I OZ 516/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 957/06 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 8 grudnia 2008 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 957/06 oddalającego skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Jak wynika z akt sprawy odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 lipca 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k - 98). Pismem z dnia 28 lipca 2008 r. adwokat A. K., występująca jako pełnomocnik skarżącego z urzędu, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie opinię, o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie wraz z dowodem nadania przedmiotowej opinii skarżącemu. Następnie R. S. złożył do Sądu pismo z dnia 8 sierpnia 2008 r. zatytułowane "wniosek o zwrot pobranego wynagrodzenia pieniężnego do kasy Sądu" do którego załączył pięć załączników w tym kserokopię pisma z dnia 6 sierpnia 2008 r. zatytułowanego "skarga kasacyjna". W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w kwestii wskazania charakteru pisma z dnia 6 sierpnia 2008 r., R. S. podał, że pismo to będzie stanowić skargę kasacyjną, w sytuacji braku pełnomocnika, który "chciałby działać zgodnie ze stanowiskiem skarżącego w sprawie". W związku z uwzględnieniem przez Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Szczecinie wniosku R. S. o wyznaczenie kolejnego pełnomocnika do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie w ramach przyznanego prawa pomocy został wyznaczony adw. P. S., któremu skarżący udzielił pełnomocnictwa w dniu 19 sierpnia 2008 r. W dniu 21 sierpnia 2008 r. wpłynęła do Sądu kolejna opinia o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 4 czerwca 2008 r. sporządzona przez kolejnego pełnomocnika skarżącego adw. P. S. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2008 r. w sprawie II SA/Sz 957/06 Sąd odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez R. S. z uwagi na nie uzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Pismami z dnia 8 grudnia 2008 r. R. S. złożył: zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 7 listopada 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 4 czerwca 2008 r. wraz ze sporządzoną osobiście skargą kasacyjną, a także wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata celem złożenia środka zaskarżenia od postanowienia Sądu z dnia 7 listopada 2008 r. oraz wyroku Sądu z dnia 4 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. orzekł o odrzuceniu wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznając, że wniosek ten jest niedopuszczalny, w świetle odrzucenia skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez R. S. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. S. domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 4 czerwca 2008 r. Skarżący podniósł, że wobec niewyznaczenia przez Okręgową Radę Adwokacką w Szczecinie nowego pełnomocnika z urzędu, zażalenie na postanowienie Sądu odrzucające jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest zasadne. Ponadto skarżący wniósł o przedstawienie przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 175 i art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony, dochowanie terminu do wniesienia wniosku i dopełnienie uchybionej czynności. Jednocześnie ustawodawca w art. 88 p.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 powołanej ustawy, a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności. Dopuszczając możliwość przywrócenia terminu, zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. i jednolitym orzecznictwem, konieczną przesłanką jest brak winy strony oraz jej pełnomocnika. Podzielić trzeba pogląd wyrażony zarówno przez Sąd pierwszej instancji, jak prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2000 r., sygn. akt III CZP 14/00 - OSNC 2001 r. Nr 2, poz. 2; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2002 r., sygn. akt IV CKN 424/01 - OSNC 2004 r. Nr 3, poz. 39), iż odmowa wniesienia kasacji ze względu na jej oczywistą bezzasadność jest równoznaczna ze spełnieniem obowiązku udzielenia pomocy prawnej stronie, a w konsekwencji nie sposób rozpatrywać upływu terminu w aspekcie braku winy. W takiej sytuacji powoływanie się przez skarżącego na fakt, iż nie podziela stanowiska swego pełnomocnika (pełnomocników) co do braku podstaw do wniesienia kasacji jest bezskuteczne jako okoliczność usprawiedliwiającą brak winy strony. Przypomnieć należy, że skarżący oparł swój wniosek o przywrócenie terminu na braku należytej reprezentacji przez adwokata wyznaczonego z urzędu. Skarżący stoi na stanowisku, że pełnomocnik z urzędu powinien działać zgodnie z jego instrukcjami i podejmować czynności procesowe przez niego wskazane. Takie podejście do pracy adwokata z urzędu skutkowało czterokrotnym wyznaczaniem przez Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Szczecinie kolejnych pełnomocników. Skarżący nie pogodził się z przedstawionymi przez dwóch adwokatów z urzędu opiniami o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i z tego powodu osobiście złożył skargę kasacyjną. Tak złożona skarga jako niedopuszczalna została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucona. Nie sposób podzielić wywodów skarżącego, że fakt odmowy przez adwokata sporządzenia skargi kasacyjnej jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez skarżącego nienależącego do kręgu osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a.. Według art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Natomiast według art. 175 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być sporządzona tylko przez osoby tam wymienione. W związku z tym wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście przez stronę z powodu wyrażonej przez adwokata odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. jako niedopuszczalny wskutek niedopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez osobę nienależącą do kręgu osób wskazanych w art. 175 p.p.s.a. W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż wniosek skarżącego jest niedopuszczalny, wobec braku ustawowych warunków jego dopuszczalności określonych w art. 87 § 4 w zw. z art. 175 p.p.s.a. Należy też zauważyć, iż w sytuacji, w której pełnomocnik ustanowiony na zasadzie przyznanego stronie prawa pomocy, sporządził opinię o niezasadności złożenia skargi kasacyjnej, to postępowanie w tej sprawie kończy się, a przyznane prawo pomocy ulega skonsumowaniu. Tym samym niedopuszczalność złożonego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, w przedmiotowej sprawie dodatkowo wynika z okoliczności braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie oraz akceptując stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2008 r. - Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie jako niemające usprawiedliwionych podstaw.