II OZ 764/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu dnia 20 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 1011/07 o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w charakterze strony w sprawie ze skargi E. i R.M. na postanowienie Warmińsko – Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił Stowarzyszeniu [...] dopuszczenia do udziału w charakterze strony w sprawie ze skargi E. i R.M. na postanowienie Warmińsko – Mazurskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Stowarzyszenie w swoim wniosku wskazało, iż powołane zostało do ochrony i działania w interesie praw użytkowników działek, a jej statut daje mu legitymację upoważniającą do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniach dotyczących praw użytkowników działek. Sąd I instancji podkreślił, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa zawieszenia postępowania w sprawie budynku mieszkalnego i zastosowane miał będzie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zgodnie z którym krąg podmiotów, które mogą być uznane za stronę postępowania są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a., zatem Stowarzyszeniu nie przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Stowarzyszenie [...], prawidłowo reprezentowane, wniosło zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." oraz art. 48, 49b lub 50 – 51 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu Stowarzyszenie podkreśliło, że Sąd błędnie ustalił, iż niniejsze postępowanie toczy się w sprawie wydania pozwolenia na budowę, bowiem w istocie przedmiotem sprawy jest doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem, czyli jego legalizacji. W ocenie Stowarzyszenia w sprawie zastosowanie winien znaleźć art. 31 K.p.a., a samo Stowarzyszenie nie musi wykazać się interesem prawnym, bowiem jego uprawnienie do uczestnictwa wynika z postanowień statutowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w nim przedstawione. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, które to podstawy zostały wyliczone enumeratywnie w § 2 tego przepisu. Badanie zaskarżonego postanowienia pod tym kątem, ujawniło wystąpienie jednej z nich. Zgodnie z treścią art. 90 § 1 P.p.s.a., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie. Zaznaczyć należy, iż termin "posiedzenie sądowe" ma szerokie znaczenie i obejmuje swoim zakresem tak posiedzenia jawne, jak i posiedzenia niejawne, z tym, że co do zasady posiedzenia jawne są rozprawami i tylko wyjątkowo nie muszą one mieć takiej formy np. w sytuacji posiedzenia, na którym ma miejsce odroczenie ogłoszenia wyroku. W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż rozpoznanie określonej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest możliwe tylko wówczas, gdy tak stanowi przepis szczególny. Wobec tego, że ustawodawca nie przewidział dla wniosku, o jakim mowa w art. 33 § 2 P.p.s.a., a dotyczącym dopuszczenia podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, w charakterze uczestnika, do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, możliwości orzekania na posiedzeniu niejawnym, poprzez wyraźne umieszczenie takiego zapisu w przepisach ustawy, to należało przyjąć, iż trybem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku jest posiedzenie jawne. Skoro zatem zaskarżone postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym, w sytuacji gdy prawidłowym byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym, to wydanie kontrolowanego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art. 16 § 1 P.p.s.a.), a więc z naruszeniem art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., którą to okoliczność Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Wobec ujawnienia się powyżej wskazanej okoliczności, odniesienie się merytorycznie do oceny możliwości przystąpienia Stowarzyszenia [...] do toczącego się postępowania byłoby przedwczesne. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.