I FSK 631/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. Sp. z o. o. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 2079/07 odrzucającego skargę S. Sp. z o. o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie rozłożenia na raty należności podatkowej w podatku od towarów i usług postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 2079/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółki z o.o. S. z siedzibą w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 28 września 2007 r. Sąd I instancji zaznaczył, że decyzja będąca przedmiotem skargi została doręczona stronie w dniu 5 października 2007 r. Skarga od tej decyzji wpłynęła bezpośrednio do WSA w Warszawie dnia 31 października 2007r. Skargę tę Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 7 listopada 2007 r. przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej w W., który w dniu 10 grudnia 2007 r. zwrócił ją sądowi, wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Sąd I instancji stwierdził, że skarga została wniesiona po upływie terminu wskazanego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Ustalił bowiem, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 5 listopada 2007 r., została ona jednak nadana do właściwego organu przez Sąd w dniu 7 listopada 2007 r. Stąd też, jako spóźniona, podlegała odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. Strona wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. W podstawach skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie: 1. art. 6 p.p.s.a. poprzez zaniechanie Sądu i organu w przedmiocie udzielenia stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności. 2. art. 7 p.p.s.a. poprzez niepodjęcie w stosownie krótkim czasie odpowiednio, przed upływem ustawowego terminu do wniesienia skargi do WSA, decyzji o przekazaniu skargi właściwemu organowi w związku z wniesieniem przez skarżącego skargi do niewłaściwego adresata, przez co została naruszona zasada ekonomii procesowej wynikająca bezpośrednio z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. 3. art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z dnia 26 października 2007 r., która została wniesiona przez stronę skarżącą do WSA w ustawowo zakreślonym terminie, tj. 30 dni od dnia otrzymania rozstrzygnięcia w sprawie i w miejscu ustawowo dozwolonym przez prawo. W oparciu o te zarzuty wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, - przywrócenie terminu do wniesienia skargi, - zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Za zupełnie niezrozumiały należy uznać zarzut dotyczący naruszenia wynikającej z art. 6 p.p.s.a. zasady udzielania stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych wskazówek co do czynności procesowych. Strona zarzut ten stawia zarówno Sądowi, jak i organom podatkowym. W jej ocenie ani Sąd ani organ nie dopełniły swojego obowiązku i nie poinstruowały strony skarżącej o skutkach błędnego zaadresowania skargi. Wobec takiej konstrukcji powyższego zarzutu należy wyjaśnić, że adresatem tego przepisu jest wyłącznie sąd administracyjny. To na sądzie spoczywa bowiem obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego. Sąd I instancji nie mógł jednak naruszyć tego przepisu w sposób określony w skardze kasacyjnej. Postępowanie sądowoadministracyjne wszczynane jest w momencie wniesienia skargi i z tym momentem pojawia się dopiero możliwość podejmowania przez Sąd określonych czynności procesowych w sprawie. Sąd nie ma prawnej możliwości udzielania stronie wskazówek, co do sposobu i warunków składania skargi, skoro nie doszło jeszcze do zainicjowaniania postępowania sądowadministracyjnego. Wskazówek takich może udzielić, na podstawie stosownych przepisów odrębnych ustaw, ewentualnie organ, którego działanie lub akt było przedmiotem skargi. Na marginesie należy zaznaczyć, że prawidłowe pouczenie co do trybu wniesienia skargi (za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej) znalazło się w zaskarżonej decyzji. Za nieskuteczny należy uznać również zarzut dotyczący naruszenia art. 53 § 1 w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określają tryb i terminy do wniesienia skargi. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast art. 54 §1 stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Problem pojawia się jednak w przypadku, gdy strona, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, wniosła skargę do sądu z pominięciem właściwego organu. Ustawa milczy bowiem w tym przedmiocie. Obecnie, nie ulega wątpliwości, że skarga wniesiona bezpośrednio do Sądu powinna być przez sąd ten odesłana właściwemu organowi. Choć obowiązek ten nie jest wyraźnie wyartykułowany w żadnym z przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jednak orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego (na tle podobnych procedurze sądowadministracyjnej uregulowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym) jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie opowiedziało się za takim właśnie stanowiskiem. Stanowisko takie przyjmują również przedstawiciele doktryny, twierdząc, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (patrz. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103). Sąd I instancji stanowisko to podzielił, przekazując błędnie wniesioną skargę do właściwego organu. Uczynił to jednak po upływie siedmiu dni, przekreślając tym samym możliwość wniesienia skargi w zakreślonym ustawą terminie. Należało zatem przyjąć, że skarga została wniesiona po przewidzianym w ustawie terminie i jako spóźniona podlegała odrzuceniu. Niemniej jednak do spóźnienia tego mogło nie dojść, gdyby, jak sugeruje autor skargi kasacyjnej, Sąd I instancji działał szybciej. Rodzi się zatem pytanie, czy taka niewyartykułowana powinność Sądu do zwracania błędnie zaadresowanych skarg właściwemu organowi, może być przeciągana przez bliżej nieokreślony czas, narażając tym samym stronę, na ewentualne negatywne konsekwencje związane z upływem terminu. Na tak postawione pytanie nie można jednak udzielić generalnej odpowiedzi. Bez wątpienia Sąd powinien działać w tej materii niezwłocznie, mając na uwadze upływ terminu do wniesienia skargi oraz konstytucyjnie przysługujące stronie prawo do sądu. Z drugiej zaś strony należy mieć na uwadze faktyczne możliwości Sądu, oraz ograniczenia wynikające z procedur. W rozpatrywanej sprawie skarga wpłynęła bezpośrednio do Sądu w dniu 31 października 2007 r. (środa). Nie można jednak zapominać, że kolejnym dniem był 1 listopada (czwartek), a więc dzień ustawowo wolny od pracy, w czasie, którego Sąd nie pracował. Również kolejny dzień (piątek), na mocy zarządzenia Prezesa WSA w Warszawie był dla pracowników WSA w Warszawie dniem wolnym od pracy. Termin do wniesienia skargi upływał natomiast w poniedziałek 5 listopada 2007 r. Ewentualnie tylko ten dzień można było uznać za dzień, w którym Sąd I instancji mógł podjąć stosowne środki w celu nadania skargi do właściwego organu w zakreślonym ustawą terminie. WSA skargę przekazał Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie co prawda w dniu 7 listopada 2007 r. (środa), jednakże mając na uwadze okres, w którym Sąd mógł faktycznie działać nie można uznać, że postępował w sposób opieszały. W związku z tym zarzut naruszenia art. 7 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji należało uznać za niezasadny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.