IV SA/Wr 92/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Małgorzata Rutkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 maja 2008 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu - Marii Walkiewicz sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzję I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., działając na podstawie ogólnie powołanych przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151 poz. 1595), jak również rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, emerytów i rencistów wojskowych (Dz.U. Nr 131, poz. 665), wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...] w sprawie zdolności J. Z. do zawodowej służby wojskowej. Komisja podała, że po przeprowadzonym u żołnierza badaniu lekarskim rozpoznała zespół metaboliczny pod postacią nietolerancji glukozy, zaburzeń gospodarki lipidowej i nawagi znacznie upośledzający sprawność ustroju (§ 60 pkt 3 z Załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach). Jako schorzenia współistniejące Komisja wskazała nadciśnienie tętnicze II stopnia ze zmianami narządowymi (§ 39 pkt 2 wyżej powołanego rozporządzenia), wobec czego uznała orzekanego za trwale niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej - Kategoria N, a także za niezdolnego do pełnienia czynnej służby wojskowej w czasie pokoju - Kategoria D. Niezgadzając się z tym orzeczeniem J. Z. odwołał się od niego, a dokładnie od części dotyczącej ustalenia zdolności do służby wojskowej. W odwołaniu podniósł, że stwierdzenie przez Komisję schorzenia nastąpiło w oparciu o jedno badanie krwi, które wykazało podniesiony poziom glukozy oraz przekroczony poziom trójglicerydów. Po otrzymaniu orzeczenia, w dniu 23 października 2007 r., wykonał w Laboratorium Analitycznym Państwowego Szpitala Klinicznego Nr [...] we W. badania laboratoryjne krwi - skróconą krzywą cukrową. W opinii diabetologów powyższe badanie nie wskazuje na problem przyswajania przez niego glukozy. Natomiast poziom trójglicerydów można obniżyć za pomocą odpowiednio dobranych środków farmakologicznych i w ocenie odwołującego się nie stanowi to schorzenia powodującego niezdolność do służby wojskowej. Jeśli zaś chodzi o otyłość, to występuje ona u niego od wielu lat i jest uwarunkowana genetycznie. Nigdy, jak oświadczył J. Z., nie przeszkadzała mu ona w należytym wykonywaniu nałożonych na niego obowiązków służbowych. Po rozpatrzeniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] orzeczenie Nr [...], którym z powołaniem się na przepis art.art. 127 § 1, 138 kpa, w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpatrzeniu odwołania i dokonaniu analizy całości dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Komisja odwoławcze wskazała, że ze zgromadzonych dokumentów jednoznacznie wynika, iż rodzaj i aktualny stopień nasilenia zaburzeń metabolicznych uzasadnia kwalifikację orzeczniczą schorzenia wg § 60 pkt 3 z Załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., co w grupie II osób badanych kwalifikuje do kategorii N - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Jak dalej stwierdziła Komisja, załączona przez odwołującego się dokumentacja medyczna, w jej opinii, potwierdza ustalenia badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów jak i kwalifikację orzeczniczą Komisji I instancji. J. Z. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniósł, iż przeprowadzone u niego badanie nie uwzględniło wykonania krzywej cukrowej niezbędnej do stwierdzenia nietolerancji glukozy przez jego organizm. Nadto skarżący, organowi I instancji zarzucił uchybienie formalne w postaci nie wzięcia pod uwagę w procesie orzekania jego wojskowej książeczki zdrowia prowadzonej od roku 1985. Książeczki tej zażądała Komisja odwoławcza dopiero w chwili zatwierdzania projektu orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej. W ocenie skarżącego stanowi to naruszenie ogólnej zasady dokonywania obiektywnej oceny dowodów. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej natomiast zarzucił, iż nie wzięła w ogóle pod uwagę argumentacji przedstawionej przez niego w odwołaniu, co do oceny wyniku badania krzywej cukrowej, jak również prośby ponownego poddania go czynnościom komisyjno-lekarskim w omawianym zakresie. Organom obydwu instancji skarżący zarzucił istotne uchybienia polegające na nie przeprowadzeniu u niego obserwacji lub leczenia szpitalnego, jak i nie uzyskania opinii medycznej z leczenia w poradni endokrynologicznej lub innej poradni specjalistycznej, które mogłyby wskazać na nieznaczne upośledzenie sprawności ustroju - stanowi o tym objaśnienie szczegółowe do § 60 rozdziału XIV Inne choroby wewnętrzne Załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, co w konsekwencji skutkowałoby pozostawieniem go w dalszej zawodowej służbie wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. Nadto, na rozprawie w dniu 30 maja 2008 r., skarżący oświadczył, że nie leczy się w żadnej specjalistycznej przychodni tylko u lekarza rodzinnego, który zaordynował mu leki obniżające wartość trójglicerydów. Wskazał też, iż przedstawił organowi I instancji wynik badań z dnia 3 kwietnia 2007 r. wystawiony przez laboratorium medyczne, z którego wynikają wnioski przeciwne niż te, jakie ustalił organ orzekający. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 stycznia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w kpa ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422) wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 kpa). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie jak i orzeczenie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Tymczasem, orzeczenie podjęte przez organ pierwszoinstancyjny ogranicza się do wymienienia zdiagnozowanej u skarżącego jednostki chorobowej i zakwalifikowania jej do odpowiedniego paragrafu z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Nie spełnia więc ono wyżej wskazanych wymogów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ II instancji obszerniej wyjaśnia motywy zapadłego rozstrzygnięcia, powołując się przy tym na dokumentację medyczną. Wskazuje m.in., że aktualny stopień nasilenia zaburzeń metabolicznych uzasadnia kwalifikację orzeczniczą schorzenia według § 60 pkt 3 z załącznika Nr 2 do wcześniej powołanego rozporządzenia, co w grupie II osób badanych kwalifikuje skarżącego do kategorii N, tj. trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej zaś przedstawiona przez niego dokumentacja medyczna tylko potwierdza ustalenia badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów. Jednakże motywy te są zbyt lapidarnie sformułowane. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza zespół metaboliczny pod postacią nietolerancji glukozy, zaburzeń gospodarki lipidowej i nadwagi znacznie upośledzający sprawność ustroju. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis § 60 pkt 3 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia MON z dnia 10 maja 2004 r. Do tego paragrafu, w tymże załączniku, zawarte są objaśnienia szczegółowe. Stanowią one, że rozpoznanie wymienionych w nim jednostek chorobowych powinno być potwierdzone obserwacją lub leczeniem szpitalnym oraz dokumentacją z leczenia w poradni endokrynologicznej lub innej poradni specjalistycznej. Mimo powyższego obowiązku, organy orzekające nie wywiązały się z niego. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów na to, że wydanie rozstrzygnięć zostało poprzedzone tymi zaleceniami. Skoro więc, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, dokonywana przez sąd administracyjny, polega na sprawdzeniu prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia żołnierza, tzn. czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na pełnych badaniach, a dokonana następnie kwalifikacja zdolności żołnierza zgodna z przepisami dotyczącymi zasad określania zdolności do służby wojskowej, fakt ten powoduje, że zaskarżone orzeczenie nie poddaje się tej kontroli. Tym bardziej, że Sąd nie może wypowiadać się w kwestiach medycznych, oceniać badań. To organ orzeczniczy ma obowiązek w uzasadnieniu decyzji przedstawić stanowisko w tym przedmiocie. Na marginesie jeszcze dodać należy, że skoro skarżący powoływał się na wyniki badań, które w jego opinii przeczyły stanowisku organów, zaangażowanie tych w wyjaśnieniu skarżącemu dlaczego nie przychylono się do jego argumentacji winno być wielce staranne. W tej kwestii jednak organy decyzyjne nie podjęły próby odpowiedniego przekonania strony. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że w postępowaniu nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy. To zaś, stanowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu. Ze względu na charakter orzeczenia Sąd nie orzekł w przedmiocie jego wykonania.