III SA/Lu 594/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza na rzecz skarżącej od Wojewody kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNENIE Decyzją z dnia [...] 2007 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Wojewody na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K.G. od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] 2007 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu K.G. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w L., zaskarżoną decyzję uchylono w całości i sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego K.G. z lokalu przy ul. [...] w L., swoje stanowisko uzasadniając wyczerpaniem przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od tej decyzji odwołanie wniósł K.G. podnosząc, że pod adresem zameldowania nie zamieszkuje z powodu sprawowania opieki nad chorą matką, ponadto kierowaną do niego przez organ ewidencyjny dokumentację odbierała matka, która przekazała mu ją po terminie. Organ II instancji po zapoznaniu się z treścią odwołania i zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdził, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Jego zdaniem strona nie brała udziału w postępowaniu o wymeldowanie z lokalu przy ul. [...] w L. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w oparciu o dowody przedstawione przez wnioskodawczynię wymeldowania (byłą żonę strony) i powołanych przez nią świadków. Zdaniem organu II instancji K.G. nie brał udziału w toczącym się postępowaniu o jego wymeldowanie, a tym samym nie miał możliwości skutecznej obrony swoich interesów. Jak wskazał organ odwoławczy, zarówno pismo organu ewidencyjnego z dnia 28 sierpnia 2007 r. kierowane do strony, jak i zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym zostało odebrane przez jego matkę, osobę starszą, zatem istnieje prawdopodobieństwo nieprzekazania korespondencji adresatowi. Jak w konkluzji stwierdził organ II instancji, z tych względów organ I instancji powinien uzupełnić postępowanie dowodowe, poprzez umożliwienie stronie udziału w toczącym się postępowaniu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła T.G. Podniosła w niej, że nie zgadza się z tą decyzją i uważa, że nie jest ona zgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Owa kontrola obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę – art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjengo w Lublinie decyzja z dnia [...] 2007 r. nr [...] wydana z upoważnienia Wojewody dotycząca wymeldowania K.G. uchyliła decyzję I-instancyjną wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] 2007 r. nr [...] orzekającą o jego wymeldowaniu. Jedną z przyczyn, jakie wskazał organ wydający decyzję kasacyjną, było nieuczestniczenie K.G. w toku postępownia. Miał o tym świadczyć fakt, że korespondencja dla niego przeznaczona odbierana była przez starszą, chorą matkę, która być może nie przekazała jej synowi, co spowodowało niemożliwość uczestniczenia przez niego w postępowaniu. Jednak strona nie kwestionowała faktu zamieszkiwania pod adresem matki, jak również nie kwestionowała dostarczania korespondencji na ten właśnie adres. Jak wynika z analizy akt, ani razu w toku postępowania nie podnoszono tego argumentu, w kontekście ograniczenia praw procesowych. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, rzeczywiście część korespondencji odbierała matka strony. Choć zawiadomienie o wszczęsciu postępowania z dnia 26 czerwca 2007 r., w dniu 10 sierpnia 2007 r. osobiście odebrał K.G.. Zawiadomienie to zostało doręczone na adres jego matki, tj. K. [...] Ł. Także decyzję organu I instancji doręczoną na ten adres dnia 28 września 2007 r. strona odebrała osobiście. Zgodnie z przepisami kodeksu postepowania administacyjnego, regulującymi problematykę doręczeń trzeba stwierdzić, że argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji organu II instancji nie są zasadne. Przede wszystkim trudno zgodzić się z twierdzeniem, że skarżący był pozbawiony możliwości działania w toku postępowania, gdyż nie był prawodłowo informowany o czynnościach podjętych w toku tego postępowania, a tym samym nie mógł skutecznie działać w tym postępowaniu. Miejsce zamieszkania u matki strony nie nie jest kwestionowane, a strona w toku postępowania nie podała innego adresu do doręczeń, co może potwierdzać, że zamieszkuje i przebywa we wskazanym miejscu. W innej sytuacji powinna zawiadomić o zmianie adresu stosownie do przepisu art. 41 § 1 kpa (w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Zgodnie z przepisem art. 41 § 2 w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny). Taka sytuacja jednak nie miała w sprawie miejsca. Zatem należy uznać, że stosownie do przepisu art. 43 w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Taka okoliczność miała miejsce w niniejszej sprawie. Wynika z tego, że doręczenie przewidziane w tym przepisie jest skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: a) adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczania pisma, b) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę, c) osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, d) w przypadku gdy pismo zostało przyjęte przez sąsiada lub dozorcę o doręczeniu pisma tym osobom umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Warto też podkreślić, że doręczenie wywołuje skutek prawny, jeżeli jest dokonane za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika. Podmiot doręczający musi zatem wręczyć pismo dorosłemu domownikowi. Według postanowienia NSA z dnia 3 grudnia 1993 r. (sygn. akt SA/Po 1931/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 53), pojęcie "dorosły" w rozumieniu przepisu art. 43 kpa jest tożsame z pojęciem "pełnoletni" użytym w przepisie art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego. Natomiast SN w swoim postanowieniu (z dnia 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 187), trafnie przyjął, że status domowników adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Wynika z tego, że matka strony zaliczona powinna zostać do kręgu takich osób. Dodatkowo należy podkreślić, że okoliczność gdy osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 r., I SA/Łd 163/96, niepublikowany). Doręczenie pisma w sposób określony w przepisie art. 43 stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, które może być obalone dowodem przeciwnym (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1996 r., SA/Ka 1312/95, niepublikowany). Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Jednakże w toku postępowania strona nie starała się obalić powyższego domniemania. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 it. c/ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.