II SA/Sz 219/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę. Starosta G. postanowieniem z dnia (...( wydanym na podstawie art. 113 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku strony – odmówił sprostowania oczywistej pomyłki pisarskiej w decyzji Starosty G. z dnia (...( w sprawie udzielenia pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego z eksploatowanych instalacji przez Spółkę z o.o. X. Organ ustalił, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, że X Spółka z o.o. z siedzibą w G. w dniu 13 sierpnia 2007 r. wniosła o sprostowanie oczywistej omyłki w decyzji z dnia (...( udzielającej jej wskazanego wyżej pozwolenia. Przedmiotowe pozwolenie zostało wydane na podstawie wniosku z dnia 15 czerwca 2005 r. podpisanego przez Prezesa Zarządu Spółki, do którego została dołączona dokumentacja pod nazwą: "Wniosek o wydanie pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów" dla Spółki z o.o. X w G. przy ul. (...(". Starosta G., kierując się treścią art. 188, art. 224 ustawy z dnia 27 kwietnia 2007 r.- Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 129, poz. 902 ze zm.) oraz wnioskiem strony rozstrzygnął sprawę merytorycznie oraz określił wielkości gazów i pyłów oraz dane dotyczące rodzajów i parametrów instalacji, powodujących emisje. Ponadto, w pkt 4 decyzji ustalił wielkości wykorzystywanych w procesie technologicznym materiałów, a w pkt 5 nałożył obowiązek prowadzenia pomiarów emisji substancji wprowadzonych do powietrza, ewidencjonowanie wyników oraz składanie sprawozdań organowi, natomiast w pkt 6 zobowiązał Spółkę do aktualizacji decyzji w przypadku zmiany parametrów przyjętych do analizy. Termin pozwolenia został ustalony do dnia 31 grudnia 2015 r. Organ wyjaśnił, że dane zamieszczone w decyzji z dnia (...( zawarto ściśle i zgodnie z treścią wniosku o wydanie pozwolenia, który spełniał wymagania stawiane przepisami prawa. W punkcie 4.1 tej decyzji organ określił między innymi ilości wykorzystywanej w technologii żywicy poliestrowej izoftalowej i ortoftalowej zgodnie z ilościami wskazanymi na str. 15 wniosku. Uznając za nieuzasadniony wniosek strony o sprostowanie w trybie art. 113 § 1 Kpa przedmiotowej decyzji w treści pkt 4.1 Starosta G. wskazał, że w przypadku zmiany ilości wykorzystywanych materiałów strona powinna wystąpić o zmianę decyzji składając kompleksowy wniosek zgodny z wymogami art. 184 ustawy - Prawo ochrony środowiska. W ocenie organu nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian merytorycznych w trybie art. 113 § 1 Kpa, tym bardziej, że w samym wniosku o wydanie pozwolenia strona zawarła takie dane. Ten tryb postępowania dotyczy sytuacji, gdy oczywistą omyłkę lub błąd popełni organ, zatem gdy istnieje różnica między danymi zawartymi we wniosku strony a danymi zawartymi w decyzji organu. Omyłka w decyzji powinna cechować się oczywistością, co prowadzi do ustalenia granicy dokonywania sprostowania. W przedmiotowej sprawie organ nie popełnił błędu pisarskiego ani omyłki, tym bardziej oczywistej omyłki, gdyż rozstrzygnął zgodnie z wnioskiem. Uznając za niezasadny wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w celu przesłuchania świadków lub biegłych w przedmiocie stwierdzenia czy zaszła oczywista omyłka w decyzji Starosty, organ I instancji stwierdził, że rozprawa administracyjna jest instytucją postępowania dowodowego, a w przedmiotowej sprawie w celu udowodnienia stanu faktycznego wystarczające są dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, a w szczególności wniosek z dnia 15 czerwca 2005 r. Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem Spółka z o.o. (...( z siedzibą w G. domagając się jego uchylenia i sprostowania, zgodnie z wnioskiem, decyzji w pkt 4.1 poprzez zastąpienie treści: "żywica poliestrowa izoftalowa i ortoftalowa 34,2 Mg/rok" prawidłową treścią: "żywica poliestrowa izoftalowa i ortoftalowa 34200 kg/miesiąc" W uzasadnieniu zażalenia przyznano, że na stronie 15 wniosku o wydanie pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza znalazł się zapis identyczny jak w pkt 4.1 decyzji z dnia (...(. Pominięto jednak, że załącznikiem zarówno do wniosku jak i częścią składową decyzji są tabele dopuszczalnych emisji, z których jednoznacznie wynika, że brzmienie pkt 4.1 decyzji powinno być zgodne z wnioskowanym obecnie przez stronę, gdyż w przeciwnym razie wniosek i decyzja zawierają wewnętrzną sprzeczność. Tabele wielkości emisji przewidywanych w procesie technologicznym warunkują ilość zużytych materiałów. Skoro zatem Starosta G. uczynił za podstawę swojej decyzji tabele wielkości przewidywanych emisji (stanowią one przecież część składową decyzji), którego emisje są podstawowym czynnikiem, który decyduje o wydaniu takiego pozwolenia na działanie szkodliwe dla środowiska naturalnego i tylko z tego powodu wymagane, to oczywista wydaje się sprzeczność z pkt 4.1 decyzji, która nie odpowiada treści tabel. Potwierdza to fakt, że z treści art. 224 ust. 1 w związku z art. 188 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, iż wskazanie rodzaju i ilości wykorzystywanej energii, materiałów, surowców i paliw, biorąc pod uwagę wymagania, o których mowa w art. 143 pkt 1-5 tej ustawy, jest tylko fakultatywnym elementem treści pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego. Podzielając stanowisko doktryny i powołując się na Komentarz K. Gruszeckiego do art. 188 ustawy – Prawo ochrony środowiska (LEX, 2007), strona żaląca się podniosła, że w przedmiotowej sprawie brak jest uzasadnienia dla pkt 4.1 decyzji, który oderwany jest od pozostałej części obliczeń. Zasadnym jest zatem wniosek o usunięcie tejże rozbieżności w drodze sprostowania oczywistej omyłki, która była jej przyczyną, na zasadność wniosku bez wpływu pozostaje okoliczność, iż omyłka organu w sentencji decyzji została spowodowana uprzednią omyłką wnioskodawcy. W konkluzji zażalenia podniesiono, że nie powinno budzić wątpliwości organu administracji, iż w treści decyzji zamieszczona jest omyłka w zakresie wskazania dopuszczalnej do wykorzystania niewłaściwej ilości żywicy poliestrowej. Wadę wskazaną do sprostowania charakteryzuje oczywistość, stanowiąca jednocześnie normę dopuszczalności sprostowania. Oczywistość omyłki zawartej w decyzji wynika z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku oraz intencją wnioskodawcy w zakresie uzyskania decyzji o określonej treści. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., postanowieniem z dnia (...( działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 113 § 1 i 3 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium ustalając stan faktyczny zrelacjonowało wniosek o sprostowanie decyzji, motywy postanowienia organu I instancji oraz treść zażalenia. Przystępując do wyjaśnienia własnego stanowiska w sprawie Organ II instancji zacytował art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i wyjaśnił, że przepis ten wyczerpująco wskazuje wszystkie wady decyzji, które mogą być korygowane w jego trybie, przy czym konieczną cechą tych wad jest ich oczywistość. Wszelkie zmiany decyzji sięgające w jej meritum pozostają poza zakresem tego przepisu. Uwzględnienie wniosku o sprostowanie przedmiotowej decyzji dotykałoby, zdaniem Kolegium, rozstrzygnięcia merytorycznego. Nie można uzasadnić zastosowania odmawianego trybu dla usunięcia ewentualnych sprzeczności pomiędzy sentencją rozstrzygnięcia a jej uzasadnieniem, o ile sprzeczność ta dotyczy elementów stanowiących o istocie sprawy. Oczywista omyłka nie oznacza błędu w ustaleniach merytorycznych organu, czy też błędu w stosowaniu prawa. Dokonanie, w następstwie sprostowania, zmiany zapisu decyzji określającego dopuszczalny poziom wykorzystania w procesie technologicznym konkretnego rodzaju materiału, którego wykorzystanie wiąże się z określoną wielkością emisji, jest merytoryczną zmianą decyzji administracyjnej, nieuprawnioną we wnioskowanym trybie. Trudno jest, według organu, uznać za oczywiste ustalenie wielkości zużytego surowca lub materiału na podstawie wielkości emisji gazów lub pyłów do powietrza pochodzących z użycia tychże surowców w procesie technologicznym stosowanym w konkretnej instalacji. Takie ustalenie wymaga stosownych pomiarów i obliczeń. Organ II instancji wskazał, że podnoszona przez stronę niezgodność decyzji z wnioskiem i dołączonymi doń dokumentami należy ocenić w postępowaniu podjętym i prowadzącym do weryfikacji decyzji ostatecznej. Wniesiona przez X Spółkę z o.o. w G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skarga domagająca się uchylenia postanowień organów obu instancji, oparta została na zarzucie naruszenia art. 113 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadnienie skargi, poza powtórzeniem całego wywodu zwartego uprzednio w zażaleniu, podniosło ponadto, że przepis art. 113 §1 Kpa nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, a zwłaszcza nie zastrzega sprostowania jedynie do rozstrzygnięć decyzji zawartych w osnowie. Na poparcie tej tezy skarżąca Spółka powołała się na Komentarz do Kodeksu Postępowania administracyjnego autorstwa M. Jaśkowskiej, A. Wróbla wyd. Zakamycze 2005 oraz wyrok NSA z 13 marca 1998 r. Sygn. SA/Lu 1091/96 wywodząc, że w przedmiotowej sprawie zachodzi sprzeczność rozstrzygnięcia decyzji z jej uzasadnieniem, wobec czego zasadnym jest dokonanie jej sprostowania poprzez zastosowanie wnioskowanego trybu art. 113 § 1 Kpa. Skarżąca odwołując się do wykładni językowej wskazała, że z przepisu art. 113 §1 Kpa wynika, że w sprawie sprostowania decyzji właściwy jest organ administracji, który wydał tę decyzję. Organ odwoławczy nie może prostować błędów i oczywistych omyłek w zaskarżonych odwołaniem decyzjach organu I instancji. Odnosi się to również do organów administracji właściwych do rozpatrywania nadzwyczajnych środków prawnych od decyzji ostatecznych (Wyrok NSA z 6 maja 1987 r. sygn. IV SA 1050/86 ONSA 1987, nr 1, poz. 33). Do sprostowania decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego z eksploatowanych instalacji przez skarżącą właściwy jest bowiem organ administracji bowiem organ administracji, który wydał decyzję dotkniętą wadą wymienioną w art. 113 §1 Kpa, tj. Starosta G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było sprostowanie, na wniosek strony skarżącej, oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji ostatecznej Starosty G. z dnia (...( udzielającej tej stronie zezwolenia na wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza atmosferycznego z eksploatowanych instalacji. Decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji wobec nie złożenia od niej odwołania. X Spółka z o.o. z siedzibą w G. w jednym piśmie procesowym, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 13 sierpnia 2007 r., wniosły alternatywnie "o sprostowanie decyzji ewentualnie dokonanie jej zmiany w części". Zaskarżonym obecnie do Sądu postanowieniem organ I instancji rozstrzygnął w przedmiocie pierwszego z powyższych wniosków, co jest oczywiste, zażywszy na to, że postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie wniosku o zmianę decyzji ostatecznej. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana pod względem jego zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten jest zgodny z prawem. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważenia i ustalenia, jakie omyłki i błędy zawarte w decyzji administracyjnej podlegają sprostowaniu, a jakie wady decyzji nie mogą zostać sprostowane w przewidzianym w art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego trybie. Przypomnieć zatem wypada, że zgodnie z art. 113 § 1 Kpa prostowane w drodze postanowienia mogą być błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki pisarskie w wydanych decyzjach. Strona skarżąca tymczasem wniosła o "sprostowanie decyzji" nie dostrzegając, że art. 113 § 1 Kpa nie zezwala na sprostowanie decyzji, z tego chociażby powodu, że przewiduje wydanie postanowienia, a takim aktem nie można ingerować w istotną treść decyzji. Dlatego ustawodawca ograniczył zakres przedmiotowy przewidzianej w art. 113 § 1 Kpa instytucji sprostowania do błędów mających postać oczywistych omyłek takich jak błędy pisarskie, rachunkowe i inne (np. zastosowanie w sposób oczywisty mylnej pisowni, opuszczenie liter w wyrazie, błąd matematyczny), a więc mających charakter wadliwości nieistotnych. Przepis ten nie zezwala na poprawianie innych błędów w decyzji i eliminowanie tą drogą jej wad istotnych, bowiem dla tego celu przewidziane zostały w Kodeksie postępowania administracyjnego odmienne środki prawne, a w szczególności te, które wynikają z dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (odwołanie, zażalenie), a w odniesieniu do decyzji ostatecznej nadzwyczajne tryby weryfikacji określone w art. 154, 155, 156 Kpa, co trafnie starał się wyjaśnić skarżącej Spółce organ odwoławczy, a co, jak można domniemywać z treści uzasadnienia skargi, nie zostało właściwie przez stronę zrozumiane. W pełni zasługuje na akceptację stanowisko organów orzekających w sprawie, że sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej zawartej w decyzji nie może prowadzić do ingerencji w merytoryczną stronę decyzji, a zatem nie może prowadzić do zmiany lub uzupełnienia rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak wynika to z treści wniosku inicjującego postępowanie administracyjne zakończone zaskarżonym postanowieniem, sprostowanie miałoby polegać na zastąpieniu w pkt. 4.1 decyzji ostatecznej (określającym rodzaje wykorzystywanych w procesie technologicznym materiałów) w odniesieniu do żywicy poliestrowej izoftalowej i ortoftalowej wskazanej ilości: "34,2 Mg/rok" na ilość: "34.200 kg/miesiąc". W ocenie Sądu, w zaskarżonym postanowieniu nie popełniono błędu w ustaleniach i w ocenie prawnej przyjmując, że istnieje zasadnicza różnica między tymi parametrami zużycia wskazanych rodzajów żywicy poliestrowej, co – w przypadku uwzględnienia wniosku strony i dokonania żądania sprostowania (niezależnie od tego czy pkt. 4 ma charakter elementu decyzji) obligatoryjnego czy fakultatywnego – prowadziłoby do określenia znacznie większego zużycia tego surowca i to niezgodnie z wnioskiem strony w przedmiocie wydania zezwolenia na emisję do powietrza atmosferycznego. Wprawdzie w aktach sprawy przedstawionych Sądowi wraz ze skargą nie zamieszczono wniosku skarżącej o wydanie powyższego pozwolenia, ale wobec przyznania przez skarżącą, że wydane ono zostało zgodnie z wnioskiem, a błąd w pkt 4.1 decyzji był skutkiem błędu we wniosku, Sąd przyjął, że ustalenie to nie jest skargą kwestionowane. W takim zaś razie, nie można podzielić poglądu prezentowanego w zażaleniu, że fakt wydania decyzji zgodnie z treścią żądania strony, które to żądanie zawiera błąd taki jak rozpatrywany w niniejszej sprawie, nie stoi na przeszkodzie jego sprostowania w trybie art. 113 § 1 Kpa. Przeciwnie, w świetle art. 63 § 2 Kpa należy przyjąć, ze organ jest związany żądaniem strony zawartym w podaniu w tym sensie, że sam nie może tego żądania zmienić. Jeśli zatem skarżąca we wniosku określiła zużycie wskazanych w pkt 4.1 żywic na "34,2 Mg/rok", to nie był to błąd organu, lecz błąd strony. Taki zaś błąd, jak trafnie orzekły to organy obu instancji, nie stanowi oczywistego błędu, o którym mowa w art. 113 § 1 Kpa, skoro prowadzi, jak wyżej była o tym mowa, do zmiany merytorycznej treści decyzji. Nie można też w omawianym przypadku mówić o oczywistości błędu. Pomijając już okoliczność, że sama zainteresowana Spółka, błąd ten dostrzegła po 2 latach od wydania decyzji, to jej argumentacja, odwołująca się do zaistnienia w jego następstwie sprzeczności pomiędzy treścią pkt 4.1 decyzji a tabelami stanowiącymi jej integralną część jest całkowicie chybiona na gruncie niniejszej sprawy. Przedmiotowe tabele nie prezentują bowiem wprost ilości i rodzajów żywic planowanych do zużycia w procesie technologicznym, lecz wskazują na inne parametry i czynniki. Nie można wprawdzie wykluczyć, że ich przeliczenie pozwoliłoby na odtworzenie ilości materiałów, użytych dla wytworzenia określonej w tabelach ilości zanieczyszczeń i wielkości emisji, tyle tylko, ze byłoby to już wgłębianie się w meritum sprawy, w której wydano przecież decyzję merytoryczną i ostateczną. Skoro zaś tego rodzaju ustalenie wymagałoby określonych obliczeń, to o oczywistej omyłce w decyzji na gruncie niniejszej sprawy nie może być mowy. Art. 113 § 1 Kpa jak i ustawa nie zawiera wprawdzie definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń, ustaleń. Wbrew wywodom skargi, taki błąd w niniejszej sprawie nie zaistniał, a zatem nie wystąpiła podstawa prawna do jego sprostowania w decyzji. Powyższe względy mając na uwadze należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.