I OSK 99/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia del. WSA Monika Nowicka Protokolant Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 412/08 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Wojewody M. z dnia (...) 2008 r., nr (...) w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 412/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. F. na decyzję Wojewody M. z dnia (...) stycznia 2008 r. nr : (...) w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Starosta L. decyzją z dnia (...) października 2005 r., znak (...), na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 75 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), orzekł o uznaniu J. F. z tym dniem za osobę bezrobotną oraz odmówił przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia (...) października 2005 r. Starosta L. decyzją z dnia (...) grudnia 2007r., znak (...), odmówił wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania J. F. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia (...) października 2005r. zakończonej wskazaną wyżej decyzją. Organ powołał się na złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie postępowania, do którego załączony był wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 22 czerwca 2007r., zasądzający na jego rzecz odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów prawa pracy. Zwrócono uwagę, że z pisma otrzymanego z Sądu Rejonowego w Limanowej wynika, że wyrok wraz uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lipca 2007r. Na podstawie wskazanych wyżej okoliczności organ ustalił, że wniosek o wznowienie został wniesiony po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, w związku z czym nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 148 § 1 k.p.a. Od powyższej decyzji J. F. złożył odwołanie, podnosząc, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po tym, jak otrzymał wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności (z datą 13 listopada 2007r.). Wyraził ponadto pogląd, że termin na złożenie wniosku o wznowienie należy liczyć od dnia otrzymania prawomocnego wyroku. Wojewoda M. decyzją z dnia (...) stycznia 2008 r., znak (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik reprezentujący skarżącego w postępowaniu przed Sądem Pracy, w dniu 25 czerwca 2007r. wystąpił o wydanie wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 22 czerwca 2007r. i w tym dniu otrzymał kopię wyroku, natomiast odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono mu 16 lipca 2007r. Wojewoda M. zaznaczył, że do wniosku o wznowienie postępowania z dnia 16 listopada 2007r. dołączony został odpis wyroku Sądu Okręgowego bez klauzuli prawomocności, o którą wystąpił pełnomocnik, zatem organ przyjął, że skarżący był informowany przez pełnomocnika o treści wyroku po otrzymaniu jego odpisu. Organ wyjaśnił także, iż istota art. 148 § 1 k.p.a. zawiera się w uznaniu, że liczy się termin "od dowiedzenia się" o nowej okoliczności, to jest od dotarcia do strony wiadomości o wydaniu orzeczenia przez Sąd. Kwestia uprawomocnienia się jest kwestią podlegająca badaniu w toku postępowania Na tę decyzję J. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, kwestionując ustalenie, że istotną dla przyjęcia daty, od której należy liczyć początek biegu terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania jest data odebrania wyroku wraz z uzasadnieniem przez jego pełnomocnika. Podkreślił, że równolegle nie przesłano do niego wyroku, a poza tym w listopadzie 2007r. przebywał w Irlandii w celach poszukiwania pracy i z tego powodu nie mógł uzyskać wiedzy o wydaniu przedmiotowego wyroku. Po powrocie z Irlandii samodzielnie podjął starania o uzyskanie informacji na temat biegu sprawy i złożył wniosek w Sądzie Rejonowym w Limanowej o kopię wyroku, który został mu wydany wraz z klauzulą, co pozwoliło mu ostatecznie na złożenie wniosku o wznowienie z datą 16 listopada 2007r. Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 412/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. F. na decyzję Wojewody M. z dnia (...) stycznia 2008 r. nr (...), uznając, że organy orzekające w niniejszej sprawie słusznie uznały, iż podanie skarżącego z dnia 16 listopada 2007r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia (...) października 2005r. znak (...) jest wnioskiem złożonym z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie dla badania, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie jednego miesiąca, istotnym jest dzień, w którym skarżący miał obiektywną możliwość dowiedzenia się o wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu. Natomiast okoliczność, że strona działała w sprawie poprzez pełnomocnika ma to znaczenie, iż wszelkie działania pełnomocnika odnoszą skutek bezpośrednio dla tejże strony. Dlatego też, zdaniem Sądu, zgodnie z ustaleniami organów, termin miesięczny w niniejszej sprawie należy liczyć od dnia 16 lipca 2007 r., to jest od dnia kiedy pełnomocnik otrzymał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Niezasadny jest, zdaniem Sądu pierwszej instancji, pogląd skarżącego, jakoby dopiero od dnia otrzymania wyroku opatrzonego klauzulą wykonalności należałoby liczyć termin miesięczny. Sąd zgodził się w tej kwestii z poglądem wyrażonym w tezie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2004 r., sygn. akt II SA 449/03, że nie do przyjęcia byłby pogląd, według którego należy "oczekiwać" na uprawomocnienie się postanowienia i dopiero od daty prawomocności liczyć termin do zgłoszenia żądania wznowienia postępowania. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną złożył J. F., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu polegającej na sporządzeniu skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez obrazę przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 9, 58 oraz art. 7 i 148 § 1 k.p.a., poprzez oddalenie skargi i przyjęcie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, pomimo naruszenia przez organ administracyjny przy wydaniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 9, 58 k.p.a. oraz 7 i 148 § 1 k.p.a. — wobec przyjęcia, iż wniosek o wznowienie postępowania w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych zakończonego decyzją z dnia (...) października 2005r. został przez skarżącego złożony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., nie wyjaśnienia okoliczności i daty, w której skarżący dowiedział się o wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 22 czerwca 2007 r. i braku rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że skarżący w piśmie z dnia 6 marca 2008 r. wyjaśnił, iż o wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 22 czerwca 2007 r. (wydanie którego stanowi nową okoliczność, na którą skarżący powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania) dowiedział się dopiero w listopadzie 2007 r., po tym jak wrócił z Irlandii, gdzie przebywał przez kilka miesięcy. Wniosek o wznowienie postępowania został przez niego złożony w dniu 16 listopada 2007 r., a więc w terminie nie przekraczającym jednego miesiąca od daty, w której skarżący o nowej okoliczności powziął wiadomość. Skarżący zaznaczył, że organ administracyjny poprzestał jedynie na ustaleniu daty, w której o wskazanym wyżej orzeczeniu dowiedział się pełnomocnik z urzędu skarżącego, nie badając – z obrazą przepisu art. 7 k.p.a. – okoliczności i daty "dowiedzenia się o powyższym orzeczeniu"' przez samego skarżącego. Ponadto podkreślono, że skarżący nie miał wpływu na wybór ustanowionego dla niego pełnomocnika z urzędu i działał w przeświadczeniu, że dochował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, składając go w przeciągu jednego miesiąca od daty odbioru przez siebie odpisu wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu. Zdaniem J. F. w razie przyjęcia przez organ administracyjny, iż termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został uchybiony, winien był przyjąć, iż skarżący w sposób dorozumiany stara się o przywrócenie tego terminu i biorąc pod uwagę brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, przywrócić termin do złożenia tego wniosku. W przypadku natomiast, gdyby organ administracyjny uznał, iż nie jest dopuszczalne przyjęcie złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu w sposób dorozumiany, zobowiązany był na mocy przepisu art. 9 k.p.a. pouczyć skarżącego, występującego w sprawie bez pełnomocnika, o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania lub też wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu już na tym etapie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Wskazać należy, że w myśl art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, przy czym nieważne jest, w jaki sposób strona uzyska tę wiedzę. Aby zatem odmówić wznowienia postępowania z tej przyczyny nie wystarczy wykazać, że strona miała możliwość dowiedzenia się o takiej okoliczności, trzeba dowieść, że wiedziała o decyzji wcześniej niż miesiąc od dnia złożenia podania o wznowienie postępowania. Przy czym to strona musi udowodnić kiedy, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną do wznowienia postępowania. Zatem dopiero moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, otwiera bieg terminu do złożenia podania o wznowienie, o którym mowa wart. 148 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, skarżący do początku listopada 2007 r. przebywał w Irlandii w poszukiwaniu pracy. Zatem to początek listopada 2007 r. uznać należy za termin, w którym, po powrocie do kraju, dowiedział się o okoliczności stanowiącej – jego zdaniem – podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero bowiem po powrocie z Irlandii powziął wiadomość o wyroku wydanym przez Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 czerwca 2007 r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych skarżący złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu 16 listopada 2007 r., a zatem w terminie wynikającym z art. 148 k.p.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie istotne jest, że skarżący przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu działał przez profesjonalnego pełnomocnika, którego wszelkie działania odnoszą bezpośredni skutek dla skarżącego. Dlatego też Sąd ten uznał, że miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 k.p.a., należy liczyć od dnia 16 lipca 2007 r., to jest od dnia, w którym doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis wyroku Sadu Okręgowego w Nowym Sączu wraz z uzasadnieniem. Z takim jednak stanowiskiem nie można się zgodzić. Nie można bowiem przyjąć, że obowiązki profesjonalnego pełnomocnika rozciągają się aż tak szeroko, że w ich ramach musi on przewidywać, iż w oparciu o wyrok sądu cywilnego skarżący będzie chciał wznowić postępowanie administracyjne i aby w tym celu musiał poszukiwać skarżącego przebywającego poza Polską. To prowadziłoby bowiem do absurdalnych sytuacji, w których pełnomocnik obowiązany byłby niemalże do "czuwania" nad wszystkimi sprawami swego mocodawcy, nawet tymi, w których go nie reprezentował. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że w niniejszej sprawie pełnomocnik wywiązał się należycie ze swoich obowiązków, gdyż po powrocie skarżącego do kraju przekazał mu informację o wyroku zapadłym przed Sądem Okręgowym w Nowym Sączu, a ten w terminie określonym w art. 148 k.p.a. złożył stosowny wniosek. Tym samym, podlegająca badaniu przez organ administracyjny powinna być zatem kwestia, czy ten "nowy" dowód jest w istocie okolicznością pozwalającą na wznowienie postępowania w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Mając na uwadze powyższe wywody oraz okoliczności niniejszej sprawy, uznać należy, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach ponieważ przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 wskazanej ustawy. Stosownie zaś do treści § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.