu mieści się w pojęciu uzasadnionych przyczyn, z powodu których postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte. Należy zauważyć, iż również w doktrynie wskazuje się, że przyczyną uzasadniającą przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest szczególne skomplikowanie sprawy, w ramach której ma zostać nałożony obowiązek (Dariusz Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, UNIMEX, Wrocław 2006, str. 838). Dodatkowo należy wskazać, że w orzecznictwie akceptowany również sposób przedłużenia terminu zastosowany przez organ w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 27.06.2001 r. sygn. akt I SA/Wr 2287/2000, niepubl.). Zakończenie postępowania podatkowego umożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Należy też zauważyć, iż skutkiem związania, jakie występuje pomiędzy terminem złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z rozpoznaniem sprawy przez organ podatkowy było uchylenie przez organ odwoławczy postanowienia pierwszoinstancyjnego w zakresie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r., ze względu na wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązań w podatku od towarów i usług za te okresy. Mając na uwadze zarzuty podnoszone przez pełnomocnika skarżącego należy wyjaśnić, jaki jest cel postępowania zabezpieczającego. Otóż postępowanie to jest postępowaniem pomocniczym wobec postępowania egzekucyjnego, toczy się przed jego wszczęciem i służy stworzeniu gwarancji wykonania obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego. Zasadniczo ma ono ułatwić przyszłą egzekucję, która może być skierowana do rzeczy, na której ustanowiono zabezpieczenie, w szczególności w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązania podatkowe nie zostaną wykonane. Zatem u podstaw stosowania tej instytucji leży zabezpieczenie interesów wierzyciela. Takie właśnie przyczyny spowodowały wydanie decyzji o zabezpieczeniu w przedmiotowej sprawie, konsekwentnie temu celowi służy przedłużenie czasu trwania tego zabezpieczenia. Przedłużenie zabezpieczenia skutkuje możliwością dalszego stosowania środków zabezpieczających. Jak wskazano na wstępie przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Sąd nie może zatem badać zasadności stosowania w postępowaniu zabezpieczającym określonych środków zabezpieczających, a także zarzutów dotyczących braku podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżącemu przysługują właściwe środki prawne, w ramach których może on te zarzuty podnosić, leżą one jednak poza zakresem niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.