I FZ 48/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 813/07 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług (sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej) postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie z 10 września 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 813/07, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił G. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 7 marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług (sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej). Zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku złożenia sprzeciwu skarżącego na postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego zadeklarował, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z rodzicami i siostrą, a wspólne dochody gospodarstwa wynoszą miesięcznie ponad 4000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż uszczuplenie tego dochodu o kwotę 200 zł (łączna kwota wpisu w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 812/07 i III SA/Gl 813/07) nie pogorszy sytuacji finansowej skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wydatek ten nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy. Zdaniem skarżącego WSA nie uwzględnił, że poniesienie kosztów wpisu sądowego spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednakże wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej wnoszącego. Według treści złożonego w ten sposób formularza PPF skarżący wraz z osobami pozostającymi z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osiągają miesięczny dochód brutto powyżej 4000 zł, a także posiadają mieszkanie spółdzielcze lokatorskie i oszczędności ulokowane w papierach wartościowych na kwotę 5000 zł. Sąd ma dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, a w ten sposób obciążenia budżetu państwa, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów, czego w niniejszej sprawie nie dokonano. Jak prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji z analizy przedstawionego przez skarżącego wniosku wynika, że jest on w stanie uiścić wpis w sprawie ze skargi na postanowienie organu podatkowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy przeznaczona jest dla osób ubogich w celu umożliwienia im dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Mając na uwadze dochody, majątek i oszczędności wskazane przez skarżącego we wniosku, słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie spełnił warunków do przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.