I FZ 227/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. Sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 582/07, w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 grudnia 2006 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 582/07, oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 grudnia 2006 r., nr [...]. Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie dysponuje wystarczającą ilością środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych. Wskazany kapitał zakładowy Spółki określony został na kwotę 50.000,00 zł; wprawdzie strata za ostatni rok obrotowy wynosiła (-) 724.489,35 zł, jednak wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok oszacowano na kwotę 1.218.449,06 zł. Poza tym z przedstawionych Sądowi dokumentów wynika, że zarówno w kasie jak i na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2006 r. istniały środki pieniężne w wysokości 10.153,91 zł. Podobnie z aktualnych raportów kasowych oraz rachunków bankowych wynika, iż w miesiącu złożenia wniosku, tj. maju, a następnie w czerwcu spółka dysponowała gotówką w kwocie 13.090,42 zł i 14.740,46 zł oraz 1.030,93 zł i 2.055,56 zł. Zdaniem Sądu okoliczności te pozwalały uznać, że skarżąca jest w stanie wygospodarować środki potrzebne na uiszczenie należnego w sprawie wpisu sądowego, tym bardziej, że trwające od dłuższego czasu postępowanie administracyjne powinno było skłonić ją do przedsięwzięcia stosownych kroków by zabezpieczyć się finansowo. Każdy podmiot przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględniać konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Na powyższe postanowienie wniesiono zażalenie. Podniesiono, że spółka prowadząc działalność gospodarczą nie mogła założyć, że w wyniku złej interpretacji faktów przez Urząd Skarbowy powinna gromadzić środki pieniężne na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych. Dodano, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach toczy się równocześnie kilka spraw a zapłata kosztów od każdej sprawy stanowi zachwianie płynności firmy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), (dalej: u.p.p.s.a.), prawo pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym może być przyznane – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ratio legis tego przepisu polega na wyłączeniu strony z ogólnej zasady partycypowania w kosztach procesu określonej w art. 199 u.p.p.s.a., pod warunkiem, że wykaże ona, że jej sytuacja majątkowa uniemożliwia pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za zasadne należy uznać wskazanie żalącej spółki, że nie mogła założyć, iż w wyniku złej interpretacji faktów przez Urząd Skarbowy powinna gromadzić środki pieniężne na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych. Należy wskazać, że art. 246 § 1 i 2 u.p.p.s.a., zawierający przesłanki przyznania prawa pomocy, nie przypisuje żadnego znaczenia zachowaniom podejmowanym przez stronę w przeszłości. Unormowanie to nie uzależnia zwłaszcza przyznania prawa pomocy od wykazania ekonomicznej racjonalności działań wnioskodawcy czy też wykorzystania przez niego wszelkich możliwości zarobkowych w celu zgromadzenia niezbędnych środków dla popierania wniesionego środka zaskarżenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2007 r., sygn. akt I FZ 78/07 ). Niemniej jednak Sąd I instancji nie dokonał odmowy przyznania prawa pomocy w oparciu tylko o ten argument. Pozostałą ocenę Sądu I instancji należało uznać za słuszną i uzasadniającą podjęte rozstrzygnięcie. Strata - na którą powoływał się wnioskodawca – w zakresie działalności gospodarczej jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Z analizy przedstawionego przez stronę bilansu wynika, że wartość środków trwałych za ostatni rok oszacowano na kwotę 1.218.449,06. W orzecznictwie zaś zgodnie przyjmuje się, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (m.in. gruntów) w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04). Posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne korzyści, może np. służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Nie wolno również tracić z pola widzenia faktu wskazywanego już przez Sąd I instancji, że w miesiącu złożenia wniosku, tj. maju, a następnie w czerwcu spółka dysponowała gotówką w kwocie 13.090,42 zł i 14.740,46 zł oraz 1.030,93 zł i 2.055,56 zł. W świetle powyższych uwag zgodzić się należało za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że skarżąca jest w stanie wygospodarować środki potrzebne na uiszczenie należnego w sprawie wpisu sądowego. Stwierdzenia tego nie może zmienić okoliczność o wysokości zadłużenia, gdyż z żadnego dokumentu nie wynika by spółka miała problemy z terminowym spłacaniem swoich zobowiązań. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.